Ga naar de inhoud
Website
🧱 CFC 244Luchtbehandelingskast en warmteterugwinningHoofdstuk 7 van 10 van de rubriek

Ontkoppelen van de luchtbehandelingskast: trillingsdempers, soepele manchetten en contactgeluid

Een luchtbehandelingskast genereert mechanische trillingen die zich door de ruwbouw voortplanten als contactgeluid. Dit hoofdstuk leidt u stap voor stap bij het dimensioneren van trillingsdempers op basis van de werkelijke bedrijfsmassa's, het perfect spanningsvrij monteren van soepele manchetten en het uitvoeren van wanddoorvoeren conform de strikte eisen van de norm SIA 181.

Belangrijk om te onthouden

  • De werkelijke bedrijfslast omvat het eigen gewicht, de vloeistoffen en de te verwachten vervuiling van de filters.
  • Een verkeerd belaste trillingsdemper verandert zijn eigenfrequentie en geeft trillingen direct door aan het gebouw.
  • Een te strak gemonteerde textielmanchet sluit de ontkoppeling kort en geleidt trillingsenergie het metalen kanaalnet in.
  • De wanddoorvoer vereist een veerkrachtige afdichting zonder enig star contactpunt tussen kanaal en metselwerk.

Berekenen van de werkelijke bedrijfslast en uitvullen van de trillingsdempers onder het frame

Om aan de grenswaarden voor geluid in gevoelige ruimten volgens de norm SIA 181 te voldoen, moet de trillingsisolatie van de luchtbehandelingskast worden beschouwd als een integraal dynamisch systeem. De meest voorkomende fout op de bouwplaats is het selecteren van trillingsdempers op basis van enkel het leeggewicht uit de technische fiche van de fabrikant. In bedrijf wordt de massaverdeling sterk asymmetrisch: de motor-ventilatorgroep concentreert een grote massa op een klein oppervlak, terwijl warmteterugwinnings- en warmtewisselaarbatterijen het volume van de warmtedragende vloeistof en het vastgehouden condensaat toevoegen. De ophoping van stof in de filters aan het einde van de cyclus verhoogt eveneens de totale aanwezige massa.

Eigenfrequentie van het verende systeem
Vrije oscillatiefrequentie van de kast op zijn trillingsdempers. Om een effectieve demping te garanderen, moet deze aanzienlijk lager zijn dan de minimale storende frequentie die wordt opgewekt door het toerental van de ventilatoren.

De keuze van het type trillingsdemper hangt direct af van het toerental van de ventilatoren en de flexibiliteit van de dragende vloer. Trillingsdempers met stalen schroefveren zijn vereist voor lage toerentallen en lichte vloeren, terwijl trillingsdempers van elastomeer of vormgegoten veerkrachtig materiaal geschikt zijn voor hogere toerentallen op een massieve funderingsplaat. Onderdimensionering drukt de veer volledig plat tot de windingen elkaar raken, waardoor een staal-op-staalcontact ontstaat. Omgekeerd laat overdimensionering de demper te stijf, waardoor deze niet nuttig inveert: in beide gevallen stort het isolatierendement in en worden de trillingen direct doorgegeven aan het beton, in strijd met art. 22 OLT 3 inzake de preventie van lawaai en trillingen.

Gedrag van trillingsdempers afhankelijk van de afstemming op de bedrijfslast
Toestand van de toegepaste belastingMechanisch gedrag van de trillingsdemperGevolg voor de akoestische overdracht
Belasting lager dan het nominale bereikOnvoldoende compressie, te hoge dynamische stijfheidGeen filtering, mogelijke resonantie bij lage frequenties
Nominale bedrijfslast (met vloeistoffen)Optimale statische doorbuiging volgens de curve van de fabrikantMaximale demping conform de eisen van de norm SIA 181
Overbelasting ten opzichte van de berekeningDichtslaan van de veer of onomkeerbare zetting van het elastomeerVolledige akoestische brug, integrale overdracht van trillingen naar de ruwbouw

Soepele manchetten spanningsvrij monteren en het kanaalnet ontkoppelen bij wanddoorvoeren

De soepele manchet tussen het pers- of aanzuigkader van de kast en het starre kanalensysteem zorgt voor de mechanische onderbreking van het systeem. De akoestische functie gaat volledig verloren zodra het doek strak gespannen wordt gemonteerd. Onder invloed van de statische positieve of negatieve luchtdruk van de ventilator verstijft het membraan als het niet over voldoende speling beschikt. Een strakgetrokken doek gedraagt zich mechanisch als een doorlopend metalen kanaal: het geeft drukpulsaties en microverplaatsingen van de luchtbehandelingskast door aan de gehele luchtverdeling.

