İçeriğe geç
Art Constructionİhaleler
Pratik rehber

Yapıya Özel Koşullar ve CAN: İdari Tuzaklar

İsviçre ihalelerinde CAN 102 yapıya özel koşullarını yönetin: İstisnai maddeleri analiz edin, marjlarınızı koruyun ve riskleri önleyin.

İçindekiler
Şantiyedeki 3 Temel Risk
  1. Mali / Kâr Marjı: Fiyatlandırma aşamasında fark edilmeyen karmaşık lojistik kısıtlamaları veya gecikme cezalarını üstlenmek. Eser sözleşmesi (art. 363 CO) götürü bedel (art. 373 CO) üzerinden imzalanmışsa, art. 160 CO uyarınca kararlaştırılan ceza koşulu ile öngörülmeyen erişim masraflarının birikmesi, teklif tutarının %4 ila %12'si oranında bir brüt kâr marjı erimesine yol açar.
  2. Yasal / Ortak Komisyon / SUVA: Hijyen, atık tahliyesi veya güvenlik koordinasyonu yükümlülüklerinin, birim fiyat cetvelinde bedeli ödenmeksizin sözleşmeyle haksız şekilde istekliye devredilmesi; bu durum sahada ilk yardım olanaklarının yetersizliği halinde ortak komisyon yaptırımlarına veya SUVA müdahalelerine neden olur.
  3. İdari / Kabul: SIA 118 normu tarafından belirlenen sözleşme eklerinin öncelik sırasını değiştiren, karşılıklı metraj kontrollerinde yüklenicinin itiraz haklarını kısıtlayan veya yapının denetimi sırasında boyutsal tolerans eşiklerini haksız yere değiştiren istisnai maddelerin zımnen onaylanması.

İsviçre'deki ihale ilanları uygulamasında, yapıya özel koşullara ilişkin CAN 102 faslı, bir şirketin gelecekteki kârlılığı açısından en belirleyici sözleşme belgesini oluşturur. Bu şartname, projeye özgü oyun kurallarını belirler: Kullanılabilir şantiye sahaları, izin verilen çalışma saatleri, lojistik organizasyon, hafriyatın tahliyesi ve hakediş hesaplama yöntemleri. KOBİ yöneticileri ve metraj uzmanları genellikle analizlerini doğrudan teknik imalat fasıllarına yoğunlaştırıp CAN 102'yi standart bir idari formalite seviyesine indirgeme hatasına düşerler. Oysa yapı sahipleri, SIA 118 normuna yönelik ağır istisnaları veya ödenen pozlarda miktarı belirtilmemiş koordinasyon taleplerini tam da bu başlangıç maddelerine eklerler.

İhale teklifi sunulmadan önce bu özel koşulların metodik bir şekilde incelenmesi, orantısız risk devirlerinin tespit edilmesini sağlar. Teklif resmi ve yazılı bir çekince konulmadan verildiği andan itibaren, CAN 102 maddeleri ihaleyi kazanan için bağlayıcı hale gelir; erişim güçlükleri veya iş programı çakışmaları durumunda yüklenicinin sonradan talep edeceği ek mali hakları geçersiz kılar. İstekliler, operasyonlarının kârlılığını güvenceye almak adına, ceza koşullarına, kesin sürelere ve ortak şantiye kurulum masraflarına dair yinelenen tuzakları mutlaka belirlemelidir.

CAN 102'nin metodik analizi ve sözleşme hiyerarşisi

Bir kamu ihalesinde veya özel ihalede karar aşamasında CAN 102 kataloğu, yapıya özgü tüm özel koşulları bir araya getirir. Bu belge, SIA 118 normunu ve İsviçre İnşaatı Rasyonelleştirme Çalışma Merkezi (CRB) genel şartlarını tamamlar, netleştirir veya değiştirir. Art. 363 CO kapsamındaki bir eser sözleşmesinin yapısında, CAN 102'de öngörülen istisnai hükümler kural olarak genel norm hükümlerinden önce gelir. Yüzeysel bir inceleme, yükleniciyi teklif verme aşamasında bedeli hesaba katılmamış risk devirlerini kabullenme tehlikesiyle karşı karşıya bırakır.

İhale makamı, dosyaların değerlendirilmesini art. 29 LMP uyarınca belirlenen fiyat, süreler ve teklifin mantıklılığı gibi ihale kriterlerine göre yapar. İhale ilanı dosyasında art. 373 CO anlamında götürü bedel üzerinden bir ödeme öngörülmüşse, toplam tutar CAN 102'de tanımlanan tüm zorlukları ve kısıtlamaları kapsar. Yüklenici, işbu belgede açıkça belirtilen organizasyonel kısıtlamalar için, bunlar değiştirilmiş çalışma tempoları veya özel kaldırma araçları gerektirse dahi, hiçbir ilave bedel talep edemez.

