Belangrijk om te onthouden
- De garantie van twee jaar volgens de norm SIA 118 dekt gebreken, geen slijtage.
- Natuurlijke veroudering van buitenbekledingen vormt in geen geval een contractueel uitvoeringsgebrek.
- Een gedocumenteerd gebrek aan onderhoud ontheft de aannemer van zijn verplichtingen tot kosteloos herstel aan het werk.
- Het overhandigen van een bij de oplevering medeondertekend onderhoudsboekje blokkeert onterechte klachten bij het verstrijken van de termijn.
Het toepassingsgebied van de tweejarige garantie afbakenen ten opzichte van natuurlijke veroudering
In de Franstalige Zwitserse afbouw zet de oplevering van een gevelschil de wettelijke en contractuele garantietermijnen in gang. Wanneer de aannemingsovereenkomst de norm SIA 118 omvat, gaat vanaf het proces-verbaal van oplevering een garantieperiode van twee jaar in. Gedurende deze tweejarige termijn kan de opdrachtgever gebreken te allen tijde melden zonder zijn rechten te verliezen. Deze contractuele bepaling beschermt het werk echter tegen montagefouten, materiaalgebreken of strijdigheid met de regels van de kunst, en niet tegen natuurlijke fysieke veranderingen als gevolg van blootstelling aan het weer.
| Bouwdeel | Gebrek gedekt door de garantie | Normale evolutie, niet gedekt |
|---|---|---|
| Pleisterlaag op buitengevelisolatie | Doorgaande scheurvorming met loslating van het wapeningsnet | Oppervlakkige haarscheurtjes zonder infiltratie en biologische vervuiling door het microklimaat |
| Geventileerde houten gevelbekleding | Losrukken van een bevestiging bij normale wind door onderdimensionering | Ongelijkmatige vergrijzing onder de druipneuzen en natuurlijke harsuitvloeiing |
| In de negge geplaatste buitenkozijnen | Waterinfiltratie bij de drempelaansluiting door breuk van de afdichting | Geleidelijk verlies van elasticiteit van niet gereinigde EPDM-afdichtingen en vervuiling van de geleiders |
| Lamellenjaloezieën verbonden met de gevel | Gebrek aan parallelliteit door een uit de as geplaatste verankering in de kast | Slijtage van de trekbanden en roetafzetting die borstelen vereist |
In het Zwitserse recht vult het Wetboek van Verbintenissen dit kader aan. Volgens art. 371 CO bedraagt de verjaring van de rechten van de opdrachtgever wegens gebreken aan een onroerend werk vijf jaar. Deze vijfjarige verjaring betreft verborgen gebreken, dat wil zeggen gebreken die bij een gebruikelijke controle bij oplevering niet konden worden ontdekt. Zichtbare gebreken die niet onmiddellijk worden gemeld, worden volgens het Wetboek van Verbintenissen geacht aanvaard te zijn, terwijl de norm SIA 118 hiervoor een meldingstermijn van twee jaar toekent. De aannemer is daarentegen nooit aansprakelijk voor schade veroorzaakt door extreme wind die de belastingaannames overschrijdt, door zetting van de grond van derden of door externe mechanische inwerking van gebruikers.
Het verplichte onderhoud formaliseren en de schriftelijke voorschriften bij overhandiging vastleggen
De niet-dragende schil vereist periodieke ingrepen om haar waterdichtheid tegen slagregen en haar luchtdoorlatendheid te behouden. De garantie van de aannemer is strikt afhankelijk van de naleving van de onderhoudscycli door de eigenaar. Als een infiltratie ontstaat doordat de afvoersleuven van een aluminium afdekkap door dode bladeren verstopt zijn, ligt de oorzaak van de schade bij het gebruik. Om deze technische realiteit aan de opdrachtgever tegen te kunnen werpen bij de melding van gebreken, moet de uitvoerder bij de oplevering een gedetailleerd onderhoudsprotocol hebben overhandigd.
