🛡️ Reeks over fraudepreventieAnomalie nr. 3Gids in PDF + WordFRAUDE 03
Bedrijvenbegraveners en lege huls-vennootschappen (Mantelhandel) in de Zwitserse bouw: wat art. 684a CO zegt
Een leidinggevende in de bouw wiens vennootschap niet meer kan betalen, krijgt soms het aanbod zijn vennootschap met haar schulden tegen een geldbedrag “over te nemen”, zodat hij of zij er niet meer naar hoeft om te kijken. Voor de schuldeisers is een wijziging van aandeelhouder of zetel bij een partner die bijna niet meer werkt een signaal. Sinds 1 januari 2025 verklaart art. 684a CO de overdracht van aandelen van een vennootschap zonder activiteit, zonder te gelde te maken activa en met zware schulden nietig. Deze pagina legt uit wat de tekst zegt, hoe men de situatie herkent en welke juridische wegen er bestaan.
PDFDOCX
De gids: Bedrijvenbegraveners (Mantelhandel)
De gedetailleerde gids bij deze pagina in PDF en in Word: wettelijke basis, te volgen werkwijze, modelbrieven en checklist van bewijzen.
Er wordt een e-mailadres gevraagd: de gids wordt meteen getoond en ook per e-mail naar u gestuurd (ondertekende links, 7 dagen geldig).
Hoe de val werkt en welke waarschuwingssignalen er zijn
Het mechanisme in de praktijk in Franstalig Zwitserland
“Bedrijvenbegraver” (fossoyeur d'entreprises), “Firmenbestatter” en “Mantelhandel” (handel in de juridische huls van een vennootschap) zijn gangbare uitdrukkingen; geen ervan staat in de gelezen wetteksten. Ze duiden een aanbod aan een leidinggevende aan wiens vennootschap zwaar in de schulden zit: hem de vennootschap en haar schulden tegen betaling afnemen, met de belofte “van alle aansprakelijkheid te worden bevrijd”. De juridische kwestie ligt elders: een vennootschap die niet meer kan betalen volgt precieze regels van ontbinding, vereffening of faillissement, en de overdracht van haar aandelen kan nietig zijn.
Voor de leidinggevende: een ongevraagd aanbod, een snel gevraagde handtekening, geen enkele vraag over de rekeningen of de vereffening.
Voor de schuldeiser: wijziging van aandeelhouder, bestuurder en zetel in korte tijd, daarna geen antwoord meer op herinneringen.
Voor de boekhouder: opdracht om de rekeningen van een vennootschap zonder activiteit snel af te sluiten, ontbrekende stukken.
Een overdracht van aandelen kan legitiem zijn, ook voor een vennootschap in moeilijkheden. Waar het om gaat, is de grens te kennen die de wet stelt en de wettelijke weg uit de overmatige schuldenlast.
Waarschuwingssignalen (red flags) om vóór en tijdens de werken te controleren
De onderstaande lijst bundelt de waarneembare aanwijzingen, aan de kant van de leidinggevende en aan de kant van de schuldeiser. Geen enkele bewijst op zichzelf iets.
Ongevraagd aanbod om uw vennootschap en haar schulden “over te nemen”, met de belofte van alle aansprakelijkheid te worden bevrijd.
Verzoek om snel een overdracht van aandelen, een ontslag of een zetelwijziging te ondertekenen, zonder vragen over de rekeningen.
Verkrijger zonder band met de bouw, van wie de identiteit of de uiteindelijk begunstigden vaag blijven.
Wijziging van aandeelhouder, bestuurder en zetel van een partner in korte tijd, daarna stilte.
Nieuwe zetel op een adres waar de vennootschap niet bereikbaar is (aangetekende brief komt terug).
Vennootschap zonder zichtbare activiteit, achterstallige rekeningen, talrijke incasso's, overdracht aan een onbekende verkrijger.
Verzoek om de boeken en de boekhouding aan de verkrijger te overhandigen.
Opdracht om snel rekeningen af te sluiten zonder alle stukken te kunnen verantwoorden.
Minidiagnose: hoeveel signalen ziet u?