İstisnai maddelerin denetimi ve şantiye risklerinin yönetimi

CAN 102 faslının incelenmesi, maliyet hesaplamasını doğrudan etkileyen altı stratejik alanın madde madde doğrulanmasını gerektirir:

  • Şantiye sahası ve erişimler: Yol gabari kısıtlamaları, erişim köprülerindeki tonaj sınırları veya düşük tonajlı araçlarla sevkiyat yapma zorunluluğu, nakliyenin birim fiyatına dahil edilmelidir. Aksi kararlaştırılmadıkça, yüklenici gerekli araç ve makineleri art. 364 CO uyarınca masrafları kendisine ait olmak üzere temin eder.
  • Çalışma saatleri ve çevre rahatsızlıkları: Belediye tarafından kısıtlanan çalışma saat aralıkları çoğunlukla takviye ekipler gerektirir. Eğer teklif teknik şartnamesi gece veya cumartesi günleri çalışmayı zorunlu kılıyorsa, art. 1 LECCT uyarınca kapsamı genişletilmiş toplu iş sözleşmesi ile öngörülen ücret artışları birim fiyat listelerine dahil edilmelidir.
  • Atık ve hafriyat tahliyesi: Kirlenmiş toprakların veya ayrıştırılmamış yıkım molozlarının üstlenilmesi döküm sahası faturasını ağırlaştırabilir. Art. 365 CO uyarınca, iş sahibi tarafından gösterilen arsa kusurluysa veya öngörülmeyen engeller barındırıyorsa, yüklenici haklarını korumak için durumu derhal iş sahibine bildirmelidir.
  • Koordinasyon ve ortak tesisler: Bir vincin veya geçici elektrik şebekesinin paylaşılması zorunluluğu, iş gücü verimini düşüren bekleme sürelerine yol açar.
  • Koruma önlemleri ve güvenlik: CAN 102 aksini belirtmedikçe çitlerin, geçitlerin veya güvenlik ağlarının temini ve bakımı genellikle ayrı bir ödeme yapılmaksızın sahaya ilk giren meslek grubunun sorumluluğundadır.
  • Metraj ve avans esasları: SIA 118 normundan sapan hakediş maddeleri, şantiyedeki malzeme stoklarının ödenmesini zaman zaman kısıtlayarak şirketin nakit akışı yönetimini değiştirebilir.

Karşılaştırma tablosu: Standart maddeler ile yüksek riskli istisnalar

Aşağıdaki tablo, CAN 102'de en sık rastlanan maddeleri, Borçlar Kanunu (CO) ve SIA 118 normunun yasal düzenlemelerine kıyasla farklılıklarını ve teklif sunulmadan önce alınması zorunlu düzeltici önlemleri listelemektedir.

CAN 102 Kapsamı Standart rejim (SIA 118 normu / CO) CAN 102'de sık görülen istisna Mali ve hukuki etki Fiyatlandırmada düzeltici eylem
Gecikme cezaları İş sahibinin uğradığı fiili zararın kanıtlanması şartıyla tazminat. Önceden ihtar gerekmeksizin takvim günü başına götürü ceza koşulu. Art. 160 CO kararlaştırılan cezaya izin verir; açık bir aşırılık durumunda art. 163 CO uyarınca hakim tutarı indirebilir. İş programının kritik yoluna emniyet marjları ekleyerek fiyatlandırmak.
Zemin yapısı ve kazılar Kusurlu arazinin derhal bildirilmesi (art. 365 CO) ve bedelin uyarlanması. Sondaj verisi sağlanmaksızın jeoteknik riskin tamamen istekliye devredilmesi. Kazı durması ve götürü bedelde (art. 373 CO) tazmin edilemeyen ek hafriyat maliyetleri. Açık bir çekince belirtmek veya simap.ch üzerinden resmi bir soru sormak.
Şantiye elektriği ve suyu Tüketim giderlerinin meslek grupları arasında paylaştırılması veya iş sahibi tarafından karşılanması. Tüm bağlantı ve genel tüketimlerin yalnızca kaba inşaat yüklenicisine fatura edilmesi. Elektrik ve teknik bağlantı için binlerce franklık öngörülemeyen harcamalar. Şantiye kurulum giderleri hesabına özel bir karşılık payı dahil etmek.
Atık yönetimi Her firma kendi konteynerlerini ve montaj atıklarını yönetir ve tahliye eder. Ortak konteynerlerin temini ve boşaltılmasının ana yüklenicinin sorumluluğuna verilmesi. Sahadaki diğer meslek gruplarının gelişigüzel atık bırakması nedeniyle kontrolsüz maliyetler. Bir bekçi kalemi öngörmek veya konteynerlere kilit takarak erişimi sınırlandırmak.
İşlerin kabulü Taşınmazlar için 60 günlük bildirim süresi ile ortak muayene (art. 367 CO). Nihai kabulün tüm meslek gruplarının işleri tamamen bitene kadar ertelenmesi. Sorumluluğun haksız yere uzaması ve teminatların iadesinin gecikmesi. Tamamlanan ve kullanılabilir durumdaki imalat kısımları için aşamalı kabul talep etmek.