- Het dossier van de uitgevoerde werken samenstellenDe technische fiches van de profielen, de technische goedkeuringen van de pleistersystemen op isolatie, de montagetekeningen van de regenschermen en de exacte referentie van de aansluitkitten rondom bijeenbrengen.
- De gebruiks- en onderhoudshandleiding opstellenSchriftelijk de controlefrequentie van de dilatatievoegen, het jaarlijks ontstoffen van de geleiders van jaloezieën en de verplichting om de afvoeropeningen onderaan de ramen met schoon water zonder agressief oplosmiddel te reinigen vastleggen.
- Het proces-verbaal van overhandiging van de voorschriften laten medeondertekenenHet onderhoudsboekje als bijlage aan het proces-verbaal van oplevering toevoegen. Een uitdrukkelijke verklaring laten tekenen waarin staat dat het ontbreken van preventief onderhoud de verhaalsmogelijkheden voor slijtageonderdelen doet vervallen.
- Een overeenkomst voor preventief onderhoud voorstellenDe opdrachtgever een tweejaarlijks inspectiecontract aanbieden om het vastdraaien van het beslag, de soepelheid van de afdichtingen en de staat van de knaagdierroosters onderaan een geventileerde gevelbekleding te controleren.
Overeenkomstig art. 367 CO onderzoekt de opdrachtgever de staat van het werk zodra dit naar behoren mogelijk is en meldt hij de gebreken aan de aannemer. Als de gevelbouwer, foto's ter ondersteuning, aantoont dat de raamdorpels bedekt waren met daktuingrind dat de afvoeren blokkeerde of dat de gevels met een hogedrukreiniger met roterende straalpijp zijn gewassen waardoor de pleisterlaag is beschadigd, vervalt de aanspraak op garantie. De weigering om in te grijpen is dan juridisch gegrond op de niet-naleving van de regels van de fabrikant en van de formeel overhandigde voorschriften.
Tegensprekelijke controle na afloop van de twee jaar: sorteermethode ter plaatse
Tegen het einde van de in de norm SIA 118 voorziene klachttermijn van twee jaar vraagt de opdrachtgever doorgaans om een gezamenlijk inspectiebezoek. De technische uitdaging voor de gevelbouwer en de monteur van buitenkozijnen bestaat erin zonder enige twijfel de gebreken die voortkomen uit een montagefout of een niet-conform onderdeel te onderscheiden van de rechtstreekse uitingen van klimatologische veroudering of van nalatig onderhoud. De aannemer steunt op het opleveringsdossier en het bij de oplevering overhandigde onderhoudsboekje om elke bevinding te objectiveren.
Bij elk geïnspecteerd onderdeel — in de negge geplaatste ramen, aansluitafdichtingen, geventileerde gevelbekledingen of pleisterwerk op buitengevelisolatie — moet het onderzoek plaatsvinden onder standaard visuele omstandigheden, zonder kunstmatige strijklicht en op een waarneemafstand die representatief is voor het gebruik. Elke klacht over een uniforme esthetische aantasting of een oppervlakkige vervuiling moet worden getoetst aan de bij de oplevering ondertekende gebruiksvoorschriften.