Vink de signalen aan die bij uw situatie passen: het resultaat is een telling, berekend in uw browser, zonder percentage en zonder opslag van uw antwoorden.
Minidiagnose: bedrijvenbegraveners en lege huls-vennootschappen
Vink de signalen aan die bij uw situatie passen. Het resultaat is een telling, noch een diagnose noch een bewijs.
Het is noch een diagnose noch een bewijs: een signaal vraagt om een controle, niet om een beschuldiging.
Bedrijvenbegraveners en lege huls-vennootschappen (Mantelhandel) in de Zwitserse bouw: wat art. 684a CO zegt · https://art-construction.ch/nl/outils/dossiers/fossoyeurs-entreprises-mantelhandel-art-684a-co/
Vink de waargenomen signalen aan: het resultaat verschijnt hier, vakje na vakje.
Zwitsers juridisch kader, bewijzen en modelbrieven
Rechtsgrondslagen: CO, CC, CP, LP en SIA 118
Art. 684a CO is ingevoerd bij de bondswet van 18 maart 2022 ter bestrijding van het misbruik van het faillissement (RO 2023 628), van kracht op 1 januari 2025. Volgens de gelezen tekst is de overdracht van aandelen nietig als de vennootschap geen handelsactiviteit en geen te gelde te maken activa meer heeft en zwaar in de schulden zit. Bij gegrond vermoeden naar aanleiding van een aanvraag vraagt het handelsregister de laatste ondertekende jaarrekeningen en weigert het de inschrijving als de vennootschap niet antwoordt of als de rekeningen het vermoeden bevestigen. De tekst spreekt van aandelen; voor de Sàrl verwijst art. 787a CO naar analogie naar de regels van de naamloze vennootschap.
Volgens onze lezing van de tekst betreft de nietigheid de overdracht van aandelen en bevrijdt ze op zichzelf de organen niet van hun plicht toezicht te houden op de solvabiliteit (art. 725 CO) noch van hun aansprakelijkheid (art. 754 CO). De exacte gevolgen van de nietigheid moeten door een advocaat worden onderzocht.
De regels in een oogopslag
Regel
Artikel
Wat de tekst zegt
Nietigheid van de overdracht van aandelen van een vennootschap zonder activiteit en met zware schulden
art. 684a lid 1 CO
De overdracht is nietig als aan de drie voorwaarden is voldaan; dezelfde logica geldt voor de aandelen van een Sàrl (art. 787a CO).
Controle door het handelsregister
art. 684a lid 2 CO
Sommatie om de laatste ondertekende jaarrekeningen voor te leggen; weigering om in te schrijven als de vennootschap niet antwoordt of als de rekeningen het vermoeden bevestigen.
Ambtshalve doorhaling
art. 934 lid 1 CO
Het register haalt entiteiten zonder activiteit of te gelde te maken activa door na sommatie om een belang bij het behoud aan te tonen.
Tekortkomingen in de organisatie van de vennootschap
art. 731b lid 1 CO
Een aandeelhouder of een schuldeiser kan de rechtbank om maatregelen vragen; de rechtbank kan een termijn stellen, een orgaan benoemen of de ontbinding uitspreken (art. 731b lid 1bis CO).
Toezicht op de solvabiliteit
art. 725 lid 1 CO
De raad van bestuur ziet toe op de solvabiliteit; bij bevestigde overmatige schuldenlast verwittigt hij de rechtbank (art. 725b lid 3 CO).
Ontbinding en vereffening
art. 743 lid 2 CO
Als de activa de schulden niet meer dekken, informeren de vereffenaars de rechtbank, die het faillissement uitspreekt.
Door de schuldenaar gevraagd faillissement
art. 191 lid 1 LP
De schuldenaar kan zelf zijn faillissement vragen door zich voor de rechter insolvent te verklaren.
Aansprakelijkheid van personen die leiding geven of vereffenen
art. 754 lid 1 CO
Aansprakelijkheid voor opzettelijke tekortkoming of nalatigheid; verjaring na drie jaar vanaf de kennis, ten hoogste tien jaar (art. 760 lid 1 CO).
