Rekenhulp voor isolatiedikte (U-waarde MoPEC) & condensatierisico (SIA 180)
Bepaal de isolatiedikte volgens de vereiste U-waarde (MoPEC) en controleer het condensatierisico.
Interactieve tool
A Uw wand
5 Voorwaarden voor de diagnose SIA 180
U-waarde en isolatiedikte
- Berekende U-waarde
- Totale warmteweerstand R
- Minimale dikte voor U = 0,20 W/m²K (Gebouwenprogramma)
- Minimale dikte voor U = 0,17 W/m²K (nieuwbouw, SIA 380/1)
Overgangsweerstanden Rsi + Rse = 0,13 + 0,04 = 0,17 m²K/W; R isolatie = dikte / λ; U = 1 / R totaal. Gebouwenprogramma: U ≤ 0,20 W/m²K (gevels, daken, muren tegen buiten) en U ≤ 0,25 tegen een onverwarmde ruimte; de waarden van de MoPEC (0,17 nieuwbouw) zijn die van het bestek.
Condensdiagnose (SIA 180)
- Binnenoppervlaktetemperatuur in de hoek (Rsi = 0,25)
- Temperatuurfactor fRsi
- Dauwpunt (formule van Magnus)
Tsi = Ti − U × 0,25 × (Ti − Te); fRsi = (Tsi − Te) / (Ti − Te), minimaal 0,75 te halen; oppervlaktecondensatie treedt op als Tsi onder het dauwpunt ligt. Berekening van een homogene wand: koudebruggen vragen een gedetailleerde berekening. Bij binnenisolatie is de sd-waarde van het dampscherm bepalend.
Deze rekenhulp insluiten op een pagina van de site
Plak deze code in de pagina, of schrijf [outil code="5.5"] in de inhoud van een pagina van de site.
📄 Dossiers en sjablonen bij deze tool (gratis)
- PDFXLSX Isolatiediagrammen U-waarde (SIA 380/1) & dauwpunt (SIA 180) De dikte van het te plaatsen isolatiemateriaal volgens zijn lambdawaarde en de controle van het dauwpunt. Bekijk het dossier, de minitool en het pakket →
- XLSXPDF Synthese ecobalans & koolstof KBOB per CFC (SIA 2032) Vergelijk materialen op CO2-uitstoot, grijze energie en UBP-punten. Bekijk het dossier, de minitool en het pakket →
Van berekening naar volledig beheer
Houd uw referenties bij de hand en automatiseer ze daarna in uw offertes, aanbiedingen en afrekeningen.
Technische referentiegids
Verplichte grenswaarden voor de U-waarde in Zwitserland: norm SIA 380/1, MoPEC en Gebouwenprogramma (0,20 W/m2K)
De maximale U-waarde van gevel en dak SIA 380/1 MoPEC legt het toegestane warmteverlies van een element van de gebouwschil vast: hoe lager de U-waarde, hoe beter de wand isoleert. Voor nieuwbouw noemt het bestek van de tool 0,17 W/m²K voor elementen tegen buiten (gevels, daken) en 0,25 voor elementen tegen een onverwarmde ruimte; deze waarden uit het modelvoorschrift energie van de kantons (MoPEC) zijn niet gecontroleerd in de tekst van het model. Voor renovatie betaalt het Gebouwenprogramma zijn subsidie voor thermische isolatie U <= 0.20: een U-waarde van ten hoogste 0,20 W/m²K voor gevels, daken en muren tegen buiten, en van ten hoogste 0,25 tegen een onverwarmde ruimte of tegen de grond vanaf 2 m diepte.
| Element | Nieuwbouw (MoPEC, bestek) | Renovatie en subsidie |
|---|---|---|
| Gevel / buitenmuur tegen de buitenlucht | ≤ 0,17 W/m²K | ≤ 0,20 W/m²K |
| Plat of hellend dak tegen buiten | ≤ 0,17 W/m²K | ≤ 0,20 W/m²K |
| Vloer of muur tegen onverwarmde ruimte / kelder | ≤ 0,25 W/m²K | ≤ 0,25 W/m²K |
De Franstalige kantons voegen in het algemeen voorwaarden toe aan de subsidie: een initiële U-waarde boven 0,20 en een verbetering van ten minste 0,07 W/m²K, met een gedetailleerde berekening van de opbouw. Controleer de richtlijnen van uw kanton voordat u de werken bestelt.
Welke dikte isolatiemateriaal (EPS, steenwol, PUR, houtvezel) om U ≤ 0,20 W/m2K te halen?
