Ga naar de inhoud
Art ConstructionPortaal
Praktijkgids

Verborgen gebreken tussen het 2e en 5e jaar (SIA 118 / CO 2026): regels voor een geldige kennisgeving

Zwitserse regels voor kennisgeving van verborgen gebreken tussen 2 en 5 jaar volgens SIA 118 en CO 2026. Praktijkgids voor bouwleiding en opdrachtgever.

Inhoudsopgave
De 3 belangrijkste risico's op de bouwplaats
  1. Financieel / Marge: Verval van herstelrechten wegens laattijdige kennisgeving, waardoor de volledige kosten van complexe herstellingen overgaan op de opdrachtgever (ter illustratie van 40'000 CHF tot meer dan 150'000 CHF bij ondergrondse afdichtingen of technische installaties), volgens de verjaringsregels van art. 371 CO en de gebrekenregeling van de norm SIA 118.
  2. Juridisch / Paritair / SUVA: Herkwalificatie van het gebrek naar een zichtbaar gebrek wegens gebrek aan overtuigend bewijs bij de ontdekking, met stilzwijgende aanvaarding van het werk volgens art. 370 CO tot gevolg en aansprakelijkheid van de bouwleiding jegens haar opdrachtgever wegens tekortkoming in de zorgvuldigheidsplicht.
  3. Administratief / Oplevering: Blokkering van contractuele rechtsmiddelen en weigering van tussenkomst door de aannemer als gevolg van een onnauwkeurige kennisgeving die niet voldoet aan de eisen inzake technische omschrijving en formele ingebrekestelling uit het Wetboek van Verbintenissen en de norm SIA 118.

De periode tussen het einde van het tweede jaar na de oplevering en het einde van het vijfde jaar vormt een kritieke fase voor het beheer van vastgoedwerken in Zwitserland. Zodra de tweejarige kennisgevingstermijn van de norm SIA 118 verstrijkt, is het versoepelde uitzonderingsregime niet langer van toepassing. Gebreken die zich daarna manifesteren, worden aangemerkt als verborgen gebreken: zij kunnen niet langer op elk willekeurig moment tot aan de tweejarige vervaldatum worden gemeld. Voor professionals in de sector, met name opdrachtgevers en de bouwleiding, vereist het beheer van deze periode strikte procedurele zorgvuldigheid om rechtsverval voor de opdrachtgever te voorkomen.

Sinds 1 januari 2026 legt art. 367 CO een termijn van zestig dagen op om gebreken aan een onroerend werk na vaststelling te melden; deze bepaling grijpt rechtstreeks in op de contractuele regels van de norm SIA 118. Zodra een gebrek aan het licht komt dat bij de initiële controle niet waarneembaar was, moet de kennisgeving zonder ongerechtvaardigde vertraging plaatsvinden, in een gedocumenteerde en expliciete vorm. De operationele inzet schuilt in de bewijslast, de nauwkeurige kwalificatie van de non-conformiteit en de tijdige kennisgeving aan de aannemer voordat de vijfjarige verjaring van art. 371 CO intreedt.

Juridisch kader voor verborgen gebreken na twee jaar: wisselwerking SIA 118 en herzien CO

In de Zwitserse werfpraktijk verandert de wisselwerking tussen de norm SIA 118 en het Wetboek van Verbintenissen fundamenteel na afloop van de tweejarige klachttermijn. Gedurende de eerste twee jaar na de oplevering van het werk mag de opdrachtgever gebreken te allen tijde melden, zonder risico op verval door louter tijdsverloop. Zodra deze tweejarige mijlpaal is gepasseerd, vervalt deze gunstige regeling. Gebreken die tussen het begin van het derde en het einde van het vijfde jaar optreden, vallen onder de strikte regels voor verborgen gebreken.

De aanvaarding van het werk bevrijdt de aannemer van zijn aansprakelijkheid voor zichtbare gebreken die tijdens de keuring niet zijn gemeld, overeenkomstig de beginselen van art. 370 CO. Alleen gebreken die bij een zorgvuldige controle onvindbaar waren of die door de aannemer opzettelijk zijn verzwegen, geven nog recht op wettelijke waarborgen. Voor deze verborgen gebreken wijzigt de op 1 januari 2026 in werking getreden herziening het gemene recht: bij een onroerend werk heeft de opdrachtgever 60 dagen de tijd om gebreken na ontdekking te melden, conform art. 367 CO. De norm SIA 118 vereist eveneens een melding direct na de ontdekking van het verborgen gebrek, wat van de bouwleiding een vlekkeloze dossiervorming vergt vanaf de eerste signalen van een afwijking.

