🛡️ Reeks over fraudepreventieAnomalie nr. 2Gids in PDF + WordFRAUDE 04
Familiale katvangers en stroman-bestuurders in de Zwitserse bouw: wie is waarvoor aansprakelijk? AVS-risico's (art. 52 LAVS)
Een bouwvennootschap waarvan de ingeschreven bestuurder een verwant of een oom is die nooit een voet op een bouwplaats heeft gezet, terwijl een ander alles aanstuurt, laat soms onbetaalde AVS-bijdragen en leveranciers achter. De wet richt zich tegelijk op de personen die als leden van het bestuur zijn ingeschreven en op degenen die zich met het beheer bezighouden (art. 52 lid 2 LAVS, art. 754 lid 1 CO). Deze pagina helpt u de signalen te herkennen, de risico's van zowel de ingeschreven persoon als van degene die leiding geeft te begrijpen en te weten tot wie u zich kunt wenden. Een signaal is geen bewijs.
PDFDOCX
De gids: Katvangers en stroman-bestuurders
De gedetailleerde gids bij deze pagina in PDF en in Word: wettelijke basis, te volgen werkwijze, modelbrieven en checklist van bewijzen.
Er wordt een e-mailadres gevraagd: de gids wordt meteen getoond en ook per e-mail naar u gestuurd (ondertekende links, 7 dagen geldig).
Hoe de val werkt en welke waarschuwingssignalen er zijn
Het mechanisme in de praktijk in Franstalig Zwitserland
“Katvanger” en “stroman” zijn gangbare uitdrukkingen; ze staan niet in de gelezen wetteksten. Het recht spreekt van formele organen (de in het handelsregister ingeschreven personen) en van feitelijke organen (zij die werkelijk beslissen). Wat de partners verontrust, is het blijvende verschil tussen de ingeschreven functie en de werkelijkheid: de ingeschreven persoon verschijnt nooit, de gesprekspartner die onderhandelt en betalingen belooft, is niet ingeschreven.
Veel familiale kmo's zijn volkomen regelmatig, met verwanten die werkelijk een functie uitoefenen. Het risico ligt aan beide kanten: de verwant die een functie “om een plezier te doen” aanvaardt, stelt zich bloot aan een aansprakelijkheid die hij niet vermoedt, en de partner weet niet wie de vennootschap werkelijk verbindt.
Voor de partner: weten wie ondertekent, wie de opdrachten geeft en wie de betalingen belooft.
Voor de ingeschreven verwant: weten wat de wet van hem verwacht voordat hij aanvaardt.
Voor de werknemer en de boekhouder: de schriftelijke opdrachten en de stukken bewaren.
Waarschuwingssignalen (red flags) om vóór en tijdens de werken te controleren
De onderstaande lijst bundelt de waarneembare aanwijzingen. Geen enkele bewijst op zichzelf iets; samen rechtvaardigen ze om stukken te vragen.
De als bestuurder of zaakvoerder ingeschreven persoon verschijnt nooit op de bouwplaats of bij vergaderingen.
De gesprekspartner die onderhandelt, de opdrachten geeft en de betalingen belooft, is niet in het handelsregister ingeschreven.
“U moet mijn neef of mijn vader vragen”: beslissingen worden doorverwezen naar een verwant.
De handtekeningen op het contract en de offertes zijn niet die van de ingeschreven personen.
Dezelfde verwant is ingeschreven in meerdere vennootschappen uit hetzelfde milieu.
De ingeschreven verwant heeft geen toegang tot de rekeningen of bankafschriften en moet “alleen maar tekenen”.
Sociale bijdragen achterstallig, aanmaningen van de kas, onregelmatige loonstroken.
Wijziging van de ingeschreven persoon vlak na een aanmaning of een faillissement.
Minidiagnose: hoeveel signalen ziet u?
Vink de signalen aan die bij uw situatie passen: het resultaat is een telling, berekend in uw browser, zonder percentage en zonder opslag van uw antwoorden.
Minidiagnose: katvangers en stromannen
Vink de signalen aan die bij uw situatie passen. Het resultaat is een telling, noch een diagnose noch een bewijs.
Het is noch een diagnose noch een bewijs: een signaal vraagt om een controle, niet om een beschuldiging.
