Ga naar de inhoud
Website
🧱 CFC 201 / 211.0Funderingen, vloerplaten en bescherming van ondergrondse constructiesHoofdstuk 4 van 10 van de rubriek

Afdichting van een ondergrondse muur: opstand, mechanische bescherming en controle voor het aanvullen

Na dit hoofdstuk kunt u de betonondergrond opleveren, de afdichting op de funderingsstrook aansluiten volgens de norm SIA 272, de juiste mechanische beschermingsopbouw aanbrengen en het contradictoir proces-verbaal uitvoeren vóór het aanvullen om elk geschil door het scheuren van membranen door aanvulgrond te voorkomen.

Belangrijk om te onthouden

  • Het merendeel van de schadegevallen in kelders ontstaat door ruw aanvullen en niet door hydrostatische druk.
  • De aansluiting aan de voet van de muur vereist een holle kiem/gorge en een overlappingsnaad zonder plooiaanzet.
  • De mechanische bescherming moet bestand zijn tegen ponsen en verticale wrijving tijdens het zetten van de grond.
  • Het ondertekende contradictoir proces-verbaal vóór het sluiten van de bouwput ontlast de afdichter en stelt de grondwerker aansprakelijk.

Aansluiting aan de voet van de muur en continuïteit van de barrière volgens norm SIA 272

Op een bouwplaats van een gebouw dringt water zelden door een nieuw bitumineus of synthetisch membraan in het volle vlak. Het gebrek treedt bijna systematisch op bij geometrische afwijkingen en bijzonderheden, op de eerste plaats bij de aansluiting tussen de kelderwand en de sprong van de funderingsplaat of strokenfundering. Grondverschuivingen, differententiëlezetting van de aanvulling en verdichting in lagen oefenen intense afschuifkrachten uit, precies ter hoogte van deze horizontale rand.

De afdichting van ondergrondse bouwwerken moet een continue en gesloten omhulling vormen, duurzaam beschermd tegen de mechanische, chemische en thermische belastingen die te voorzien zijn tijdens de uitvoering en de exploitatie.

norme SIA 272
  1. Voorbereiding van de binnenhoekVerwijder cementhuid, bekistingsbaarden en grindnesten door licht hakken of schuren. Maak een holle kiem (hoekplint) in krimparme cementmortel met een straal van 40 tot 60 mm, om het haaks plooien van het membraan over een scherpe hoek te vermijden.
  2. Behandeling van de funderingshakReinig de horizontale sprong van de strook zorgvuldig. Breng de geschikte koude bitumineuze primer aan op de droge of licht vochtige betonondergrond, waarbij ook de bovenzijde van de hak wordt overlapt.
  3. Aanbrengen van de versterkingsstrookLaste of kleef een versterkingsstrook die de storteurnaad plaat-wand over 200 mm aan weerszijden van de hoek overbrugt, vóór het uitrollen van het hoofdafdichtingsmembraan.
  4. Afdate naar beneden en aansluiting aan de voetBreng het muurmembraan volvlakkig aan en bedek de holle kiem en de bovenzijde van de funderingshak volledig, tot aan de buitenste rand van het beton, met voorziening van een waterdichte aansluiting op de drainagebank.

Mechanische bescherming, uitvoeringsplanning en contradictoir proces-verbaal van dichtmaken

Een afdichting die volgens de regels der kunst is aangebracht, blijft kwetsbaar zolang deze niet mechanisch is afgeschermd tegen de impact van rotsblokken en de verticale wrijving van de grond. Bij het aanvullen veroorzaakt het natuurlijke zakken van het materiaal door zetting een neerwaarts meeslepend effect dat mechanisch bevestigde opstanden losrukt of gelaste stroken scheurt als er geen glijvlak tussen is geplaatst.