Krachtens art. 368 CO heeft de opdrachtgever recht op herstel, prijsvermindering of schadevergoeding; elk beding dat het recht op herstel beperkt, is bij een bouwwerk nietig. De verjaring van deze rechten treedt volgens art. 371 CO na vijf jaar in voor gebreken aan een onroerend werk ten opzichte van de aannemer, architect of ingenieur. Deze termijn van vijf jaar kan niet ten nadele van de opdrachtgever worden gewijzigd, waardoor de dekkingsperiode contractueel vastligt.

Protocol voor geldige kennisgeving: methode en vormvereisten

Om alle rechten van de opdrachtgever veilig te stellen, moet de kennisgeving van gebreken aan strikte inhoudelijke eisen voldoen. Een louter informele melding via een telefonisch bericht of een beknopte opmerking in een vergaderverslag geldt in het aannemingsrecht niet als een formele kennisgeving.

De bouwleiding dient de kennisgeving formeel per aangetekend schrijven te versturen, inclusief een gedetailleerde beschrijving van de uitingen van het gebrek. Deze technische omschrijving vermeldt de exacte ruimtelijke locatie, de vastgestelde symptomen, de waargenomen bijkomende materiële schade en de chronologie van het ontstaan. De melding moet expliciet aangeven dat het werk niet als conform wordt aanvaard en moet de formele intentie bevatten om de aannemer aansprakelijk te stellen voor zijn verplichtingen uit hoofde van art. 364 CO.

Het schrijven dient een duidelijke sommatie te bevatten waarin het aannemingsbedrijf wordt opgeroepen de situatie op tegenspraak te inspecteren en over te gaan tot herstelwerkzaamheden. Ingevolge art. 366 CO kan de opdrachtgever, indien de herstellingen door schuld van de aannemer niet deugdelijk worden uitgevoerd, een passende termijn stellen met de aanzegging dat het werk na afloop daarvan op kosten en risico van de aannemer aan een derde wordt toevertrouwd. Deze indeplaatsstelling waarborgt de ingebruikname van het gebouw zonder verlies van rechten.

Vergelijkingstabel: beheer van gebreken volgens de garantieperiode

Onderstaande tabel vat de procedurele verschillen samen tussen de initiële tweejarige termijn en de daaropvolgende fase van het tweede tot het vijfde jaar na oplevering.

Analysecriterium Initiële tweejarige periode (0 tot 2 jaar) Periode van verborgen gebreken (2 tot 5 jaar)
Kennisgevingsregime Melding te allen tijde mogelijk tot aan de tweejarige vervaldatum volgens de norm SIA 118 Kennisgeving vereist direct na ontdekking, termijn van 60 dagen voor onroerend werk conform art. 367 CO
Aard van de gedekte gebreken Voorbehouden zichtbare gebreken en gebreken ontdekt tijdens het gebruik Uitsluitend verborgen gebreken, onzichtbaar tijdens de opleveringscontrole (art. 370 CO)
Bewijslast Vermoeden gekoppeld aan de uitvoering tijdens de contractuele garantieperiode Opdrachtgever moet het verborgen gebrek bewijzen, evenals ontstaan vóór oplevering en ontdekkingsdatum
Financiële zekerheden Garantie of hoofdelijke borgtocht doorgaans van kracht conform overeenkomst Zekerheden na 2 jaar veelal vrijgegeven; verhaal op directe solvabiliteit van aannemer
Bevrijdende verjaring Vordering opgeschort of actief binnen de contractuele tweejaarstermijn Wettelijke verjaring van 5 jaar voor onroerend werk conform art. 371 CO

Veelvoorkomende procedurefouten en financiële gevolgen op de bouwplaats

De meest voorkomende fout van de bouwleiding of de opdrachtgever is afwachten na de ontdekking van een technisch mankement. Bij terugkerende lekkages of scheurvorming in de constructie leidt het wachten op verergering van de schade vaak tot niet-ontvankelijkheid. Als de aannemer aantoont dat het probleem al langer bekend was dan de geldende melderstermijn toestaat, wordt het gebrek volgens art. 370 CO als stilzwijgend aanvaard beschouwd. De financiële schade is direct: de herstelkosten van een technisch dak of ondergrondse dichtingen, die ter illustratie kunnen variëren van 60'000 CHF tot 140'000 CHF, komen dan geheel voor rekening van de eigenaar.

