Ga naar de inhoud
Website
🧱 CFC 221Buitengevelisolatie en buitenpleisterHoofdstuk 2 van 10 van de rubriek

Verlijmen en pluggen: contactoppervlak, stippenpatroon en aantal pluggen

Dit hoofdstuk behandelt de methoden voor het verlijmen en pluggen van isolatieplaten voor gevels. U leert de omlopende lijmstrook met middenstippen aan te brengen om het voorgeschreven contactoppervlak te bereiken. U leert ook het pluggenplan te bepalen dat past bij het middengedeelte en de randzones, volgens de eisen van norm SIA 243.

Belangrijk om te onthouden

  • De doorlopende omlopende lijmstrook voorkomt dat ongewenste luchtcirculatie achter de thermische isolatieplaten ontstaat.
  • Het effectieve contactoppervlak van de lijmmortel moet minimaal veertig procent bedragen.
  • De mechanische bevestiging met pluggen neemt de zuigkrachten van de wind op, aanvullend op de chemische hechting.
  • Randen en gebouwhoeken vereisen een gerichte verhoging van het aantal bevestigingen.

Zorgen voor het verlijmen van de platen met omlopende lijmstrook en middenstippen

Op een bouwplaats voor thermische buitengevelisolatie heeft het verlijmen niet alleen als functie de isolatie tegen het metselwerk te houden: het blokkeert ook elke convectieve luchtstroom tussen de plaat en de draagmuur. Norm SIA 243 stelt de uitvoeringseisen vast voor gevelisolatiesystemen met pleisterlaag op isolatie. De methode van de omlopende lijmstrook aangevuld met middenstippen is de regel van het vak voor platen van geëxpandeerd polystyreen of minerale wol die op minerale ondergronden met lichte vlakheidstoleranties worden aangebracht.

Schoorsteeneffect
Verschijnsel van opstijgende luchtconvectie dat zich ontwikkelt in de resterende holle ruimte tussen de isolatieplaat en de draagmuur. Het ontbreken van een gesloten lijmstrook langs de omtrek bevordert deze luchtbewegingen, wat de totale thermische weerstand teniet doet en bij brand de verspreiding van rook of vlammen versnelt.

Verlijmen met alleen losse stippen zonder omlopende strook is strikt verboden. Bij de uitvoering brengt de vakman met de troffel of machinaal een ononderbroken strook lijmmortel aan met een breedte van 50 mm en een dikte van 15 tot 20 mm langs de vier randen van de plaat, ongeveer 20 mm vanaf de rand om uitpersen in de voegen te voorkomen. In het midden van de plaat zorgen drie tot zes gelijkmatig verdeelde lijmstippen voor het nodige materiaal. Zodra de plaat met een grote spaan tegen de ondergrond is gedrukt en gewreven, wordt de mortel samengedrukt en bedekt hij minimaal 40 % van het totale oppervlak van de plaat, de drempel vastgesteld door norm SIA 243.

  1. Aanbrengen van de gesloten lijmstrookBreng een ononderbroken strook lijmmortel aan over de volledige omtrek van de plaat, op twee centimeter van de buitenrand, zonder onderbreking aan de vier zijden.
  2. Plaatsing van de binnenstippenPlaats in het midden van de plaat drie tot zes koeken verse mortel met een diameter van ongeveer tien centimeter, symmetrisch verdeeld.
  3. Aandrukken en uitlijnenHoud de plaat tegen de gemetselde muur, druk stevig aan met een lichte heen-en-weergaande beweging en controleer de vlakheid met een rei van twee meter.
  4. Visuele steekproefcontroleNeem aan het begin van de werkdag stichprobsgewijs een zojuist aangebrachte plaat weer weg om de werkelijke indrukking te meten en na te gaan of het minimale percentage van 40 % wordt gehaald.

Het mechanische pluggen berekenen en uitzetten volgens de blootstellingszones

Hoewel de lijmmortel het eigen gewicht van het geheel en een deel van de hechting opneemt, is mechanische bevestiging met spreid- of schroefpluggen onmisbaar om de stabiliteit te waarborgen onder de uittrekkrachten door wind. Volgens art. 364 CO is de aannemer verantwoordelijk voor de goede en getrouwe uitvoering van het werk; hij moet dus het pluggenplan dat door de systeemleverancier en het ingenieursbureau is goedgekeurd strikt toepassen en daarbij de effectieve verankeringsdiepte in de ruwbouw respecteren.