| Schilonderdeel | Typische bevinding ter plaatse | Technische kwalificatie | Toerekenbaarheid en kostendracht |
|---|---|---|---|
| Buitenkozijn (hout of hout-metaal) | Wrijving van het openslaand deel op de sluitplaat, weerstand bij het draaien | Gebrek aan periodieke afstelling en ontbrekende smering van het beslag | Regulier onderhoud ten laste van de gebruiker; garantie afgewezen |
| Afdichtingsaansluiting van drempel of negge | Loslating van een luchtdichtingsband of infiltratie bij slagregen | Aanvankelijk hechtingsgebrek of niet-ontspannen montagespanning | Uitvoeringsfout; volledig herstel onder garantie |
| Geventileerde gevelbekleding van massief hout | Niet-homogene vergrijzing naargelang de blootstelling aan regen en UV | Natuurlijke evolutie van het aan de weersinvloeden blootgestelde materiaal | Normale klimatologische veroudering; geen ingreep |
| Buitengevelisolatie met pleisterlaag | Vervuiling door afspoeling onder afdekkappen als gevolg van verstopte druipneuzen | Verzuim van periodieke reiniging van de waterafvoerdelen | Vastgesteld gebrek aan onderhoud; herstel onder garantie geweigerd |
| Lamellenjaloezie verbonden met het kader | Blokkering van het mechanisme door ophoping van stof en vreemde voorwerpen | Ontbreken van ontstoffing en controle van de geleiders | Gebruik niet conform de onderhoudshandleiding; afwijzing |
Afsluiting van de tweejarige garantie en beheer van het stelsel van verborgen gebreken
Volgens de norm SIA 118 geniet de opdrachtgever gedurende twee jaar vanaf de oplevering van het werk een klachttermijn waarin hij te allen tijde gebreken kan melden die zich voordoen, zonder de verplichting tot onderzoek en onmiddellijke kennisgeving te moeten naleven. Zodra deze termijn is verstreken, wordt het werk geacht definitief aanvaard te zijn voor alle gebreken die herkenbaar waren of die zich in die periode hebben voorgedaan. De aannemer is vanaf dan ontheven van elke aanspraak met betrekking tot oppervlakkige aantastingen, zichtbare gebreken die niet tijdig zijn betwist en de gevolgen van gebrekkig gebruik.
Na het verstrijken van deze eerste twee jaar kunnen alleen nog verborgen gebreken het voorwerp van een klacht vormen, tot het einde van de wettelijke verjaring. Art. 371 CO voorziet in een verjaring van de rechten van de opdrachtgever voor gebreken aan een onroerend werk van vijf jaar vanaf de oplevering. Een verborgen gebrek wordt technisch gedefinieerd als een gebrek dat al bestond op het moment van oplevering maar bij een gewoon onderzoek niet te ontdekken was, zoals de interne breuk van een niet zichtbare koudebrug, het weglaten van een door de bekleding aan het oog onttrokken bevestiging van de onderconstructie, of de omgekeerde plaatsing van een niet-geventileerd regenscherm.
- Opstellen van een proces-verbaal van einde van de tweejarige garantie waarin de geïnspecteerde punten, de aanvaarde bevindingen en de uitdrukkelijk afgewezen klachten wegens veroudering of gebrek aan onderhoud worden samengevat.
- Herinnering aan de voorwaarden voor uitsluiting van de aansprakelijkheid van de aannemer, gebaseerd op CO wanneer de opdrachtgever de formele waarschuwingen en de bij de ingebruikname overhandigde onderhoudsinstructies heeft veronachtzaamd.
- Opname in het technische dossier van het bedrijf van de verzendborderellen en de ondertekende kwijtingen voor de levering van de onderhoudshandleidingen, onmisbare bewijsstukken bij een later geschil over een vermeend verborgen gebrek.
- Onmiddellijke schriftelijke kennisgeving waarin de definitieve opheffing van de financiële of bankgaranties met betrekking tot de tweejarige uitvoeringsfase wordt bevestigd.
De zorgvuldige formalisering van deze afsluiting beschermt de gevelbouwer duurzaam. Door aan te tonen dat de kritieke aansluitingen gezamenlijk zijn onderzocht en dat de gemelde gebreken voortkomen uit de inwerking van de omgeving of uit het achterwege laten van periodieke onderhoudswerkzaamheden (smeren van beslag, reinigen van weepholes en druipneuzen, controleren van loodslabben), ontmijnt het bedrijf elke poging om slijtage te herkwalificeren als verborgen gebrek.
Beheer van geschillen na twee jaar: de kwalificatie als gebrek betwisten
Wanneer de opdrachtgever na afloop van de twee jaar een lijst met voorbehouden toestuurt waarin gebruiksgebreken zijn opgenomen, moet de uitvoerder de klachten onmiddellijk sorteren. Het verstopt raken van de drainagesleuven van ramen, het blokkeren van een raamvleugel door gebrek aan smering van het beslag, het verkrijten van een aluminium plaat onder intense zonnestraling of de ongelijkmatige vergrijzing van een onbehandelde houten gevelbekleding vormen geen uitvoeringsfouten in de zin van de norm SIA 118. Deze verschijnselen vallen strikt onder de natuurlijke veroudering van de materialen en een gebrek aan onderhoud.