Een tweede veelgemaakte omissie is het ontbreken van een formele termijnstelling met aanzegging. Een mondeling verzoek tot herstel zonder verwijzing naar art. 366 CO verhindert de uitvoering van herstelwerkzaamheden door derden op kosten van de nalatige aannemer. Ten slotte leidt het achterwege laten van stuitingshandelingen volgens art. 135 CO (zoals een schuldinvordering of verzoek tot verzoening) of een schriftelijke afstand van verjaring volgens art. 141 CO vóór het verstrijken van de vijf jaar van art. 371 CO tot definitief verval van alle aanspraken, waardoor de opdrachtgever zelf voor de volledige kosten opdraait.

Praktische illustratieve voorbeelden (standaardscenario's op de Zwitserse bouwplaats)

Onderstaande bedragen en situaties zijn illustratieve voorbeelden om de toepassing van contractuele en wettelijke regels op de bouwplaats te verduidelijken.

Scenario 1: Lekkage in de kelder van een appartementsgebouw (Vaud)

Bij een woongebouw van 24 appartementen in het kanton Vaud verschijnen drie jaar en vier maanden na de oplevering van het werk vochtplekken op de grondkerende wand van de tweede kelderlaag. Het werk werd gerealiseerd door een hoofdaannemer met gemiddeld 18 arbeiders tijdens de ruwbouw. De aannemingsovereenkomst valt onder de norm SIA 118.

De bouwleiding schakelt een ingenieur in om metingen te verrichten. Direct na de technische bevestiging van een fout in de kimblikken bij de stortnaad (een gebrek dat bij de oplevering niet waarneembaar was) wordt binnen twintig dagen een aangetekend schrijven naar de aannemer gestuurd. Het document bevat de meetrapporten, sommeert de aannemer tot destructief onderzoek en stelt een hersteltermijn van 30 dagen conform art. 366 CO. Omdat het aannemingsbedrijf niet reageert, laat de opdrachtgever harsinjecties uitvoeren door een gespecialiseerde firma voor een bedrag van circa 48'000 CHF; vergoeding hiervan wordt geëist van de hoofdaannemer op grond van diens uitvoeringsaansprakelijkheid.

Scenario 2: Loslatende gietdekvloer in een bedrijfsverzamelgebouw (Fribourg)

In een bedrijfshal van 1'500 m² in het kanton Fribourg treden vier jaar na de ingebruikname scheuren en afbrokkeling op aan de binnenvloer. De werkzaamheden waren uitgevoerd door een stukadoors- en dekvloerenbedrijf dat 8 arbeiders inzette op dit onderdeel.

Uit het deskundigenonderzoek blijkt een onjuiste bindmiddeldosering en het ontbreken van een hechtbrug conform de erkende regels der techniek. Dit materiaal- en uitvoeringsgebrek activeert de aansprakelijkheid van de aannemer volgens art. 365 CO en art. 364 CO. De opdrachtgever stelt de aannemer 15 dagen na het analyserapport in kennis van het gebrek. Omdat de aannemer uitstel vraagt om zijn dekking te onderzoeken, verlangt de opdrachtgever de ondertekening van een formele verklaring van afstand van verjaring conform art. 141 CO, waarmee verval binnen de termijn van vijf jaar uit art. 371 CO wordt voorkomen. Partijen bereiken overeenstemming over een protocol voor frezen en egaliseren met een indicatieve waarde van circa 95'000 CHF, uitgevoerd in regie onder toezicht van de bouwleiding.

00:00 - 00:15

Wanneer op uw Zwitserse bouwplaatsen tussen het tweede en vijfde jaar een gebrek optreedt, brengt dit voor de bouwleiding zware juridische verplichtingen mee. Het niet naleven van de kennisgevingsregels voor verborgen gebreken brengt de kosteloze herstelplicht van de aannemer in gevaar.