Familiale katvangers en stroman-bestuurders in de Zwitserse bouw: wie is waarvoor aansprakelijk? AVS-risico's (art. 52 LAVS) · https://art-construction.ch/nl/outils/dossiers/prete-nom-gerant-paille-responsabilite-famille-avs/
Vink de waargenomen signalen aan: het resultaat verschijnt hier, vakje na vakje.
Zwitsers juridisch kader, bewijzen en modelbrieven
Rechtsgrondslagen: CO, CC, CP, LP en SIA 118
De AVS-wet maakt van de werkgever de schuldenaar van de bijdragen, die hij bij elke loonbetaling inhoudt (art. 14 lid 1 LAVS). Hij is aansprakelijk voor de schade die door opzet of grove nalatigheid aan de verzekering is toegebracht (art. 52 lid 1 LAVS) en, als de werkgever een rechtspersoon is, zijn de leden van het bestuur en alle personen die zich met het beheer of de vereffening bezighouden subsidiair aansprakelijk, hoofdelijk onder elkaar (art. 52 lid 2 LAVS). De kas maakt haar vordering geldend bij beschikking (art. 52 lid 4 LAVS).
Arrest van het Federaal Gerechtshof 9C_54/2013 van 25 april 2013 (Italiaanse tekst gelezen): de aansprakelijkheid veronderstelt een persoon die formeel of feitelijk orgaan is; het feitelijk orgaan beslist in werkelijkheid duurzaam over kwesties die verder gaan dan de lopende zaken; de administratie uitvoeren (facturatie, betalingen, afrekeningen) volstaat op zichzelf niet; de bewijslast ligt bij de kas. In deze zaak werd het beroep van een zoon die als feitelijk orgaan werd aangesproken, toegewezen.
De regels in een oogopslag
Regel
Artikel
Wat de tekst zegt
Inhouding en afdracht van de bijdragen door de werkgever
art. 14 lid 1 LAVS
De bijdragen worden bij elke loonbetaling ingehouden en periodiek afgedragen samen met de werkgeversbijdrage.
Aansprakelijkheid van de werkgever
art. 52 lid 1 LAVS
Vergoeding van de schade die door opzet of grove nalatigheid aan de verzekering is toegebracht.
Aansprakelijkheid van de leiding van een rechtspersoon
art. 52 lid 2 LAVS
De leden van het bestuur en de personen die zich met het beheer bezighouden, zijn subsidiair aansprakelijk, hoofdelijk.
Delicten inzake bijdragen
art. 87 LAVS
De bijdrageplicht ontduiken door valse of onvolledige opgaven, of de ingehouden bijdragen voor zichzelf gebruiken: geldstraf tot 180 dagboetes.
Aansprakelijkheid van de organen van een naamloze vennootschap
art. 754 lid 1 CO
De leden van de raad van bestuur en alle personen die zich met het beheer bezighouden, zijn aansprakelijk voor de schade veroorzaakt door een opzettelijke tekortkoming of door nalatigheid.
Hoofdelijkheid en verjaring
art. 759 lid 1 CO
Ieder is aansprakelijk naar de mate van zijn schuld; verjaring na drie jaar vanaf de kennis, ten hoogste tien jaar (art. 760 lid 1 CO).
Vertegenwoordiging van de vennootschap in Zwitserland
art. 718 lid 4 CO
De vennootschap moet kunnen worden vertegenwoordigd door een in Zwitserland gevestigde persoon, bestuurder of directeur.
Persoonlijke aansprakelijkheid van de organen
art. 55 lid 3 CC
Fouten brengen de persoonlijke aansprakelijkheid van hun plegers met zich mee.
Werkelijke bedoeling van de partijen
art. 18 lid 1 CO
De rechter zoekt de werkelijke en gemeenschappelijke bedoeling van de partijen, zonder te blijven stilstaan bij onjuiste benamingen.
Feitelijk leidinggevende
art. 29 CP
De bijzondere plicht van een vennootschap wordt toegerekend aan het orgaan, de vennoot of de feitelijk leidinggevende.
Verwanten als beslissers en werktijdverkorting
art. 31 lid 3 LACI
De in het bedrijf werkzame echtgenoot van de werkgever en personen die de beslissingen aanzienlijk beïnvloeden, hebben geen recht op de vergoeding.