Faillissementsdelicten en deelname van een derde
art. 164 nr. 1 CP
Vermindering van het vermogen ten nadele van de schuldeisers; de derde die deelneemt, is ook strafbaar (art. 164 nr. 2 CP).
Valsheid in geschrifte
art. 251 nr. 1 CP
Een juridisch relevant feit in een stuk valselijk vaststellen of laten vaststellen, met een onrechtmatig oogmerk: tot vijf jaar.
Beroepsverbod
art. 67 lid 1 CP
Na een veroordeling tot meer dan zes maanden bij de uitoefening van een activiteit kan de rechter die verbieden voor zes maanden tot vijf jaar.
Contractuele bescherming en te verzamelen bewijzen
Leidinggevende: onderteken geen overdracht van aandelen, geen ontslag en geen zetelwijziging voordat u het lot van de schulden hebt begrepen, en bewaar uw boekhouding tien jaar (art. 958f lid 1 CO). Schuldeiser: stel in gebreke en start de incasso zonder wachten; als de vennootschap geen woonplaats meer heeft op haar zetel of een voorgeschreven orgaan ontbreekt, kan een schuldeiser de rechtbank om maatregelen vragen (art. 731b lid 1 CO).
Het ontvangen aanbod, schriftelijk, met de identiteit van de opsteller
Uittreksels uit het handelsregister vóór en na elke wijziging, gedateerd
Laatste jaarrekeningen en eventuele tussentijdse rekeningen
Bewijs van een poging tot contact op de ingeschreven zetel (teruggestuurde aangetekende brief)
Onderteken geen overdracht, ontslag of zetelwijziging die door een derde wordt voorgesteld voordat u het effect ervan op de schulden hebt begrepen.
Vraag het aanbod schriftelijk (model 1) en raadpleeg een advocaat vóór elke beslissing.
Leidinggevende: laat tussentijdse rekeningen opstellen als overmatige schuldenlast waarschijnlijk is en kies een door de wet voorziene weg (sanering, vereffening, faillissement).
Bewaar uw boekhouding en uw stukken tien jaar; overhandig ze niet aan een verkrijger zonder volledige kopie.
Schuldeiser: raadpleeg het handelsregister, stel in gebreke en start de incasso zonder wachten.
Als de vennootschap geen woonplaats meer heeft op haar zetel of een orgaan ontbreekt, onderzoek dan met een advocaat een verzoek op grond van art. 731b CO.
Informeer het handelsregisterkantoor over objectieve feiten (model 2), zonder te beschuldigen.
Doe aangifte bij de politie of het openbaar ministerie als u precieze feiten hebt.
Modellen van modelbrieven
Model 1: antwoord op een aanbod tot overname van een vennootschap
Betreft: uw voorstel van [datum] betreffende de vennootschap [firmanaam]: verzoek om schriftelijke informatie
Geachte mevrouw, geachte heer,
Wij hebben kennisgenomen van uw voorstel om de vennootschap [firmanaam] met haar schulden over te nemen. Vóór elke beslissing verzoeken wij u uiterlijk op [datum] schriftelijk mee te delen: 1) uw identiteit en die van de verkrijger van de aandelen en van zijn uiteindelijk begunstigden; 2) de prijs en de wijze van betaling; 3) het lot van de schulden, de boekhouding en de stukken; 4) uw beoordeling van art. 684a CO; 5) uw referenties.
Wij tekenen niets, overhandigen geen enkel document en wijzigen noch de zetel noch de organen voordat wij deze informatie hebben ontvangen en advies hebben ingewonnen. Wij behouden ons al onze rechten voor.
Met vriendelijke groet, [Voornaam, naam, functie, handtekening]
Model 2: feitelijke informatie aan het handelsregisterkantoor
Betreft: vennootschap [firmanaam, IDE]: informatie over feiten die van belang kunnen zijn voor de controle van de inschrijvingen
Geachte mevrouw, geachte heer,
Als schuldeiser van de vennootschap [firmanaam] (vordering van CHF [..], ingebrekestelling van [datum]) delen wij u ter informatie de volgende feiten mee: 1) op [datum] heeft de vennootschap van aandeelhouder, zaakvoerder of zetel gewisseld; 2) voor zover wij weten oefent ze sinds [datum] geen activiteit meer uit; 3) [ander precies en gedateerd feit].
