İçindekiler
Şantiyedeki 3 Temel Risk
- Mali / Kâr marjı: Hatalı şev eğimi veya ölçülendirilmemiş iksa, öngörülemeyen hafriyat çalışmalarına ve SIA 118 normuna göre 45'000 CHF tutarını aşabilen ek maliyet ihtilaflarına yol açar.
- Yasal / Ortak komisyon / SUVA: art. 229 CP uyarınca, dengesiz bir kazıda meslek kurallarını kasıtlı olarak ihlal etmek ve başkalarının hayatını bilerek tehlikeye atmak, beş yıla kadar hapis veya para cezası yaptırımı doğurur.
- İdari / Kabul: Havai hatların altındaki güvenlik gabarilerinin çizimlerde gösterilmemesi, planların şantiye yönetimi tarafından onaylanmasını engeller ve kazı başlangıcını geciktirir.
Bu teknik kılavuz; hafriyatın geometrik ölçülendirilmesini, şevlerin gösterimini, iksaların boyutlandırılmasını ve havai iletkenler altındaki güvenlik gabarilerini ayrıntılı olarak açıklamaktadır. İsviçre'de uygulama ve güvenlik planlarını hazırlayan inşaat mühendisliği ofislerine, mimarlara ve teknik ressamlara yöneliktir.
İşveren, art. 82 LAA gereğince kazaları önlemek amacıyla tekniğin elverdiği uygun tedbirleri çalışanların desteğiyle alır; art. 3 OPA ise tesislerin fen kurallarına uygun olmasını şart koşar. art. 68 OTConst, art. 71 OTConst ve art. 77 OTConst ise banket genişliklerini ve iksa sistemlerinin dayanımını düzenler.
Şevlerin, iksaların ve güvenlik bermlerinin geometrik ölçülendirilmesi
Uygulama planlarına aktarım; teorik kazı tabanı, gerçek hafriyat hattı ve iksa yapılarının kapladığı alan arasında titiz bir grafiksel ayrım gerektirir. art. 68 OTConst uyarınca, derinliği 1 m 50 değerini aşan ve desteklenmeyen ya da iksa edilmeyen kazıların art. 75 OTConst gereğince şevlendirilmesi veya eşdeğer bir yöntemle emniyete alınması zorunludur. art. 76 OTConst, derinliğin 4 m üzerine çıkması, eğimlerin standart oranlara uymaması ya da sürşarj yükleri ve su sızıntılarının bulunması durumunda, uzman bir mühendis veya jeoteknisyen tarafından hazırlanmış bir şev güvenlik tahkikini zorunlu kılar.
Teknik ressam, 1:50 veya 1:20 ölçekli enkesitlerde tepe güvenlik bandını ölçülendirmelidir: art. 71 OTConst, kazı iksalı olduğunda şev başındaki açıklığın yatayda en az 50 cm, şevli kazılarda ise en az 1 m genişlikte serbest bırakılmasını şart koşar. Prefabrik iksalar (kutu panolar, palplanşlar veya berlin duvarı) için art. 77 OTConst, bu yapıların kazı toprağının depolanması veya hidrolik ekskavatör geçişleri dahil öngörülebilir tüm yüklere dayanmasını şart koşar. Şev eğiminin 45° değerini ve yüksekliğinin 2 m sınırını aşması durumunda, kazı başında art. 22 OTConst ve art. 23 OTConst standartlarına uygun bir korkuluk montajı zorunludur.
Havai hatlara yaklaşma mesafeleri ve 3B gabariler
Hafriyat makinelerinin havai elektrik hatlarının yakınında konuşlandırılması, üç boyutlu güvenlik zarflarının oluşturulmasını gerektirir. İşveren, art. 82 LAA ve art. 3 OPA uyarınca, bir elektrik arkının oluşmasını önlemek amacıyla tekniğin güncel durumuna dayalı önleyici tedbirleri uygulamakla yükümlüdür. Şantiye kurulum planı; hat eksenini, kabloların yaz sıcaklıklarındaki azami sarkmasını ve ekskavatör ile kamyon-konteyner araçlarının kinematik gabarisini net şekilde ölçülendirmelidir.