De windbelasting is niet homogeen over een volledige gevel. De hevigste zuigkrachten treden op bij de uitspringende hoeken van het gebouw en onder de dakranden, waar zuigwervels ontstaan. Norm SIA 243 maakt daarom onderscheid tussen de middenzone van het gevelvlak en de randzones. In de randstroken, waarvan de breedte doorgaans een tiende van de kleinste afmeting in plattegrond van het gebouw bedraagt zonder onder een meter te komen, moet de plugdichtheid aanzienlijk worden verhoogd.

Indicatieve plugdichtheid naar blootstelling en geometrie van de gevel
GevelzoneGebouwhoogteMinimale plugdichtheidAanbevolen uitzetpatroon
Middenzone (centraal gedeelte)Minder dan 20 meter4 tot 6 pluggen per m²In T-patroon bij kruisingen en in het midden
Middenzone (centraal gedeelte)Meer dan 20 meter6 tot 8 pluggen per m²In W-patroon met versterkte bevestiging in het midden
Randzone en uitspringende hoekenMinder dan 20 meter8 pluggen per m²Kleinere hart-op-hartafstanden langs de randen
Randzone en uitspringende hoekenMeer dan 20 meter10 tot 12 pluggen per m²Dicht raster aan de randen en verzonken koppen onder schijf

Het plaatsen van de pluggen gebeurt nadat de lijmmortel volledig is uitgehard, dus minimaal 24 tot 48 uur na het aanbrengen van de platen. Boren door de isolatie in nog verse lijm zou de hechtverbindingen die nog aan het uitharden zijn losmaken. Boren in holle baksteen gebeurt verplicht zonder slagwerk om de binnenwanden van het metselwerk niet te breken, terwijl gewapend beton boren met een standaard boorhamer vereist. Om de ploegen te beschermen tegen het risico van struikelen of vallen door gereedschap en materiaal aan de voet van de werkplek, eist art. 17 OTConst dat maatregelen worden genomen om de veiligheid op de looppaden en werkplekken van de steiger te waarborgen.

Mechanische complementariteit: krachtenoverdracht en minimale hechting

In een thermisch buitengevelisolatiesysteem met pleisterlaag (EPS of steenwol) berust de verbinding met de minerale ondergrond niet op een willekeurige optelling van mortel en mechanische bevestigingen. De twee verbindingswijzen vervullen onderscheiden en op elkaar afgestemde fysische functies tegenover klimatologische en zwaartekrachtbelastingen. De lijm neemt vooral het eigen gewicht van het isolatiepakket en van de gewapende onderpleister op en blokkeert tegelijk de micro-verplaatsingen van thermische oorsprong. De spreid- of schroefpluggen nemen de zuivere trekkrachten op die door de winddruk-onderdruk ontstaan, met name de uittrekkrachten door zuiging.

Norm SIA 243 stelt de uitvoeringseisen vast voor het aanbrengen van verlijmde of verlijmd-gepluggde isolatieplaten. Voor een standaardplaat van geëxpandeerd polystyreen of minerale wol mag het werkelijke contactoppervlak van de lijmmortel na het aandrukken tegen het metselwerk of het beton nooit onder de kritieke drempel van 40 % komen. Als de ondergrond een slechte vlakheid of overmatige ruwheid vertoont, moet deze verhouding worden verhoogd tot 50 % of zelfs 60 % om de samenhang van het geheel te waarborgen. Bij een twijfelachtige of stoffige ondergrond, vastgesteld bij de voorafgaande controles, legt CO lid 3 de aannemer op de opdrachtgever onmiddellijk te informeren indien een omstandigheid de regelmatige of tijdige uitvoering van het werk in gevaar brengt.

De lijmmortel wordt op de achterzijde van de plaat aangebracht in de vorm van een doorlopende omlopende band van ongeveer 5 cm breed en 1,5 tot 2 cm dik, in het midden aangevuld met drie tot zes lijmstippen die met de troffel of de getande spaan zijn afgemeten. Deze strook moet bij het eerste aanbrengen absoluut worden afgeschuind of 1 tot 2 cm terugliggen ten opzichte van de kant van de plaat, zodat bij het aandrukken met de stucrei de lijm tot aan de rand wegvloeit zonder ooit in de verticale of horizontale voegen tussen de platen door te dringen. Met mortel vervuilde voegen vormen evenzoveel stijve koudebruggen die scheurvorming van het wapeningsnet bevorderen.