Wij weten dat art. 684a lid 2 CO voorziet in een controle bij gegrond vermoeden naar aanleiding van een aanvraag. Wij beweren niet dat aan de voorwaarden ervan is voldaan: wij delen u deze feiten mee zodat u over het passende vervolg kunt beslissen.
Met vriendelijke groet, [Voornaam, naam, functie, handtekening]
Waar te melden
De aangifte van een strafbaar feit gebeurt bij de politie of het openbaar ministerie (art. 301 lid 1 CPP); u hoeft de feiten niet te kwalificeren. Vragen over de inschrijving worden gesteld aan het handelsregisterkantoor van het kanton van de zetel.
Politie of openbaar ministerie van het kanton: Strafrechtelijke aangifte, mondeling of schriftelijk, gratis, met een officieel identiteitsbewijs. (adres gelezen op 7 november 2026)
Zefix, centrale index van firmanamen: Zoeken naar vennootschappen en hun wijzigingen; voor een vraag over een inschrijving kunt u zich wenden tot het kantonale handelsregisterkantoor. (adres gelezen op 7 november 2026)
Zich beschermen met de ACIP-index en de software Soumission, veelgestelde vragen
Hoe u uw bouwplaats vergrendelt met de ACIP-index en Soumission
De ACIP-index (Art Construction Indice de Prix) rangschikt de prijzen naar vakhoofdstukken en CFC-codes: een aanbod met deze referenties vergelijken helpt een prijs te herkennen die niet houdbaar is, een signaal onder andere. De software Soumission dient om uw geprijsde offertes voor te bereiden; gedateerde en genummerde offertes zijn evenveel stukken om te bewaren.
Ja. Ingevoerd bij de wet van 18 maart 2022 ter bestrijding van het misbruik van het faillissement, van kracht sinds 1 januari 2025, verklaart het de overdracht van aandelen nietig van een vennootschap die geen handelsactiviteit en geen te gelde te maken activa meer heeft en die zwaar in de schulden zit. Het handelsregister vraagt bij gegrond vermoeden de laatste ondertekende jaarrekeningen en weigert de inschrijving als de vennootschap niet antwoordt of als de rekeningen het vermoeden bevestigen.
En voor een Sàrl, is de regel dezelfde?
Art. 787a CO bepaalt dat voor de overdracht van aandelen van zwaar in de schulden zittende vennootschappen zonder handelsactiviteit of te gelde te maken activa de voorschriften van het recht van de naamloze vennootschap naar analogie gelden. Art. 684a CO zelf spreekt alleen van aandelen. Voor de andere vennootschapsvormen zegt de gelezen tekst niets: ga er niet van uit dat hij van toepassing is.
Ik ben leidinggevende van een zwaar in de schulden zittende vennootschap: wat moet ik doen in plaats van een “overname”?
De wet voorziet in precieze wegen: toezicht op de solvabiliteit en tussentijdse rekeningen (art. 725b CO), sanering of gerechtelijk akkoord, ontbinding en vereffening, of faillissement dat de schuldenaar zelf kan vragen (art. 191 lid 1 LP). Een advocaat moet de passende weg kiezen. Een derde betalen om de vennootschap te “beheren” bevrijdt u niet van uw plichten als orgaan.
Kan ik als schuldeiser optreden als de vennootschap op haar zetel niet meer bereikbaar is?
Een schuldeiser kan de rechtbank om maatregelen vragen wanneer de vennootschap geen woonplaats meer heeft op haar zetel of een voorgeschreven orgaan ontbreekt; de rechtbank kan een termijn stellen op straffe van ontbinding, een orgaan benoemen of de ontbinding en de vereffening uitspreken volgens de regels van het faillissement (art. 731b CO). De bevoegde rechtbank hangt af van het kantonale recht: win inlichtingen in bij een advocaat.
De artikelen van de SIA 118, een niet vrij raadpleegbare norm, moeten worden gecontroleerd in de uitgave die op uw contract van toepassing is (aangeduid met (*) wanneer ze niet konden worden bevestigd). De cijfervoorbeelden op deze pagina zijn fictief.