  1. Controle van de afstand tussen de kadersControleer of de vrije afstand tussen het kader van de LBK en de flens van het kanaal strikt voldoet aan de voorgeschreven hart-op-hartafstand, gewoonlijk 100 tot 150 millimeter, zonder een hoekafwijking van meer dan twee graden.
  2. Bevestiging met zichtbare doorhangBout de kaders van de manchet vast terwijl de textielstrook los blijft en een lichte plooi naar binnen of buiten vormt, zonder begin van axiale tordering.
  3. Onder druk stellen voor beproevingSchakel de installatie in op het nominale debiet om te controleren of het doek onder de maximale statische druk van de ventilator niet strakgetrokken raakt.

De ontkoppeling moet verplicht worden voortgezet langs het luchtkanaaltraject in de technische ruimte. De eerste kanaalsectie die op de soepele manchet is aangesloten, moet beschikken over eigen onafhankelijke ophangpunten, voorzien van trillingsdempende elastomeer ringen of ophangdempers. Er mag geen enkel gewicht van het kanaalnet op het soepele doek rusten. Ten slotte vormt de doorvoer door scheidingswanden en vloeren het laatste kritieke punt voor de naleving van de criteria van de norm SIA 181.

Invering onder hydraulische belasting en mechanische bewegingsvrijheid van de manchetten

De volledige ontkoppeling van een luchtbehandelingskast kan niet in onbelaste toestand worden gevalideerd tijdens het plaatsen op de funderingsplaat. Een bedrijfsklare luchtbehandelingskast bevat variabele massa's die het evenwicht van het frame veranderen: warm- of koudwaterbatterijen gevuld met hun warmtedragende vloeistof, volle condensaatbakken en geleidelijke vervuiling van de filterelementen. Trillingsdempers die enkel gedimensioneerd zijn op het droge gewicht, raken overbelast zodra het systeem met water wordt gevuld. De veer of het elastomeerblok bereikt dan zijn mechanische aanslag, waardoor de soepele ondersteuning verandert in een starre verbinding die al het contactgeluid doorgeeft aan de betonvloeren.

Omgekeerd verhindert een overdimensionering van de veren het bereiken van de nominale statische doorbuiging die door de akoestisch adviseur is berekend. De eigenfrequentie van de vering blijft te dicht bij het toerental van de vrijlopende ventilatoren, wat destructieve structurele resonanties veroorzaakt. De controle op de bouwplaats bestaat uit het meten van de indrukking onder elk steunpunt met een liniaal nadat de verwarmingsinstallateur de batterijen hydraulisch heeft gevuld, en vervolgens het afstellen van de stelschroeven om het frame perfect waterpas en haaks te houden zonder enige vervorming van de omkasting.

Diagnose van afwijkingen aan trillingsdempers en manchetten tijdens bedrijf
Waarneming aan de omkastingMechanische oorzaakAkoestisch gevolgCorrigerende maatregel
Trillingsdemperveer met aansluitende windingenOnderschatting van de watermassa in de batterij of verkeerd laagste puntVolledige doorgifte van contactgeluid naar de technische vloerVervanging van de set trillingsdempers op basis van de werkelijk gewogen last
Soepele manchet gespannen als een trommelvelAfwaarts kanaal te kort gemonteerd of aëraulische stuwkracht niet gecompenseerdKortsluiting van de trillingsisolatie naar het luchtkanalennetLosdraaien van het kader, opnieuw uitlijnen van het kanaal en aanbrengen van een plooi
Manchet naar binnen gezogen in de luchtstroomGrote onderdruk aan de opwaartse perszijde zonder tussenringInterne wervelingen, fluittonen en voortijdige slijtage van het doekMontage van een versterkt doek met geïntegreerde verstevigingsringen
Getordeerd elastomeer onder de grondplaatAandraaien van de houtdraadbouten zonder de bovenplaat tegen te houdenLaterale dynamische verstijving en verlies van dempingseffectiviteitLosdraaien, terugbrengen naar de neutrale as en borgen met contramoer