Pluggenplan, randzones en berekening van de dichtheden

Het aanvullende mechanische pluggen is systematisch vereist zodra de aard van de ondergrond dit vraagt (cellenbeton, kalkzandsteen, bewaarde oude minerale pleister) of wanneer de massa per oppervlakte van het systeem de toelaatbare drempels voor enkel verlijmen overschrijdt. De mechanische bevestiging vervangt het verlijmen niet: zij vergrendelt de plaat tegen dynamisch uittrekken wanneer de oppervlaktetreksterkte van de ondergrond onvoldoende of niet meetbaar is. Het pluggenplan moet nauwgezet de geometrie van de gevels respecteren, met onderscheid tussen de centrale middenzone en de randzones.

Indicatieve plugdichtheid naar blootstelling en gebouwhoogte (norm SIA 243)
GevelzoneGebouwhoogteType isolatieMinimaal aantal pluggen
Middenzone (kern)0 tot 8 mGrafiet-EPS / wit EPS4 tot 6 bevestigingen / m²
Middenzone (kern)8 tot 22 mSteenwol (plaat)6 tot 8 bevestigingen / m²
Randzone (breedte e/10)0 tot 22 mEPS of minerale wol8 tot 10 bevestigingen / m²
Uitspringende hoeken en dakranden> 22 mAlle stijve isolatiematerialen10 tot 12 bevestigingen / m²

De randzone strekt zich uit over een forfaitaire breedte, berekend op basis van de afmeting van het gebouw in plattegrond (doorgaans een tiende van de kleinste afmeting van de gevel, niet minder dan 1 meter en niet meer dan 2 meter). Het is op deze omlopende strook, evenals rond de uitspringende hoeken van het gebouw en onder de dakranden van een plat dak, dat windwervels de hevigste onderdrukken veroorzaken. De verankeringsdichtheid wordt daar met 30 % tot 50 % verhoogd ten opzichte van de middenzone om de plaat in nauw contact met het metselwerk te houden.

  1. Wachten op het drogen van de lijmmortelBoor geen pluggaten vóór de lijmlaag volledig is uitgehard, dat wil zeggen 24 tot 48 uur afhankelijk van de thermohygrometrische omstandigheden op de bouwplaats. Boren door verse mortel maakt de stippen los door mechanische trilling.
  2. Boren en keuze van de boorwijzeGebruik absoluut alleen draaiend boren zonder slagwerk voor metselwerk van holle bakstenen of cellenbeton, om de binnenwanden van het materiaal te sparen. De boorhamer met slagwerk is voorbehouden aan massief gewapend beton.
  3. Uitzetten volgens het geometrische patroonPlaats de pluggen volgens de gemengde methode: T-pluggen (op de kruisingen van de verspringende voegen) om de randen te blokkeren, en pluggen in het midden van de plaat die verplicht door de dikte van een lijmstip gaan om vervorming van de isolatie bij het aandraaien te voorkomen.
  4. Frezen en verzinken van de schijfDraai of sla de plugschijf met een verzonken kraag onder het oppervlak en dicht de uitsparing af met een isolerende schijf die uit hetzelfde materiaal is gesneden. Deze verzinking neemt de puntvormige koudebrug weg en voorkomt het ontstaan van zichtbare cirkelvormige kringen op de eindpleister.

Afwijkingen in hechting en falen van pluggen: corrigerende maatregelen

Op een bouwplaats voor gevelisolatie hebben de uitvoeringsafwijkingen die bij de controle van de isolatieplaten worden vastgesteld hoofdzakelijk betrekking op onvoldoende indrukken van de lijmmortel of een slechte verankering van de mechanische bevestigingen. Wanneer het minimale verlijmde oppervlak de door norm SIA 243 vereiste drempel niet haalt, of wanneer de omlopende lijmstrook onderbrekingen vertoont die luchtcirculatie door schoorsteeneffect bevorderen, moet de gevelbouwer reageren vóór het hydraulische bindmiddel volledig is afgebonden.

