Belangrijk om te onthouden
- De minimale breedte van de sleufbodem garandeert de werkruimte die onmisbaar is voor de metselaars.
- De diepte vereist een beschoeiing of een taludering conform art. 68 OTConst.
- De randen van de afgraving moeten een minimale vrije strook behouden volgens art. 71 OTConst.
- De omhullingslaag van gebroken grind beschermt de leidingen voordat de aanvulling laagswijs wordt verdicht.
Afmetingen van de sleuf, beschoeiing en vrije ruimte aan de randen
Het realiseren van een sleuf voor het leggen van rioleringen vereist een nauwkeurige geometrie. De werkbreedte op de sleufbodem wordt berekend door de buitendiameter van de buis op te tellen bij de vereiste zijdelingse ruimte aan weerszijden voor de montage en het aanbrengen van de vlijlaag. Deze ruimte maakt het hanteren van gereedschap en het gebruik van handverdichters mogelijk zonder het risico de leiding te verplaatsen of te beschadigen.
Afgravingen, putten en grondwerken moeten zo worden ingericht dat het vallen of instorten van materiaal geen enkele werknemer in gevaar brengt. Afgravingen van meer dan 1,50 m diep die niet worden gestut of beschoeid, moeten worden getaludeerd of met andere passende maatregelen worden beveiligd.
art. 68 OTConst
Wanneer de sleuf een kritieke diepte van 1,50 m bereikt, moeten de wanden absoluut voorzien zijn van een taludering die is aangepast aan de aard van het terrein, of beveiligd zijn met een modulaire beschoeiing. De keuze voor stalen bekistingselementen of sleufbekistingen dringt zich op in stedelijk gebied of bij beperkte ruimte, om de stabiliteit van de omringende grond en de absolute veiligheid van het personeel op de bouwplaats te garanderen.
De randen van afgravingen en grondwerken moeten horizontaal vrij worden gelaten over een breedte van ten minste 50 cm wanneer de afgraving is gestut, en over een breedte van ten minste 1 m wanneer de wand is getaludeerd.
art. 71 OTConst
Vlijlaag, omhulling van de buis, waarschuwingslint en aanvullen
- Vlijlaag
- Afgepaste funderingslaag op de bodem van de sleuf, bestaande uit gebroken grind of hard zand, bestemd om de buisschacht gelijkmatig over de gehele lengte te ondersteunen.
- Aanbrengen van de vlijlaagSpreid een granulair materiaal zonder scherpe, agressieve delen uit over een minimale dikte van 10 tot 15 cm. Stel het afschot nauwkeurig af met de rioollaser om tegendruk te voorkomen en de stroming te garanderen.
- Plaatsing en eerste omhullingSteek de buizen in elkaar, controleer de uitlijning en vul de zijkanten aan met filtergrind van het type 4/8 mm of 0/16 mm. Verdicht de flanken van de buis handmatig om de as te behouden zonder de leiding te verplaatsen.
- Bovenste bescherming en waarschuwingslintBreng de omhullingslaag verder aan tot 10 à 20 cm boven de bovenste kruin van de buis. Leg achter deze omhulling het gekleurde waarschuwingslint op de voorgeschreven hoogte afhankelijk van de aard van de getransporteerde vloeistof.
- Laagswijs aanvullenBreng de aanvullingsmaterialen (gesorteerde uitkomende grond of onbehandeld menggraan) aan in slagen van maximaal 30 cm dikte. Verdicht elke laag met een trilwals of trilplaat totdat het beoogde draagvermogen is bereikt.
| Zone van de sleuf | Aanbevolen materiaal | Verdichtingsmethode |
|---|---|---|
| Vlijlaag | Gebroken grind 0/8 of 4/8 mm | Handmatig profileren / lichte stamper |
| Zijdelingse en bovenste omhulling | Gerecycled menggraan of filterzand | Aanstampen in lagen van 15 cm |
| Hoofdaanvulling | Onbehandeld menggraan 0/45 mm of gesorteerde grond | Mechanische verdichting in lagen van 30 cm |
Werkbreedte en voorschriften voor afgravingen volgens de OTConst
Het realiseren van een sleuf voor riolering vereist een strenge geometrie, ingegeven door de diepte van de afgraving en de diameter van de te leggen leidingen. De vrije ruimte op de sleufbodem moet metselaars en leidingleggers in staat stellen om het in elkaar steken van de buizen, het controleren van het afschot en het verdichten van de vlijlaag uit te voeren zonder fysieke belemmering of risico op instorting.
| Nominale diameter (DN) | Minimale breedte op de sleufbodem | Vereiste zijdelingse werkruimte |
|---|---|---|
| DN ≤ 225 mm | 0,60 m | 0,20 m aan weerszijden |
| 225 mm < DN ≤ 350 mm | 0,70 m | 0,20 m aan weerszijden |
| 350 mm < DN ≤ 600 mm | 0,85 m | 0,25 m aan weerszijden |
| 600 mm < DN ≤ 1000 mm | DN + 0,40 m | 0,30 m aan weerszijden |
Funderingslaag, omhulling, waarschuwingslint en systematische aanvulling
Het mechanische gedrag van de riolering hangt rechtstreeks af van de zorg die wordt besteed aan het aanbrengen van de vlijlaag en de omhulling. Een slecht verdichte vlijlaag of het gebruik van ongeschikt materiaal veroorzaakt puntbelastingen, vervormt flexibele leidingen (PE-HD, PVC-U) en breekt starre buizen (beton, gres).