Het gedrag van de aansluitmanchetten moet voldoen aan dezelfde eis van bewegingsvrijheid. Een spanningsvrij gemonteerde soepele manchet moet een lichte vrije plooi vertonen wanneer de installatie stilstaat. Als de metalen kaders aan de uiteinden te ver uit elkaar worden bevestigd, spant het doek zich zodra de ventilatoren opstarten onder het gecombineerde effect van de statische druk en het inveren van de kast op zijn trillingsdempers. Zodra het textiel zijn axiale rekgrens bereikt, planten de trillingen van de omkasting zich direct voort in het gegalvaniseerde stalen kanaal, dat dan fungeert als akoestische zender door het hele gebouw.

Ontkoppeling van kanalen en akoestische conformiteit met de eisen van de norm SIA 181

De inspanning om de ventilatie-eenheid te ontkoppelen is nutteloos als de starre kanalen bij het verlaten van de centrale harde contacten veroorzaken. Het ontkoppelen van de kanalen bij de wanddoorvoer vormt het cruciale punt bij de oplevering van het werk. Doorgangen door technische wanden en vloeren mogen nooit worden dichtgezet met mortel, gips of standaardschuim van hard polyurethaan. De installateur voorziet een sparing met een regelmatige ringvormige ruimte van twintig tot veertig millimeter rondom het gehele kanaal.

  1. Opvullen van de sparingDe doorgaande perifere ruimte opvullen met een mat van minerale wol met hoge dichtheid, zonder deze overmatig samen te drukken om de dempende elasticiteit te behouden.
  2. Aanbrengen van ontkoppelingsstrokenEen strook celrubber of polyethyleenschuim aanbrengen tussen het kanaal en het afdichtingsmateriaal ter hoogte van de wand van gewapend beton.
  3. Soepele randafdichtingBeide zijden van de wand afdichten met een doorlopende ril neutrale elastische kit om luchtlekken te blokkeren zonder een starre mechanische verbinding te creëren.
  4. Ophanging van de aansluitende kanaaldelenDe eerste kanaalbeugels en montagerails van het kanaalnet monteren op consoles voorzien van rubberen dempers om de restenergie vóór de doorvoer te absorberen.

De definitieve oplevering is gebaseerd op de akoestische planningswaarden die zijn vastgelegd in het uitvoeringsproject. Om de naleving van de eisen voor geluidsbescherming in aangrenzende gevoelige ruimten te garanderen, legt de norm SIA 181 strenge drempelwaarden op voor het continue geluidsniveau van technische installaties. Tijdens de inbedrijfstellingstests bij maximaal debiet inspecteert de uitvoerder nauwgezet elke flexibele aansluiting, controleert hij dat er geen gereedschap of transportblokken onder de machine zijn achtergebleven en ziet hij erop toe dat de trillingdempende kanaalophangingen binnen hun nominale elasticiteitsbereik werken. Het handhaven van deze akoestische dichting zonder star contact beschermt het bedrijf tegen geschillen over contactgeluid.

Diagnose van akoestische bruggen en verhelpen van akoestische tekortkomingen

Bij technische opleveringen straft de meting van het contactgeluid volgens de norm SIA 181 montagefouten direct af. Als het geluidsniveau in aangrenzende ruimten de contractuele eisen overschrijdt, moet de ventilatiemonteur onmiddellijk op zoek gaan naar onzichtbare mechanische bruggen in plaats van de luchtzijdige instellingen te wijzigen. Volgens art. 22 OLT 3 moeten lawaai en trillingen worden voorkomen of bestreden door bouwkundige maatregelen en bronisolatie.