Keuze van de mechanische beschermingsopbouw volgens de belasting van de aanvulling
Aard van de aanvullingTe voorziene belastingVereiste mechanische beschermingVoorzorgsmaatregelen bij het aanbrengen
Rond filtergrind 16/32Lage statische druk, matige zettingNoppenmat van HDPE met thermisch gelijmd filtergeotextielNoppen naar buiten gericht met glad glijvlak tegen de muur
Gebroken uitgravingsmateriaal 0/60Hoge ponsbelasting, scherpe randenStijve isolatiepanelen uit XPS of vezelcement beschermplatenAanbrengen met nauwe voegen, aan de voet op de hak geborgd zonder doorboring van het membraan
Losse grond met watertoevoerAanhoudende verticale wrijving, risico op dichtslibbenVerticale drainage-opbouw met alveolaire kern en vliesfilterLengte-overlap van de banen van 15 cm met klemprofiel aan de kop

De uitvoeringsplanning moet rekening houden met een volledige polymerisatie- of afkoelingstijd van de lijmen en bitumen vóór het dichtmaken. Het Aanvullen op een afdichting die nog warm is of vers geëmulgeerd, garandeert dat deze direct loskomt onder de druk van de eerste verdichte laag grind met de trilplaat.

Als de grondwerker een beschadiging, een toevallige perforatie door de wapening in de bouwput of een verschuiving van de bescherming opmerkt tijdens het aanbrengen van de grond, verplicht art. 365 CO hem ertoe de opdrachtgever hierover onmiddellijk te informeren via een schriftelijke waarschuwingsplicht (devoir d'avis), op straffe van het dragen van de financiële gevolgen van latere infiltraties. Het aanvullen moet in de betrokken zone worden stopgezet totdat het membraan is hersteld met een gelast pleisterstuk dat ten minste 150 mm rond de bres overlapt.

Aanbrengen van afdichtingsbeschermingen en fasering van het aanvullen

Het scheuren van een afdichtingssysteem onder invloed van de wrijving van de grond of de impact van een rotsblok is het meest voorkomende gebrek op ondergrondse wanden. De norm SIA 272 vereist een continue fysieke scheiding tussen het membraan of de dikke bitumenlaag en het aanvulmateriaal. Op de bouwplaats moet deze beschermende barrière niet alleen bestand zijn tegen dynamisch ponsen tijdens het storten, maar ook tegen de verticale afschuifkrachten die worden veroorzaakt door het natuurlijke zetting van de opeenvolgende aanvullagen.

De aansluiting aan de voet van de muur, ter hoogte van de overgang tussen de strokenfundering of de sprong van de funderingsplaat en de opgaande muur, vormt de meest gevoelige zone. Het aanbrengen van de mechanische bescherming mag in geen geval de holle kiem/gorge pletten of de versterkingsstrook losrukken. Randisolatiepanelen uit geëxtrudeerd polystyreën of noppenmatten met geïntegreerd filtergeotextiel moeten doorlopen tot aan de basis van de aansluiting, zonder een overkragend gedeelte te vormen boven de drainagelijntrap/geul.

Typologie van beschermingen voor ondergrondse wanden volgens de randvoorwaarden van het aanvullen
BeschermingsvoorzieningToepassingsgebiedAfschuifweerstandAandachtspunten op de bouwplaats
Thermische isolatiepanelen (XPS)Verwarmde of getemperde keldermurenHoog indien volvlakkig of puntgewijs verlijmd met bitumenOplosmiddelen vermijden; strakke voegschikking zonder grond in de voegen
Noppenmat met geotextielNiet-geïsoleerde wanden met zwaartekrachtdrainageGemiddeld (glijden gewaarborgd door de structuur)Filterzijde altijd naar de aanvulzijd gericht; bevestigingen buiten grondwater stand
Vezelcementplaten of composietenSmalle bouwputten met zware of grindachtige aanvullingZeer hoog tegen rechtstreeks ponsenStrikte tijdelijke borging; geen scherpe hoeken tegen de afdichting

Contradictoir proces-verbaal en uitvoering van het aanvullen voor het dichtmaken

Het dichtmaken van een bouwput zonder formele inspectie draagt de volledige verantwoordelijkheid voor latere infiltraties over op het metselaars- of grondverzetbedrijf. Het proces-verbaal van zelfcontrole en het contradictoir proces-verbaal met de bouwleiding moeten de strikte naleving bevestigen van de droogtijden die door de norm SIA 272 worden voorgeschreven voor vloeibaar aangebrachte bedekkingen, de afwezigheid van blazen of scheuren in de banen, evenals de aansluiting aan de voet van de muur vóór het aanbrengen van het drainagemateriaal.