De isolatiedikte steenwol EPS voor U 0.20 wordt als volgt berekend: e = λ × (1/U − 0,17 − R van de ondergrond), met 0,17 m²K/W overgangsweerstanden (Rsi + Rse). Op een gewapendbetonnen muur van 20 cm (R = 0,09) is 166 mm steenwol (λ = 0,035) nodig voor U = 0,20; de tool geeft de minimale dikte in millimeter en de handelsdikte (naar boven afgerond op het volgende tiental). Met 180 mm grafiet-EPS op beton bedraagt de U-waarde 0,165 W/m²K: de wand voldoet zelfs aan de nieuwbouwgrens van 0,17.
| Isolatiemateriaal | λ (W/mK) | Gewapend beton 20 cm (R = 0,09) | Baksteen 17.5 cm (R = 0,50) | Oude steenmuur 50 cm (R = 0,35) | Houtskeletbouw (R = 0,20) | U = 0,17 op beton |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Geëxpandeerd polystyreen EPS met grafiet | 0,031 | 147 mm | 135 mm | 139 mm | 144 mm | 175 mm |
| Standaard wit EPS | 0,038 | 181 mm | 165 mm | 171 mm | 176 mm | 214 mm |
| Steenwol | 0,035 | 166 mm | 152 mm | 157 mm | 163 mm | 197 mm |
| Ecologische houtvezel | 0,040 | 190 mm | 174 mm | 180 mm | 186 mm | 225 mm |
| Hoogwaardig polyurethaan PUR/PIR | 0,023 | 110 mm | 100 mm | 104 mm | 107 mm | 130 mm |
| Vacuümpaneel VIP / aerogel | 0,015 | 72 mm | 65 mm | 68 mm | 70 mm | 85 mm |
Norm SIA 180: het dauwpunt berekenen en schimmel vermijden na isolatie of vervanging van ramen
De dauwpuntberekening schimmel SIA 180 beantwoordt een eenvoudige vraag: blijft het binnenoppervlak van de wand warm genoeg opdat het vocht uit de lucht er niet op condenseert? De oppervlaktetemperatuur van een hoek wordt berekend als Tsi = Ti − U × 0,25 × (Ti − Te), met 0,25 m²K/W als kritische overgangsweerstand. Bij 20 °C en 50 % vochtigheid ligt het dauwpunt op 9,3 °C (formule van Magnus). De wand uit het voorbeeld (U = 0,165) haalt 18,8 °C bij -8 °C buiten: geen condensatie.
Na vervanging van ramen of gedeeltelijke isolatie verschuift het risico: luchtdichte ramen verminderen de luchtverversing en verhogen de vochtigheid, terwijl naburige wanden koud blijven. Ter illustratie: een bijna blote wand (20 mm EPS) heeft een U van 1,272, een Tsi van 11,1 °C en een fRsi van 0,68: risico op condensatie. Met 60 mm EPS en 70 % vochtigheid stijgt het dauwpunt naar 14,4 °C bij een Tsi van 16,2 °C.
De kritische oppervlaktetemperatuurfactor (fRsi) en de regel van het dampscherm (sd-waarde) bij binnenisolatie
De temperatuurfactor fRsi = (Tsi − Te) / (Ti − Te) meet het deel van het temperatuurverschil dat op het binnenoppervlak «aankomt»: 1 zou een perfect geïsoleerde wand zijn. De tool beschouwt de wand als conform vanaf 0,75, grensgeval tussen 0,70 en 0,75, niet conform daaronder of als Tsi onder het dauwpunt komt. In het voorbeeld is fRsi = 0,96.
Bij isolatie aan de binnenkant kan de waterdamp uit de ruimte condenseren tegen de koude muur, achter de isolatie. Een dampscherm met een voldoende sd-waarde, aan de warme kant geplaatst en zorgvuldig afgedicht, beperkt dit risico; de isolatiedikte en de keuze van het systeem moeten worden gevalideerd met een vochtberekening (Glaser-methode of simulatie). De tool berekent de sd-waarde niet: ze hangt af van het product.
De drempel fRsi van 0,75 en de overgangsweerstand van 0,25 m²K/W zijn de waarden van het bestek, volgens de norm SIA 180; ze zijn niet nagelezen in de tekst van de norm. De berekening is die van een homogene wand: koudebruggen (balkons, latei's, hoeken) vragen een gedetailleerde berekening.