Sık yapılan yorumlama hataları ve mali etkileri

İlk hata, belediye tarafından getirilen yerel ulaşım kısıtlamalarının göz ardı edilmesidir. Örneğin, 18 tonun üzerindeki araçların geçiş yasağı, beton veya prekast eleman sevkiyatlarının bölünmesini zorunlu kılar. 600 metreküplük bir hacim için bu bölünme, ek seferler doğurarak 8 500,00 CHF ile 14 000,00 CHF arasında değişen ilave nakliye ve pompa maliyetine neden olur.

İkinci bir hata, kamu yolunun günlük temizliği veya kamyon tekerleği yıkama istasyonu kurulumu gibi yol bakım masraflarının tek taraflı devredilmesidir. Bu yükümlülük CAN 102'de ayrıştırılmamış toplu bir poz olarak yer aldığında, yüklenici malzeme ve işçilik maliyetinin tamamını üstlenir. Bu giderin fiyatlandırılmaması, orta ölçekli bir kazı şantiyesinde 12 000,00 CHF ila 25 000,00 CHF arasında öngörülmeyen bir yüke yol açabilir.

Son olarak, sözleşmedeki ceza maddelerinin bilinmemesi genel kârlılığı zedeler. Art. 161 CO uyarınca ceza koşulu, iş sahibi doğrudan hiçbir ekonomik zarar kanıtlamasa dahi muaccel olur. CAN 102 iş günü başına 1 000,00 CHF gecikme tazminatı öngörüyorsa, takvimdeki on beş günlük bir kayma kâr marjından anında 15 000,00 CHF eksiltir.

Açıklayıcı pratik örnekler (İsviçre şantiyelerindeki tipik senaryolar)

Aşağıdaki sayısal veriler, isteklilerin analizine rehberlik etmek amacıyla verilmiş örneklerdir.

Senaryo 1: Vaud kantonunda hafriyat ve arındırma işleri

Bir şirket, 4 500 metreküplük kazı içeren bir okul kompleksi inşaatı için ihale teklifi verir. Şantiye ekibi sekiz üretim personelinden oluşmaktadır. CAN 102 faslı, hafriyat atıklarının parsel üzerinde geçici depolama imkanı olmaksızın, 28 kilometre mesafedeki onaylı özel bir tesise tahliye edilmesini şart koşmaktadır.

Fiyatlandırma uzmanı başlangıçta 6 kilometre uzaklıktaki yerel bir döküm sahasını hesaba katmıştır. Lojistik kısıtlama, sefer başına 45 dakika daha uzun bir taşıma süresi getirir. CAN 102 gereklilikleri uygulandığında, ek taşıma maliyeti ve kantar harçları vergiler dahil (İsviçre'deki %8,1 KDV dahil) 34 250,50 CHF olarak yeniden değerlendirilmiştir. Birim fiyatın daha teklif sunulurken uyarlanması, sonradan bir uyuşmazlığa yol açmadan işin mali dengesini korumuştur.

Senaryo 2: Cenevre kantonunda yoğun kentsel alanda renovasyon

Art. 18 LMP uyarınca açık usulle yapılan bir ihale ilanı, kullanıcıların faaliyetleri devam ederken bir idari binanın ısıl yenilenmesini konu almaktadır. Görevlendirilen ekip ince işler kapsamındaki altı işçiden oluşmaktadır. CAN 102, 11:30 ile 14:00 saatleri arasında mutat eşiği aşan her türlü gürültü çıkışını yasaklamakta ve molozların yalnızca 06:30 ile 08:00 saatleri arasında harici cephe asansörüyle tahliyesini zorunlu kılmaktadır.