  1. Visuele en maattolerantiecontrole van de afgedichte ondergrondControle van de continuïteit van het systeem, het ontbreken van luchtblazen onder bitumineuze membranen en de zindelijkheid van de plaatstroom/hak. Opstanden boven het toekomstige afgewerkte terreinniveau moeten de voorgeschreven normatieve hoogtes bereiken.
  2. Oplevering van de mechanische beschermingControle van de overlap van de matten of panelen (minimale overlap volgens technische fiches, meestal 10 tot 20 cm voor noppenmembranen), het aanbrengen van de klemprofielen aan de kop en de integriteit van het geotextielfilter.
  3. Ondertekening van het proces-verbaal vóór het aanvullenOpstellen van het gedateerde en door de meesterknecht en de vertegenwoordiger van de bouwleiding ondertekende contradictoire document, waarin uitdrukkelijk toestemming wordt gegeven voor de aanvang van de grondwerkzaamheden.
  4. Aanvullen in lagen en aangepaste verdichtingStorten zonder dat blokken rechtstreeks tegen de wand vallen. Verdeling in regelmatige lagen van 30 tot 50 cm dikte, verdicht met lichte machines langs het bouwwerk om de noppen niet te pletten en de bescherming niet te verplaatsen.

Op contractueel vlak, volgens art. 365 CO, informeert de aannemer de opdrachtgever onmiddellijk schriftelijk indien een omstandigheid die toe te schrijven is aan de ontvangen instructies of de opgelegde materialen de regelmatige of tijdige uitvoering van het werk in gevaar brengt. In geval van niet-naleving van de opgelegde uithardingstijd van de afdichting om de algemene planning te halen, ontlast een formele waarschuwingsplicht (devoir d'avis) de uitvoeringsploeg van de gevolgschade.

Wat de financiële consequenties betreft, vertegenwoordigen de kosten van een volledige mechanische bescherming (levering en aanbrengen van filtermat of XPS-panelen met beschermplint) een richtbedrag in de orde van 25 tot 60 CHF per vierkante meter, afhankelijk van de complexiteit van de sprongen en de voorgeschreven diktes, een gedetailleerde grootteorde die moet worden getoetst aan de reeksen eenheidsprijzen van het platform /soumissions/.

Schadebeheer, gebreken onder de aanvulling en meldingsplichten

Een scheur in een bitumineuze baan of het pletten van een drainagenoppenpaneel tijdens het aanvullen vormt een verborgen gebrek vanaf de verdichting van de bovenlaag. Als de uitvoerder of de machinist merkt dat de kraanbak is blijven haken, dat de mechanische bescherming is verschoven of dat er een scherp gebroken granulaat door de afdichtingsopbouw is gedrongen, moet het aanvullen onmiddellijk worden stopgezet. Het sluiten van een bouwput over een beschadigde afdichting stelt het ontdekken van het lek uit tot de eerste stijging van het grondwater of de eerste grote regenbuien, met onevenredig hoge herstelkosten tot gevolg.