- VlijlaagBreng een funderingslaag aan van 10 tot 15 cm zand 0/4 mm of fijngrind 4/8 mm op een droge en zuivere sleufbodem. Stel het afschot af met de laser en maak uitsparingen ter hoogte van de moffen.
- Funderingslaag en omhullingszoneVul de zijdelingse ruimte onder de flanken van de leiding op door intensief poken of handmatig aanstampen. Bedek de buis tot ten minste 15 tot 20 cm boven de bovenste kruin met geselecteerd materiaal (fijn split 4/8 mm of ongesorteerd materiaal 0/16 mm zonder scherpe blokken).
- Plaatsing van het waarschuwingslintRol het kunststof waarschuwingslint uit op circa 30 cm boven de bovenste kruin van de leiding. Respecteer de gestandaardiseerde kleurcode (blauw voor drinkwater, rood voor elektriciteit, geel voor gas, groen voor telecom, paars of bruin voor afvalwater).
- Bovenste aanvulling in lagenVul het bovenste deel van de sleuf aan in opeenvolgende lagen van 20 tot 30 cm gesorteerde uitkomende grond of aangevoerd grind (OLED-norm voor hergebruik). Verdicht elke slag met een trilplaat of stamper en pas de energie aan om de leiding niet te verplaatsen.
Beheer van uitvoeringsafwijkingen en herstel van niet-conforme sleuven
Op de bouwplaats voor maçonnerie en civiele techniek vereist het uitvoeren van een sleuf voor riolering een strikte naleving van de veiligheidsafmetingen en de aanvullingsstappen. Wanneer de sleufbodem onvoldoende breedte vertoont, de ontbrekende beschoeiing de ploegen in gevaar brengt of de vlijlaag geen continue ondersteuning van de buizen biedt, moeten de uitvoerder en de voorman onmiddellijk ingrijpen voordat de sleuf wordt gesloten.
- Stilleggen van de bouwplaats en onmiddellijke beveiligingZet de zone af en breng tijdelijke beschoeiingen aan of pas de helling van het talud aan voordat de leidingleggers weer toegang krijgen tot de sleufbodem.
- Correctie van de werkbreedteVerbreed de sleufbodem met de hydraulische graafmachine om de minimale vrije ruimte te garanderen die nodig is voor het effectief zijdelings verdichten van de flanken van de buis.
- Schoonmaken en herstel van de vlijlaagVerwijder al het ongeschikte materiaal, grote blokken of een modderige bodem. Breng een vlijlaag van schoon split aan (type 4/8 mm of 0/16 mm gebroken) over een minimale dikte van 10 tot 15 cm.
- Aanbrengen van de omhulling en het waarschuwingslintOmhul de leiding tot 30 cm boven de bovenste kruin met een geselecteerd materiaal en rol vervolgens het waarschuwingslint in de gestandaardiseerde kleur uit.
- Systematisch aanvullen en laagswijs verdichtenBouw de bovenste aanvulling op in opeenvolgende slagen van maximaal 20 tot 30 cm en controleer de verdichting met een geschikte stamper of trilplaat.
Veelgestelde vragen
Hoe te handelen als de sleuf dieper is dan 1,50 m zonder beschoeiing?
Art. 68 OTConst verplicht dat een sleuf van meer dan 1,50 m diep wordt beschoeid, gestut of getaludeerd. Als het grondverzet deze diepte met een verticale wand zonder beveiliging overschrijdt, moet de voorman de sleufbodem onmiddellijk laten ontruimen. Er moeten beschoeiingskasten worden geplaatst of de afgraving moet schuin worden afgegraven (talud) voordat iemand het leggen van de buizen mag hervatten.
Wat is de minimale werkbreedte op de sleufbodem?
De breedte van de sleufbodem moet ruimte bieden aan de buis plus een zijdelingse vrije ruimte aan weerszijden (in het algemeen 20 tot 30 cm aan beide kanten). Deze ruimte is onmisbaar om de leidingen correct in elkaar te steken, de richting van de moffen af te stellen en een homogene verdichting onder de flanken van de buis te garanderen zonder tegen de wanden van de afgraving te stoten.
Waarom is opslag van materialen op minder dan 50 cm van de rand verboden?
Volgens art. 71 OTConst moet een vrije strook van ten minste 50 cm worden behouden aan de rand van een gestutte afgraving (en 1 m als het terrein is getaludeerd). Het achterlaten van uitkomende grond, pallets met buizen of machines aan de rand van de sleuf veroorzaakt een overbelasting die het instorten van de wand of het vallen van gevaarlijk puin op de metselaars kan veroorzaken.
Op welke hoogte wordt het waarschuwingslint geplaatst?
Het waarschuwingslint wordt uitgerold op circa 20 tot 30 cm boven de bovenste kruin van de buis, direct op het verdichte omhullingsmateriaal. Als het te hoog nabij het oppervlak wordt geplaatst, verliest het zijn vroegtijdige waarschuwingsfunctie; als het te laag in direct contact met de buis wordt geplaatst, riskeert het te worden losgerukt tegelijk met de leiding bij latere graafwerkzaamheden.
Geciteerde teksten en normen
- OTConst art. 68Verplichting tot het beschoeien, stutten of taluderen van afgravingen van meer dan 1,50 m diep
- OTConst art. 71Minimale vrije ruimte van 50 cm of 1 m langs de randen van afgravingen