Şirket, bölünmüş çalışma saatlerinin getirdiği verimlilik düşüşünü incelemiş, bölme duvar ve tavan montajında %18'lik bir verim kaybı hesaplamıştır. Teklif tutarı, 19 800,00 CHF (%8,1 KDV dahil) ek işçilik maliyeti ve 4 350,00 CHF tutarında uzatmalı cephe asansörü kiralaması eklenerek revize edilmiştir. Teklif, şantiye kısıtlamalarına hakimiyeti kanıtlayan bir teknik rapor sayesinde art. 41 LMP uyarınca en avantajlı teklif ilan edilmiştir.

İhale ilanları: ücretsiz araçlar

Doğrudan kamu ihaleleri, kantona göre AIMP eşikleri, SIA 451'den Excel'e dönüştürme, IFC modelinden metraj çıkarma.

İhale ilanı araçlarını inceleyin

Sıkça sorulan sorular

Bir ihalede CAN 102'ye eklenen haksız bir maddeye nasıl itiraz edilir?

İstekli, resmi soru süresi içinde yazılı çekincelerini sunar veya resmi bir açıklama talep eder. LMP'ye tabi kamu ihalelerinde, bariz her türlü çelişki veya orantısız talep teklif sunulmadan önce bildirilmelidir; aksi takdirde daha sonra dava veya itiraz hakkı düşer.

Günlük gecikme cezası aşırı görünüyorsa indirilebilir mi?

Evet. Ceza koşulu tutarı art. 163 CO uyarınca serbestçe belirlenir, ancak asliye hakimi aşırı cezaları indirmekle yükümlüdür. Fiili zarar doğurmayan küçük bir gecikme için iş günü başına örneğin 1 080,00 CHF gibi orantısız bir kesintiye uğrayan yüklenici, bu bedelin indirilmesi için yargı yoluna başvurabilir.

CAN 102 ile SIA 118 normu arasında çelişki olması halinde hangi belge önceliklidir?

Kararlaştırılan sözleşme hiyerarşisi esastır. Kural olarak, yapıya özgü özel şartlar genel şartlardan önce gelir. Tedbirli yüklenici, eser sözleşmesinde belirlenen öncelik sırasını kontrol eder; zira iş sahibi, SIA 118 standardında öngörülmeyen koordinasyon külfetlerini devretmek için bu sırayı sıklıkla esnetir.

İş sahibi, zemin etüdü olmaksızın hafriyatın götürü bedelle tahliyesini dayatabilir mi?

CO m. 365 uyarınca yüklenici, zamanında ifayı tehlikeye düşüren her türlü arazi kusurunu derhal bildirir. Öngörülemeyen kirlenmiş toprakları içeren belirsiz bir götürü bedel, olağanüstü koşulların ortaya çıkması durumunda hâkime fiyat artırımı veya sözleşmeyi feshetme yetkisi tanıyan CO m. 373 uyarınca sözleşmenin uyarlanmasını haklı kılar.

Özel şartlarda teklif sahibine hangi iş güvenliği yükümlülükleri yüklenir?

Yüklenici, OTConst ve iş kanunu tarafından öngörülen tüm koruma tedbirlerini dahil eder. Şayet yapıya özgü özel şartlar, açık pozisyonlarda ayrıca ödenmeyen özel toplu koruma düzenekleri dayatıyorsa, firma bu giderleri tek başına üstlenmek zorunda kalmamak adına birkaç bin franklık bu maliyetleri ayrıntılandırmalıdır.

Eser sözleşmesinde beş yıllık garanti süresi kısaltılabilir mi?

Hayır. CO m. 371 uyarınca, bir taşınmaz yapının kusurlarına ilişkin beş yıllık zamanaşımı süresi iş sahibinin aleyhine değiştirilemez. Bu yasal süreyi alıcı veya iş sahibi aleyhine kısaltmaya yönelik her türlü sözleşmesel sapma girişimi tamamen geçersiz kalır.

Yapıya özgü özel şartlara ve CAN 102 bölümlerine eksiksiz hâkimiyet, haksız idari risk devirlerine karşı yüklenicinin ilk mali kalkanını oluşturur. İsviçre'de kamuya veya özel sektöre ait bir ihale teklifi taahhüdünden önce, sözleşme maddelerinin metodik analizi ve çekincelerin kayıt altına alınması uygulama uyuşmazlıklarını önler. Fiyatlandırmanızı güvenceye almak ve ihale ilanı dosyalarınızı güçlendirmek için İsviçre teknik ve sözleşme standartlarını derinlemesine inceleyin:

Art Construction bağımsız bir kuruluştur: SIA, CRB, SUVA veya KBOB ile herhangi bir kurumsal bağı bulunmamaktadır. Bahsi geçen standartlar ve referanslar bu kuruluşların yayınlarına atıfta bulunmakta olup, yalnızca resmi versiyonlar bağlayıcıdır.