  1. Stopzetten van het grondverzet en beveiligenLeg de heen-en-weerrijdende dumpers en graafmachines in de betrokken zone onmiddellijk stil. Beveilig de wanden van de bouwput overeenkomstig de bepalingen van het besluit over de bouwwerkzaamheden met betrekking tot taluds en grondverzet.
  2. Handmatig vrijmaken en vaststellingGraaf voorzichtig met de hand of met een ronde schop om de beschadigde zone bloot te leggen zonder de scheur te verergeren. Roep de bouwleiding bijeen om de omvang van de schade vast te leggen in een contradictoir fotografisch proces-verbaal.
  3. Sanering en herstel volgens de norm SIA 272Snijd het beschadigde gedeelte van de drainagemat weg. Reinig de betonondergrond, breng hechtprimer aan en las een bitumineus versterkingsstuk dat ten minste 150 mm rondom de perforatie overlapt. Herstel vervolgens de continuïteit van de mechanische beschermingslaag.
  4. Formele goedkeuring vóór de herstartStel een bon voor het sluiten van de bouwput op, ondertekend door de meesterknecht en de bouwkundig ingenieur, voordat toestemming wordt gegeven om het aanvullen in geregelde lagen van 30 cm te hervatten.

Indien het geschil betrekking heeft op een latere zetting van het terrein of afschuiving van de barrière bij de aansluiting aan de voet van de muur, is het initiële contradictoir proces-verbaal doorslaggevend. Overeenkomstig CO ontlast de oplevering de aannemer voor de geconstateerde zichtbare gebreken, maar verborgen gebreken die het gevolg zijn van een bij het sluiten verzwegen fout blijven volledig voor zijn rekening.

Veelgestelde vragen

Wat te doen als de noppenbescherming tijdens het verdichten langs de muur naar beneden glijdt?

Stop de trilwals onmiddellijk. Het glijden bewijst een gebrekkige bovenaan-bevestiging of een buitensporige laaghoogte die de mat naar beneden trekt. Graaf het materiaal over de betrokken hoogte handmatig uit, herprofileer het beschermpaneel, versterk de mechanische bevestigingen boven het afgewerkte terreinniveau en hervat het aanvullen in kleinere passes van maximaal 30 cm verdichte dikte.

Kan een geperforeerd bitumineus membraan worden hersteld zonder de gehele voet van de muur vrij te graven?

Ja, mits de perforatie plaatselijk is en zich boven de aansluitingszone aan de voet van de muur bevindt. Graaf de aanvulling met de hand schuif uit over 50 cm rond het gat. Reinig de ondergrond, breng bitumenprimer aan en las vervolgens met de brander een rustine met afgeschuinde hoeken die ten minste 15 cm overlapt. Herplaats daarna de mechanische bescherming voordat er nieuw grind wordt aangevoerd.

Wie moet het proces-verbaal vóór het aanvullen ondertekenen als de afdichting door een onderaannemer is aangebracht?

Het contradictoire document moet drie verplichte handtekeningen bevatten: de afdichter-onderaannemer die de integriteit van zijn opbouw bevestigt, de meesterknecht of uitvoerder van de hoofdaannemer-metselwerk die het werk onder zijn hoede neemt voor de grondwerkzaamheden, en de bouwleiding of de bouwkundig ingenieur. Dit protocol sluit de aansprakelijkheid voor het aanbrengen formeel af en geeft toestemming voor de aanvang van het aanvullen onder toezicht van de metselaar.

Kan een recyclinggranulaat dienen als aanvulmateriaal tegen een beschermde afdichting?

Alleen als de korrelgrootte en de zuiverheid voldoen aan de kantonale richtlijnen en de gebroken elementen geen te scherpe randen vertonen die de bescherming zouden kunnen ponsen. Recyclinggrind dat restanten van wapeningsstaal of glas bevat, is formeel verboden. In de regel blijft een bufferlaag van filtermateriaal of rond zand vereist langs het verticale vlak.

Geciteerde teksten en normen

  • norme SIA 272Afdichting en drainage van ondergrondse en onderaardse bouwwerken
  • CO art. 365Gebrekkige stof en grond: onmiddellijke waarschuwingsplicht van de aannemer
  • COAanvaarding van het werk en ontlasting van de aannemer behoudens verborgen gebreken

In dezelfde rubriek