Contractuele bescherming en te verzamelen bewijzen
Partner: laat vóór het sluiten van een contract schriftelijk bevestigen wie bevoegd is om de vennootschap te verbinden en op welke rekening moet worden betaald (model 1), en vraag attesten van de AVS-kas. Ingeschreven verwant: vraag schriftelijk de rekeningen, de notulen en de stand van de bijdragen, en bewaar het antwoord.
Gedateerd uittreksel uit het handelsregister: organen, ondertekenaars, wijzigingen
Contract en aanvullende overeenkomsten: wie ze met welke functie heeft ondertekend
E-mails en berichten die tonen wie werkelijk de opdrachten geeft en de betalingen belooft
Loonstroken en uittreksel uit de individuele AVS-rekening van de werknemers
Aan de vennootschap gerichte verzoeken om informatie en ontvangen antwoorden
Als men u vraagt bestuurder, zaakvoerder of vennoot te zijn “om een plezier te doen”, teken dan niets op dezelfde dag: vraag statuten, rekeningen, de lijst van bankrekeningen en de stand van de bijdragen.
Lees wat de wet u toeschrijft (art. 52 lid 2 LAVS, art. 754 lid 1 CO) en laat u adviseren voordat u aanvaardt of weigert.
Als u al bent ingeschreven zonder leiding te geven, vraag dan schriftelijk de rekeningen en de stand van de bijdragen (model 2) en bewaar de antwoorden.
Laat uw vertrek uit de functie en uw aansprakelijkheid voor de afgelopen periode door een advocaat controleren.
Partner: laat schriftelijk bevestigen wie de vennootschap verbindt en op welke rekening moet worden betaald (model 1).
Eis betalingsattesten van de sociale bijdragen vóór een krediet of een aanzienlijk voorschot: goede praktijk, geen wettelijke verplichting.
Stuur bij een wanbetaling een ingebrekestelling die uw rechten voorbehoudt tegen de vennootschap en de personen die leiding geven, zonder vooruit te lopen op de rol van elk.
Als precieze feiten op een strafbaar feit wijzen, dien dan een feitelijke aangifte in bij de politie of het openbaar ministerie.
Modellen van modelbrieven
Model 1: verzoek om schriftelijke bevestiging van de personen die de vennootschap verbinden
Betreft: bouwplaats [naam], offerte van [datum]: identiteit van de personen die bevoegd zijn om de vennootschap te verbinden
Geachte mevrouw, geachte heer,
Voordat wij het contract van CHF [..] betreffende [omschrijving] sluiten, verzoeken wij u ons uiterlijk op [datum] schriftelijk te bevestigen, ondertekend door een in het handelsregister ingeschreven persoon met tekenbevoegdheid: 1) wie bevoegd is om het contract en de aanvullende overeenkomsten te ondertekenen, de afrekeningen goed te keuren en betalingsopdrachten te geven; 2) de contactgegevens van deze personen; 3) de bankrekening van de vennootschap waarop alle betalingen moeten worden gedaan.
Wij aanvaarden instructies, prijswijzigingen of betalingsmodaliteiten alleen als ze van deze personen komen en schriftelijk worden bevestigd. Dit verzoek is een kwestie van commerciële voorzichtigheid en bevat geen enkele beschuldiging.
Met vriendelijke groet, [Voornaam, naam, functie, handtekening]
Model 2: verzoek om inlichtingen door een in de vennootschap ingeschreven persoon
Betreft: verzoek om inlichtingen en documenten in mijn hoedanigheid van ingeschreven [lid van de raad van bestuur / zaakvoerder / vennoot]
Geachte mevrouw, geachte heer,
Ik ben in het handelsregister ingeschreven als [functie] van de vennootschap [firmanaam]. Om mijn plichten te vervullen, verzoek ik u mij uiterlijk op [datum] te bezorgen: 1) de jaarrekeningen van de laatste twee boekjaren; 2) de notulen van de beslissingen; 3) de lijst van de bankrekeningen en van de personen die er toegang toe hebben; 4) de afrekeningen en attesten van de AVS-compensatiekas, met de stand van de verschuldigde bijdragen; 5) de lijst van de personen die de betalingsopdrachten geven.