  1. Controle van de indrukking van de trillingsdempersControleer de doorbuiging onder elk steunpunt met de machine gevuld met water en verzadigde filters. Een te ver ingedrukte trillingsdemper of een die op zijn mechanische aanslag rust, geeft de rotatiefrequenties van de ventilator rechtstreeks door aan de betonvloer. Vervang ondergedimensioneerde elementen als het werkelijke bedrijfsgewicht de rekenwaarde overschrijdt.
  2. Geometrische inspectie van de soepele manchettenControleer of er geen enkele soepele manchet strakgetrokken staat onder invloed van de luchtdrukstoot. Een doek dat strak staat als een trommelvel verliest alle soepelheid en geleidt de trillingsgolf naar het starre kanaalnet. Stel de aansluitkaders opnieuw af om de vereiste vrije plooi te herstellen.
  3. Controle van de doorvoeren in het metselwerkControleer of de ontkoppeling van de kanalen bij de wanddoorvoer volledig is. Verwijder al het gips, de lijm of de mortel die in contact is gekomen met de plaatstalen wand. De doorvoer moet worden opgevuld met een veerkrachtige minerale-wolmat, afgedicht met een niet-gecomprimeerde soepele elastomeerkit.

Bij een bewezen akoestisch gebrek regelt art. 368 CO de rechten van de opdrachtgever bij gebreken in het werk, waaronder herstel zonder kosten voor de sanering van de montage. Op de bouwplaats legt de ploegbaas de gemeten doorbuigingen, de conformiteit van de doekspeling en de isolatie van de kanalen vast vóór elke akoestische tegenmaatregel.

Veelgestelde vragen

Hoe herkent men visueel een verkeerd geplaatste soepele manchet in een luchtbehandelingskast?

Zowel bij stilstand als bij maximaal debiet mag het doek nooit strak of vlak gespannen staan. Een spanningsvrij gemonteerde soepele manchet behoudt een lichte, soepele dwarsplooi die met de vingers voelbaar is. Als de luchtdruk het doek zo ver opblaast dat alle speling verdwijnt of als een foutieve uitlijning van de flenzen te hard aan het weefsel trekt, geeft de manchet de trillingsenergie als een starre verbinding door aan het aansluitende kanaal.

Waarom worden berekende trillingsdempers na inbedrijfstelling soms volledig platgedrukt?

De klassieke fout vloeit voort uit een dimensionering die uitsluitend is gebaseerd op het leeggewicht van de kast. Zodra de warmtewisselaarbatterij gevuld is met water, de condensaatbakken vollopen en de filters verzadigen, neemt de bedrijfsmassa aanzienlijk toe. De veren of elastomeren bereiken hun mechanische aanslag, verliezen hun dynamische faseverschuivingsvermogen en voeren het volledige laagfrequente contactgeluid weer direct terug in de dragende vloer.

Hoe waarborgt men de ontkoppeling van kanalen bij een brandwerende wanddoorvoer?

De ruwbouwsparing moet een regelmatige omtrekspeling rond het kanaal of de brandmanchet vrijlaten. Deze tussenruimte wordt voorzien van een afdichting die voldoet aan de brandklasse, terwijl harde contacten worden vermeden. Men brengt steenwol met een geschikte dichtheid onder lichte compressie aan, beschermd aan de uiteinden door een soepele opschuimende kit, zonder metaalcontact of directe harde specieverbinding tussen het kanaal en het beton.

Wat zijn de eisen van de norm SIA 181 voor het geluid van ventilatie-installaties?

De norm SIA 181 stelt grenswaarden vast voor het geluid van technische installaties dat waarneembaar is in woon- en werkvertrekken. De eisen maken onderscheid tussen luchtgeluid dat door de roosters wordt overgedragen en contactgeluid dat door de gebouwconstructie wordt doorgegeven. De ventilatie-installateur is verplicht alle roterende onderdelen te ontkoppelen om het toelaatbare akoestische niveau in de dichtstbijzijnde gevoelige ruimte te respecteren.

Geciteerde teksten en normen

  • SIA 181Geluidsisolatie in gebouwen
  • OLT 3 art. 22Lawaai en trillingen: moeten worden voorkomen of bestreden (bouwkundige maatregelen, maatregelen aan bedrijfsuitrusting, afscherming of bronisolatie, werkorganisatie)
  • CO art. 368Rechten van de opdrachtgever bij gebreken in het werk: ontbinding, prijsvermindering, herstel, schadevergoeding

In dezelfde rubriek