İçindekiler
Şantiyedeki 3 Temel Risk
- Mali / Kâr Marjı: Ücretli izin hesabında hata yapılması, art. 329b CO ve art. 329d CO hükümlerine aykırı olarak, ihmal edilen ay başına yaklaşık %8,33 oranında haksız bir ek ücret maliyeti doğurur.
- Hukuki / Eşit Temsilli Kurul / SUVA: İzin hakkının usulsüz şekilde düşürülmesi durumunda sektörel pariter denetim sırasında geriye dönük düzeltme ve art. 329b CO maddesine dayalı hukuki uyuşmazlık.
- İdari / Kabul: İnşaat çalışanının ayrılışı sırasında nihai hesap tasfiyesinin kilitlenmesi ve art. 330a CO uyarınca çalışma belgesine itiraz edilmesi.
Bu kılavuz, inşaat işverenleri ve İK yöneticileri için izin hakkının on ikide bir oranında kesilmesine yönelik titiz hesaplama yöntemini açıklamaktadır. art. 329b CO, hizmet yılı içindeki engelin niteliğine göre izin hakkından yapılacak kesintiyi kesin kurallara bağlar.
Kural gereği, art. 329b al. 2 CO uyarınca kusursuz hastalık veya kaza halinde bir tam aylık ek süre; art. 329b al. 3 let. a CO uyarınca ise hamilelik durumunda iki aylık ek süre uygulanmalıdır. Her türlü hatalı hesaplama, şirketi art. 329d CO maddesine dayalı geriye dönük ücret talepleriyle karşı karşıya bırakır.
Devamsızlık nedenine göre on ikide bir kesinti hesaplama mekanizması
Sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça, hesaplama her zaman takvim yılı üzerinden değil, çalışanın hizmet yılı üzerinden yürütülür. Kanun, iş görme engelinin kaynağına göre üç ayrı rejim öngörmektedir.
Çalışanın münhasır kusuru söz konusu olduğunda, art. 329b al. 1 CO, engelin bir tam ayı aşması durumunda her tam devamsızlık ayı için on ikide bir oranında kesinti yapılmasına izin verir. Bu hesaplamada hiçbir ek süre tanınmaz.
İş göremezlik, özellikle hastalık veya kaza gibi kusursuz bir nedenden kaynaklandığında, art. 329b al. 2 CO hiçbir kesintiye izin verilmeyen bir tam aylık devamsızlık ek süresi tanır. İşveren, ilk on ikide birlik kesintiyi yalnızca aynı hizmet yılı içinde biriken ikinci tam devamsızlık ayından itibaren uygulayabilir.
Hamileliğe bağlı iş göremezlikte, art. 329b al. 3 let. a CO ek süreyi iki tam aylık devamsızlığa kadar uzatır. Böylece ilk on ikide birlik kesinti, ancak ilgili hizmet yılı içinde kesintisiz veya kümülatif olarak gerçekleşen üçüncü tam ayın sonunda yapılabilir.
Toplu iş sözleşmeleri, art. 329b al. 4 CO uyarınca yalnızca genel düzenlemenin çalışan açısından en azından eşdeğer olması şartıyla farklı rejimler öngörebilir.
Borçlar Kanunu (CO) uyarınca kesinti rejimlerinin karşılaştırmalı tablosu
Aşağıdaki tablo, art. 329a CO uyarınca belirlenen dört haftalık başlangıç izin hakkı için uygulama eşiklerini özetlemektedir.
| Engelin nedeni | Yasal ek süre | İlk 1/12'lik kesintiyi başlatan ay | 3 tam aylık devamsızlık için kesinti | Yasal dayanak |
|---|---|---|---|---|
| Çalışanın kusuru | Ek süre yok | Toplam devamsızlığın 2. ayından itibaren | 3/12 kesinti | art. 329b al. 1 CO |
| Kusursuz hastalık | 1 tam ay | 2. tam ayın sonunda | 2/12 kesinti | art. 329b al. 2 CO |
| İş kazası veya meslek dışı kaza | 1 tam ay | 2. tam ayın sonunda | 2/12 kesinti | art. 329b al. 2 CO |
| Hamilelik | 2 tam ay | 3. tam ayın sonunda | 1/12 kesinti | art. 329b al. 3 let. a CO |
| Yasal zorunlu hizmet | 1 tam ay | 2. tam ayın sonunda | 2/12 kesinti | art. 329b al. 2 CO |
Sık yapılan mahsup hataları ve mali sonuçları
İlk hata, doğrudan izin günlerinden düşmek amacıyla münferit ay kesirlerini hesaba katmaktır. Kesinti yapılabilmesi için çizelge uygulanmadan önce tam bir devamsızlık ayı, yani buna karşılık gelen iş günlerinin veya çalışılabilir günlerin tamamının doldurulması gerekir.
İkinci sapma, takvim yılı ile hizmet yılı arasındaki karışıklıktan kaynaklanır. Kıdem sayacını yeniden hesaplamadan önceki yılın devamsızlıklarını devretmek, yasal matrahı yanıltıcı hale getirir.