Technische vergelijking van de warmtegeleidbaarheden (Lambda λ) van de in Zwitserland gebruikte isolatiematerialen
De warmtegeleidingscoëfficiënt lambda van Zwitserse isolatie meet de warmte die door één meter isolatie stroomt bij een temperatuurverschil van één kelvin: hoe lager, hoe beter het isolatiemateriaal presteert. Hier de isolatiematerialen van de tool en de benodigde dikte op een betonnen muur om U = 0,20 W/m²K te halen, gerangschikt van best naar minst presterend:
| Isolatiemateriaal | λ (W/mK) | Dikte voor U = 0,20 (beton) | Dikte voor U = 0,17 (beton) |
|---|---|---|---|
| Vacuümpaneel VIP / aerogel | 0,015 | 72 mm | 85 mm |
| Hoogwaardig polyurethaan PUR/PIR | 0,023 | 110 mm | 130 mm |
| Geëxpandeerd polystyreen EPS met grafiet | 0,031 | 147 mm | 175 mm |
| Steenwol | 0,035 | 166 mm | 197 mm |
| Standaard wit EPS | 0,038 | 181 mm | 214 mm |
| Ecologische houtvezel | 0,040 | 190 mm | 225 mm |
De keuze hangt niet alleen van λ af: brandweerstand, dampdoorlatendheid, grijze energie, prijs en beschikbare ruimte tellen ook mee. Een vacuümpaneel of een PUR/PIR verkleint de benodigde dikte, nuttig wanneer dakoverstekken of vensterbanken beperkt zijn. Voor de beslissing om een appartements- of huurgebouw te renoveren, zie de simulator voor renovatie van appartementsrecht (PPE) en huurverhoging.
Veelgestelde vragen over isolatie, U-waarde en condensatie (FAQ)
1. Welke dikte isolatie is nodig om een U-waarde van 0,20 W/m²K te halen?
De dikte hangt af van het isolatiemateriaal en de ondergrond: e = λ × (1/U − 0,17 − R van de ondergrond). Op een gewapendbetonnen muur van 20 cm (R = 0,09) is minimaal 147 mm grafiet-EPS (λ = 0,031), 166 mm steenwol (λ = 0,035), 190 mm houtvezel (λ = 0,040), 110 mm PUR/PIR (λ = 0,023) of 72 mm vacuümpaneel (λ = 0,015) nodig. Met 180 mm grafiet-EPS bedraagt de U-waarde 0,165 W/m²K.
Het Gebouwenprogramma eist U ≤ 0,20 W/m²K voor gevels, daken en muren tegen buiten en U ≤ 0,25 tegen een onverwarmde ruimte; het bestek noemt 0,17 W/m²K voor nieuwbouw (MoPEC), een waarde die niet is gecontroleerd in de tekst van het model.
2. Hoe berekent u het dauwpunt en het schimmelrisico volgens de norm SIA 180?
De binnenoppervlaktetemperatuur van een hoek wordt berekend als Tsi = Ti − U × 0,25 × (Ti − Te), met 0,25 m²K/W als kritische overgangsweerstand. De temperatuurfactor fRsi = (Tsi − Te) / (Ti − Te) moet 0,75 halen, en Tsi moet boven het dauwpunt blijven dat de formule van Magnus geeft. Bij 20 °C en 50 % vochtigheid is het dauwpunt 9,3 °C. De wand uit het voorbeeld (U = 0,165) heeft een Tsi van 18,8 °C en een fRsi van 0,96: conform.
Omgekeerd heeft een bijna blote wand (20 mm EPS) een U-waarde van 1,27 en een fRsi van 0,68: risico op condensatie. De berekening is die van een homogene wand; koudebruggen en hoeken vragen een gedetailleerde berekening.
3. Wat is het verschil in lambda tussen de in Zwitserland gebruikte isolatiematerialen?
Hoe lager de warmtegeleidbaarheid λ, hoe doeltreffender het isolatiemateriaal bij gelijke dikte: vacuümpaneel 0,015 W/mK, PUR/PIR 0,023, grafiet-EPS 0,031, steenwol 0,035, wit EPS 0,038 en houtvezel 0,040. Bij 180 mm op beton bedraagt de U-waarde 0,165 met grafiet-EPS en 0,185 met steenwol.
De keuze hangt niet alleen van λ af: brandweerstand, dampdoorlatendheid (sd-waarde), grijze energie, prijs en beschikbare ruimte tellen. Een beter presterend isolatiemateriaal verkleint de benodigde dikte, nuttig bij renovatie wanneer dakoverstekken of vensterbanken beperkt zijn.
Indicatieve informatie opgesteld volgens de normen SIA 380/1 en SIA 180, de MoPEC en het Gebouwenprogramma; ze vervangt noch een bouwfysische berekening noch de richtlijnen van uw kanton.