Bu yörünge analizi, art. 17 OTConst kapsamında operatörlerin hiçbir şekilde tehlikeye atılmamasını sağlar. SUVA tarafından önerilen güvenlik mesafelerinin korunamadığı durumlarda, planda telafi edici tedbirler belirtilmelidir: şebeke dağıtıcısı tarafından hattın enerjisinin kesilmesi, yalıtımlı koruyucu kaplama yapılması veya hidrolik kolların kalkış yüksekliğini sınırlayan fiziki gabari kapılarının kurulması.
Ölçülendirme kuralları ve şartnamelerinin karşılaştırmalı özeti
| Kazı biçimi | Zorunlu eğim veya profil | Zorunlu serbest berm | İksa ve koruma tertibatı | Yasal dayanak veya referans |
|---|---|---|---|---|
| Standart şevli kazı (< 4 m) | Zemine uygun eğim (art. 75 OTConst) | En az 1 m 00 | Eğim > 45° ve h > 2 m ise korkuluk | Art. 23 ve art. 71 OTConst |
| Derin kazı (> 4 m) | Jeoteknik boyutlandırmaya göre | En az 1 m 00 | Uzman mühendis tahkik raporu | Art. 76 OTConst |
| İksalı veya destekli hendek | Desteklenmiş düşey yüzeyler | En az 50 cm | Sürşarja göre boyutlandırılmış iksa | Art. 71 ve art. 77 OTConst |
| Havai hat altında hafriyat | Kablolar altında kinematik gabari | İşaretlenmiş tampon bölge | Gabari kapıları veya enerji kesintisi | Art. 82 LAA, art. 3 OPA |
| Desteksiz kazı > 1 m 50 | Zorunlu şev veya eşdeğer güvenlik | En az 1 m 00 | Hafriyat başlangıcından itibaren kask zorunlu | Art. 6 ve art. 68 OTConst |
Sık tekrarlanan çizim hataları ve mali uyuşmazlıklar
İksa panoları için geri çekilme paylarının gösterilmemesi, en sık rastlanan eksikliklerden biridir. Düşey bir iksa öngörülmediği için hafriyatın gerçek sınırları komşu parsele taştığında çalışmalar durdurulur. Böyle bir tasarım hatası, hafriyatın sahadan uzaklaştırılması ve iş makinelerinin bekletilmesi nedeniyle yaklaşık 18 000 CHF ile 50 000 CHF arasında ek masrafa yol açar. art. 365 CO uyarınca, arazi ile planlar arasında uyumsuzluk tespit eden yüklenici, durumu gecikmeksizin şantiye yönetimine bildirmek zorundadır; aksi takdirde doğacak zarara bizzat katlanır.
Elektrik hatlarının emniyet sınırlarının dikkate alınmaması da kanton müfettişlerinin derhal iş durdurma kararı vermesine yol açar. Uygulama sırasındaki bariz bir dikkatsizlik, yaralanma veya hayati tehlike durumunda ilgililerin art. 229 CP kapsamında cezai sorumluluğunu doğurabilir.
Açıklayıcı pratik örnekler (İsviçre şantiyelerindeki tipik senaryolar)
Aşağıdaki veriler ve durumlar, çizim yöntemini örneklendirmek amacıyla verilmiş temsili senaryolardır.
Örnek senaryo A: Yerleşim bölgesinde bodrum kazısı (Vaud Kantonu)
6 kişilik bir ekibin çalıştığı küçük bir konut projesinde kazı derinliği 3 m 80 seviyesine ulaşmaktadır. Parsel sınırında hazırlanan ilk planda yeterli geri çekilme payı bırakılmadan şev öngörülmüştür. art. 71 OTConst uygulaması, malzeme depolamasından arındırılmış 1 m genişliğinde serbest bir berm zorunlu kılar. Yer yetersizliği nedeniyle proje ofisi kesiti revize ederek art. 77 OTConst uyarınca sertifikalı bir iksa panosu eklemiş, serbest bandı 50 cm mesafeye indirmiş ve parsel dışına taşmayı önlemiştir.