  1. Onmiddellijk verwijderen van de verse plaatAls de mortel nog vers is, maak dan de niet-conforme plaat los, schraap de lijm van de gemetselde ondergrond en breng opnieuw een doorlopende gesloten omlopende lijmstrook aan met drie regelmatige middenstippen.
  2. Uittrektest op uitgeharde mortelWanneer de lijmmortel is uitgehard en er twijfel over de hechting bestaat, voer dan een trekproef ter plaatse uit volgens de richtlijnen van de systeemleverancier. Noteer de uittrekwaarden in het bouwdagboek.
  3. Versterking door compenserend mechanisch pluggenAls de ondergrond brokkelig blijkt of het verlijmde oppervlak kleiner is dan 40 %, bereken dan het verankeringspatroon opnieuw in overleg met de bouwleiding en de fabrikant. Pas het aantal pluggen per vierkante meter aan, met name in de randstroken die aan sterke winduitzuiging zijn blootgesteld.
  4. Formele kennisgeving volgens het Wetboek van VerbintenissenOvereenkomstig CO informeert de aannemer de opdrachtgever indien een omstandigheid de regelmatige of tijdige uitvoering van het werk in gevaar brengt. Het bericht moet de aard van de niet-conformiteit van de ondergrond en de aanbevolen technische overbruggingsmaatregelen vermelden.

Bij een ondoeltreffende mechanische bevestiging, zoals een plug met schijf die doordraait in een holle baksteen of poreus beton, is het verboden het kunststof lichaam zonder herstel te laten zitten. De defecte plug moet worden verwijderd of in de isolatie worden gedrukt, het gat moet worden gedicht met een kern van hetzelfde isolatiemateriaal en er moet op een minimale afstand van 150 millimeter een nieuw gat worden geboord met een geschikt gereedschap zonder slagwerk.

Veelgestelde vragen

Hoe te handelen als de lijmmortel de voorgeschreven 40 % contactoppervlak niet haalt?

Als de mortel nog open is, verwijder dan onmiddellijk de betrokken platen, schraap de mortel af en plaats ze opnieuw met een doorlopende omlopende lijmstrook omzoomd door ruimere stippen. Waarschuw bij uitgeharde mortel de bouwleiding en voer een compenserende pluggencampagne uit die is gedimensioneerd om 100 % van de windbelastingen op te nemen, overeenkomstig de richtlijnen van de systeemleverancier en norm SIA 243.

Waarom is de gesloten omlopende lijmstrook verplicht naast de middenstippen?

De omlopende lijmstrook voorkomt elke convectieve luchtstroom achter de isolatie, wat de totale thermische prestatie behoudt en het risico van vlamverspreiding bij brand uitsluit. Zij blokkeert ook het venturi-effect onder winduitzuiging dat de plaat van achteren zou willen losrukken. De middenstippen stabiliseren de plaat alleen tegen vervormingen door welving en nemen de positieve drukkrachten op.

Wat is de regel voor het uitzetten van pluggen in de randzones van het gebouw?

De hoek- en randzones ondergaan aanzienlijk grotere windzuigbelastingen dan het middengedeelte. Over een randbreedte gelijk aan een tiende van de breedte van het gebouw wordt de plugdichtheid doorgaans verhoogd, vaak van 4 of 6 pluggen per vierkante meter in de middenzone naar 8 of 10 bevestigingen per vierkante meter, volgens de technische tabellen van de fabrikant die voor het werk zijn goedgekeurd.

Wat te doen als een plug door de isolatie gaat zonder stevige verankering in de muur te vinden?

Probeer nooit lijm of hars in het gat te spuiten om de schacht te blokkeren. Verwijder de onbruikbare plug of zaag de kraag af, vul de holte in de isolatie met een passende isolerende dop en boor dan een nieuw verankeringspunt op minstens 150 millimeter van het oorspronkelijke punt. Controleer vervolgens de slagweg en de hardheid van de ondergrond voordat u de nieuwe plugschijf indrijft.

Geciteerde teksten en normen

  • SIA 243Aanbrengen van gepleisterde thermische buitengevelisolatiesystemen (platen, verlijmen, pluggen en toleranties).
  • COMateriaal en bouwgrond: de aannemer is verantwoordelijk voor de goede kwaliteit van het geleverde materiaal; als de geleverde bouwgrond of het geleverde materiaal gebrekkig is, of als een andere omstandigheid de tijdige of regelmatige uitvoering in gevaar brengt, informeert hij de opdrachtgever.

In dezelfde rubriek