Zolang deze informatie mij niet is verstrekt, kan ik de situatie van de vennootschap niet beoordelen. Ik behoud mij al mijn rechten en mijn standpunt over mijn functie voor.
Met vriendelijke groet, [Voornaam, naam, handtekening]
Waar te melden
De aangifte van een strafbaar feit gebeurt bij de politie of het openbaar ministerie (art. 301 lid 1 CPP). Voor onbetaalde bijdragen is de compensatiekas van de werkgever de natuurlijke gesprekspartner. Zet de feiten uiteen zonder ze te kwalificeren.
Kantonale AVS-compensatiekassen: Onbetaalde bijdragen van een werkgever; de kas maakt haar vordering geldend bij beschikking. (adres gelezen op 7 november 2026)
Politie of openbaar ministerie van het kanton: Strafrechtelijke aangifte, mondeling of schriftelijk, gratis, met een officieel identiteitsbewijs. (adres gelezen op 7 november 2026)
Zefix, centrale index van firmanamen: Zoeken naar ingeschreven organen en wijzigingen; voor een vraag over een inschrijving kunt u zich wenden tot het kantonale kantoor. (adres gelezen op 7 november 2026)
Zich beschermen met de ACIP-index en de software Soumission, veelgestelde vragen
Hoe u uw bouwplaats vergrendelt met de ACIP-index en Soumission
De ACIP-index (Art Construction Indice de Prix) rangschikt de prijzen naar vakhoofdstukken en CFC-codes: een aanbod met deze referenties vergelijken helpt een prijs te herkennen die niet houdbaar is, een signaal onder andere. De software Soumission dient om uw geprijsde offertes voor te bereiden; gedateerde offertes, ondertekend door een bevoegde persoon, zijn evenveel stukken om te bewaren.
Wie is aansprakelijk voor de onbetaalde AVS-bijdragen van een naamloze vennootschap?
De werkgever is aansprakelijk voor de schade die door opzet of grove nalatigheid aan de verzekering is toegebracht. Als de werkgever een rechtspersoon is, zijn de leden van het bestuur en alle personen die zich met het beheer of de vereffening bezighouden subsidiair aansprakelijk, hoofdelijk onder elkaar wanneer er meerdere verantwoordelijk zijn (art. 52 LAVS). De compensatiekas maakt haar vordering geldend bij beschikking, en het beroep wordt ingesteld bij het verzekeringsgerecht van het kanton van de woonplaats van de werkgever.
Is een als bestuurder ingeschreven verwant die niets doet beschermd?
Niets in de gelezen tekst sluit het uit: art. 52 lid 2 LAVS richt zich op de leden van het bestuur en de personen die zich met het beheer bezighouden. Geen enkel teruggevonden arrest beoordeelt uitdrukkelijk het geval van de louter formele katvanger. Een advocaat moet elke situatie beoordelen, met name de toezichtsplichten en wat de persoon werkelijk heeft gedaan.
Wordt een verwant die in het bedrijf werkt automatisch feitelijk orgaan?
Nee. In het arrest 9C_54/2013 van 25 april 2013 heeft het Federaal Gerechtshof het beroep toegewezen van een zoon die de kas als feitelijk orgaan wilde aanmerken: zijn toegang tot de betalingen en zijn administratieve taken volstonden niet om een duurzame beslissingsbevoegdheid vast te stellen. De bewijslast van de rol van beslisser ligt bij de kas. Elk geval hangt af van de feiten.
Hoe weet ik wie werkelijk beslist in een vennootschap die ik niet ken?
Het handelsregister vermeldt de ingeschreven personen, niet degenen die feitelijk beslissen. Vraag schriftelijk wie bevoegd is om de vennootschap te verbinden en op welke rekening moet worden betaald, bewaar het antwoord en controleer of de handtekeningen op het contract overeenkomen. Een weigering of een ontwijkend antwoord is een informatie, geen bewijs.
De artikelen van de SIA 118, een niet vrij raadpleegbare norm, moeten worden gecontroleerd in de uitgave die op uw contract van toepassing is (aangeduid met (*) wanneer ze niet konden worden bevestigd). De cijfervoorbeelden op deze pagina zijn fictief.