Örnek senaryo B: Havai hat altında boru hattı döşeme (Fribourg Kantonu)
Orta gerilim hattı yakınında 4 işçi tarafından yürütülen 2 m 20 derinliğindeki hendek kazısında, şantiye kurulum planına hat altı geçiş gabarisi dahil edilmiştir. Yüklenici, art. 4 OTConst ile zorunlu kılınan belgede güvenlik tedbirlerini kayıt altına almıştır. Mühendislik ofisi, art. 82 LAA şartlarına uymak ve ekskavatörün elektrik arkı oluşturmasını önlemek için yaklaşma bölgesinin önüne yükseklik sınırlayıcı gabari kapısı çizmiştir.
Alanlar, Standartlar ve Ruhsatlar: Ücretsiz Araçlar
SIA 416 alanları ve hacimleri, kanton bazında imar katsayıları, U değeri ve yoğuşma noktası, akustik, ruhsat ilanı yükümlülüğü.
Sıkça sorulan sorular
Şevli bir kazının tepe kenarında bırakılması gereken asgari genişlik nedir?
art. 71 OTConst uyarınca, üst kenar yatayda en az 1 m genişlikte serbest bırakılmalıdır. Öngörülemeyen alan işgallerinde yaklaşık 450 CHF tutarında ek masraf oluşabilmektedir.
İksa olmaksızın kazılarda şevlendirme hangi derinlikten itibaren zorunludur?
art. 68 OTConst uyarınca, derinliği 1 m 50 sınırını aşan iksasız kazılarda şev zorunludur. Plansız bir müdahale yaklaşık 1 200 CHF seviyesinde tahmini bir maliyet yaratır.
Şev stabilitesi ne zaman bir uzman tarafından tahkik edilmelidir?
art. 76 OTConst, kazı yüksekliğinin 4 m sınırına ulaşmasından itibaren uzman mühendis veya jeoteknisyen tahkikini şart koşar. Düzeltici jeoteknik etüt yaklaşık 2 800 CHF tutarında bir hizmet bedeli doğurur.
İki metreden derin dik bir şev için hangi koruma önlemi alınmalıdır?
art. 23 OTConst, yüksekliği 2 m ve eğimi 45 dereceden fazla olan şevler için çevre korkuluğunu zorunlu kılarak yaklaşık 800 CHF tutarındaki iş durdurma maliyetlerini engeller.
Plandaki şev eğimi kötü hava koşullarına göre nasıl uyarlanır?
art. 75 OTConst, şev eğiminin zemin dayanımına veya şiddetli yağışlara göre uyarlanmasını şart koşar. Acil çizim revizyonu yaklaşık 600 CHF tutarında tahmini bir gidere yol açar.
Kazı göçmesi durumunda cezai sorumluluğu kim taşır?
art. 229 CP uyarınca, meslek kurallarını çiğneyerek can güvenliğini tehlikeye atanlar hapis veya para cezası yaptırımıyla karşılaşır; ayrıca yaklaşık 5 000 CHF tutarında dava masrafları doğar.
Şevlerin, iksa sistemlerinin ve havai hat gabarilerinin 2D/3D planlarda eksiksiz ölçülendirilmesi, iş güvenliği şartlarına tam uyum sağlar. Uygulama projelerinizi hazırlarken uzman metodoloji rehberlerimizden yararlanabilirsiniz:
- SUVA ve OTConst Uyumlu Şantiye Kurulum Planını (PIC) 2D/3D Çizmek
- OTConst Uyarınca Şantiye Kurulum Planının (PIC) Zorunlu Grafik Öğeleri
- Kentsel Alanda Kule Vinç Bom Yarıçapı, Çakışmalar ve Komşu Parsel Üzerinden Geçişin 2D/3D Çizimi
- Tahliye Yolları, İtfaiye Girişleri ve Geçici VSS Yol İşaretleme Planlarını Çizmek