00:15 - 01:10

Demonstratie van het contractbeheer. Initiële vaststelling van een daklekkage met een geraamde herstelkost van 28 000 CHF. Vergelijking van de termijnvereisten tussen de norm SIA 118 en het herziene art. 367 CO. Analyse van de kwalificatiecriteria voor verborgen gebreken conform art. 370 CO om stilzwijgende aanvaarding van het werk uit te sluiten. Controle van de vijfjarige verjaringstermijn van art. 371 CO. Directe opmaak van het protocol voor de kennisgeving van gebreken, compleet met gedetailleerde technische beschrijving, gedateerde foto's en sommatie tot herstel onder art. 368 CO.

01:10 - 01:30

Beveilig uw kennisgevingen vandaag nog met onze specifieke digitale tool. Bekijk al onze interventieprotocollen om de conformiteit van uw opleveringen te garanderen en de rechten van de opdrachtgever integraal te beschermen.

Contracten en SIA 118: gratis rekentools

Voorschotten en inhoudingen, waarborgsommen, prijsherziening, regierapporten, controle van onderaannemers.

Contracten en SIA 118-tools bekijken

Veelgestelde vragen

Welke termijn geldt voor het melden van een gebrek in het vierde jaar volgens SIA 118?

Na twee jaar geldt onder de norm SIA 118 het regime van verborgen gebreken. De kennisgeving moet direct na ontdekking plaatsvinden om de rechten van de opdrachtgever te behouden. Illustratieve herstelkosten van 18 000 CHF blijven opeisbaar mits de formele kennisgeving aan de contractuele zorgvuldigheidseisen voldoet.

Geldt de termijn van 60 dagen van art. 367 CO als de norm SIA 118 van toepassing is op het contract?

De norm SIA 118 heeft als bijzondere overeenkomst voorrang. Wel vormt art. 367 CO een referentiekader voor onroerende werken. Uit voorzorg bij een geschatte schade van 35 000 CHF stelt een onmiddellijke kennisgeving van het gebrek het herstel veilig, zonder risico op verval van rechten tegenover de argumenten van de aannemer.

Welke rechten heeft de bouwheer wanneer een verborgen gebrek de waterdichtheid van een kelder aantast?

Volgens art. 368 CO kan de bouwheer herstel van het werk of een prijsvermindering eisen. Als de herstelwerkzaamheden bijvoorbeeld 42 000 CHF bedragen, moet de aannemer dit op eigen kosten herstellen, tenzij de oorzaak van de schade aan de bouwheer zelf te wijten is.

Hoe verhoudt de verjaring van vijf jaar van art. 371 CO zich tot de kennisgeving van gebreken?

Art. 371 CO stelt de verjaring van de vorderingsrechten voor een onroerend werk vast op vijf jaar vanaf de oplevering. De kennisgeving van het verborgen gebrek moet vóór het verstrijken van deze termijn plaatsvinden. Bij een representatief geschil van 60 000 CHF moet elke gerechtelijke stap of schuldinvordering vóór deze vijfjarige vervaltermijn worden ingesteld.

Mag de aannemer het herstel weigeren van een scheur die in het derde jaar is ontstaan?

De aannemer mag dit niet weigeren als het gebrek volgens art. 370 CO bij de oplevering niet waarneembaar was. Voor een geschat herstelbedrag van 12 500 CHF blijft het recht op herstel gegarandeerd op grond van art. 368 CO, tenzij de bouwheer te lang heeft gewacht na de daadwerkelijke ontdekking van het gebrek.

Hoe stuit u op geldige wijze de vijfjarige verjaring voor een gebrek dat na 4,5 jaar is gemeld?

Art. 135 CO maakt het mogelijk de verjaring te stuiten via een schuldinvordering, een verzoek tot verzoening of een schriftelijke schulderkenning. Bij een representatief bedrag van 85 000 CHF volstaat een eenvoudige ingebrekestelling niet om het verstrijken van de wettelijke termijn van art. 371 CO te stoppen.

Een zorgvuldig beheer van verborgen gebreken waarborgt de technische duurzaamheid van bouwwerken en het behoud van de financiële garanties. Raadpleeg onze gespecialiseerde handleidingen voor meer inzicht in het beheer van de garantie en de traceerbaarheid van uw projecten:

Art Construction is een onafhankelijke onderneming: zij is niet aangesloten bij de SIA, het CRB, de SUVA of de KBOB. De vermelde normen en referenties verwijzen naar publicaties van deze instanties; uitsluitend de officiële versie is bindend.