Hatalı bir kesinti, nihai hesap sırasında şirketi geriye dönük ücret ödemeleriyle karşı karşıya bırakır. Aylık brüt 6 200 CHF ücret alan bir ekip şefi için haksız yere yapılan iki haftalık izin kesintisi, işveren sosyal yükler dahil yaklaşık 3 100 CHF brüt ücret alacağına denk gelir.
Açıklayıcı pratik örnekler (İsviçre şantiyelerindeki tipik senaryolar)
Aşağıdaki rakamlar ve durumlar, teknik ve hukuki analiz amacıyla kurgulanmış örnek senaryolardır.
Tipik Senaryo 1: Vaud kantonunda kaba inşaat duvar işleri
Vaud kantonundaki bir toplu konut şantiyesinde, on iki kişilik bir ekipte üç yıldır çalışan bir CFC sahibi duvarcı, hizmet yılı içinde kusuru olmaksızın ardışık iki buçuk aylık bir hastalık izni geçirir. art. 329a CO uyarınca yıllık izin hakkı yirmi iş günüdür.
İşletme, art. 329b al. 2 CO kapsamında öngörülen bir tam aylık ek süreyi uygular. Bu süreyi aşan devamsızlık, fazladan bir tam aya ve kalan on beş iş gününe ulaşır. Yalnızca ikinci tam ay için on ikide bir oranında, yani sözleşme teamülüne göre yuvarlanmış 1,67 günlük bir kesinti yapılır. On beş günlük kesir tam bir ay oluşturmadığından, ilave bir kesintiye izin vermez.
Tipik Senaryo 2: Fribourg kantonunda şantiye yönetimi ve hamilelik
Fribourg kantonunda bir endüstriyel altyapı projesinde istihdam edilen bir kadın şantiye şefi, doğum izninden önce üç tam ay boyunca hamileliğe bağlı tam iş göremezlik yaşar. Sözleşmesinde yıllık beş hafta, yani yirmi beş iş günü izin öngörülmektedir.
art. 329b al. 3 let. a CO uyarınca ilk iki tam ay, yasal ek süre niteliğindedir. İşveren, on ikide birlik kesintiyi yalnızca devamsızlığın üçüncü tam ayı için, yani 2,08 iş günü kesinti olarak uygular. Bunun üzerindeki herhangi bir indirim, güvence altındaki izin hakkından hukuka aykırı bir kesinti teşkil eder.
Ücretler ve kesintiler: ücretsiz araçlar
Bir işçinin gerçek maliyeti, kanton bazında işveren primleri, yemek ve yol tazminatları, toplu sözleşme fesih ihbar süreleri.
Sıkça sorulan sorular
İki tam aylık bir hastalık durumunda izin kesintisi nasıl uygulanır?
art. 329b CO uyarınca ilk ay, kesinti yapılamayan bir ek süre teşkil eder. Böylece işveren, izin hakkından on ikide bir oranında kesinti uygular; bu da örnek olarak düşülen yaklaşık 550 CHF tutarında ücrete karşılık gelir.
Hamilelik durumunda tanınan yasal ek süre ne kadardır?
art. 329b CO gereğince, ilk iki tam devamsızlık ayı boyunca izin kesintisi uygulanmaz. İzin hakkı, iki aylık bu ek süre boyunca eksiksiz kalır.
Kullanılmayan izinler nakit ödeme ile telafi edilebilir mi?
art. 329d CO, hizmet ilişkisi devam ettiği sürece izinlerin para veya yaklaşık 400 CHF tutarındaki diğer mali menfaatler ile ikame edilemeyeceğini öngörür.
Yetişkin bir işçi için garanti edilen yasal asgari izin süresi nedir?
art. 329a CO uyarınca işveren, her hizmet yılı için en az dört hafta izin tanır; hizmet yılının tam olarak tamamlanmadığı durumlarda ise bu hak orantılı olarak verilir.
Bir toplu sözleşme, izin kesintisi kurallarını değiştirebilir mi?
art. 329b CO, inşaat çalışanının korunmasına yönelik genel düzenlemenin en azından eşdeğer olması koşuluyla, bir toplu iş sözleşmesinin kesinti kurallarından sapmasına izin verir.
Birden fazla aya yayılan kusursuz devamsızlıklar nasıl hesaplanır?
art. 329b CO, kusursuz engellilik kapsamındaki iş günlerinin toplanmasını şart koşar. Hizmet yılı içinde ikinci bir tam devamsızlık ayına ulaşıldığı anda, on ikide bir oranında bir kesinti yasal olarak uygulanabilir hale gelir.
İzinlerin ve devamsızlıkların titizlikle yönetilmesi, inşaat firmasını ücret uyuşmazlıklarına karşı korur. İsviçre İK süreçlerinizi derinlemesine incelemek için uzman rehberlerimize göz atın:
- Devamsızlık Yönetimi, Zamansız Fesih Koruması (CO) ve Çalışma Belgesi
- Şüpheli İş Göremezlik Raporu: İsviçre'de 1. Günden İtibaren Rapor İsteme ve Danışman Hekim Görevlendirme
- Şekil Eksikliği Olmadan Olağan Fesih Bildirimi: Ay Sonundan Önce Tebliğ Kuralı ve Şahitler
- CO'nun Kritik Tuzağı: Feshin Geçersizliği (30/90/180 Gün) ve İhbar Süresinde Hastalık Halinde Erteleme Hesabı