Om de betwisting te ontmijnen, stelt de aannemer de bij de oplevering van het werk overhandigde stukken daartegenover. De formele overhandiging van het onderhouds- en gebruiksplan, medeondertekend of bevestigd in het proces-verbaal van oplevering, dient als materieel bewijs. Volgens CO zijn de rechten van de opdrachtgever wegens gebreken aan het werk uitgesloten wanneer de gebrekkige uitvoering hem persoonlijk toe te rekenen is, wat ook de aantasting omvat die is veroorzaakt door het niet naleven van de gebruiksinstructies of de weigering om blootgestelde onderdelen te onderhouden.
- Een tegensprekelijk bezoek ter plaatse beleggen met de opdrachtnemer om elk betwist punt nauwkeurig te onderzoeken en de vastgestelde toestand te toetsen aan de oorspronkelijke opleveringstoleranties.
- Schriftelijk de voorgeschreven reinigingsfrequenties voor de gepoedercoate profielen en de afdichtingsrubbers in herinnering brengen, en het ontbreken van traceerbaarheid van de onderhoudswerkzaamheden aantonen.
- De mate van vervuiling van de wateruitlaatopeningen van de kozijnen vaststellen om aan te tonen dat de wateropstuwing het gevolg is van nalatigheid bij het gebruik.
- Een tegensprekelijke technische vaststelling of een onderzoek door een neutrale deskundige vragen met toepassing van art. 367 CO wanneer het technische meningsverschil over de oorzaak van de schade voortduurt.
Bij aanhoudende weigering om de zekerheid vrij te geven of het proces-verbaal van einde van de tweejarige garantie te ondertekenen, moet het antwoord per aangetekende brief worden geformaliseerd. De aannemer zet daarin punt voor punt de geschiedenis van de overhandigde onderhoudsvoorschriften uiteen, weerlegt formeel de kwalificatie als gebrek voor de slijtageverschijnselen en sommeert de bouwleiding de afsluiting van de termijn te bevestigen op straffe van vertragingsrente over de ingehouden bedragen.
Veelgestelde vragen
Kan de opdrachtgever op grond van de tweejarige garantie eisen dat de afdekkappen en profielen worden gereinigd?
Nee. Het regelmatig verwijderen van atmosferische afzettingen, stof en vuil valt onder het gewone onderhoud onder de uitsluitende verantwoordelijkheid van de gebruiker. De tweejarige garantie die door de norm SIA 118 wordt beheerst, dekt alleen materiële gebreken en montagefouten. Als de ophoping van corrosieve afzettingen de poedercoating aantast door gebrek aan het jaarlijkse wassen dat is vastgelegd in de bij de oplevering overhandigde richtlijnen, moet de klacht formeel worden afgewezen als gebrek aan onderhoud.
Welke juridische waarde hebben onderhoudsvoorschriften die bij de oplevering zonder handtekening zijn overhandigd?
Het overhandigen van schriftelijke voorschriften schept een vermoeden van duidelijke informatie aan de bouwleiding. Zelfs zonder aparte handtekening op de handleiding volstaat de vermelding van de overhandiging in het proces-verbaal van oplevering om haar aan de opdrachtgever tegen te werpen. Deze traceerbaarheid bewijst dat de aannemer de voorwaarden van normaal gebruik heeft bepaald, waardoor de eigenaar elk verhaal wordt ontnomen dat is gebaseerd op onwetendheid over de handelingen die nodig zijn om de gevelonderdelen te behouden.
Hoe onderscheid je een abnormaal verkrijten van de aluminiumlak van een verkleuring door ultraviolette straling?
De oppervlakkige aantasting wordt gemeten door vergelijking met een beschutte zone die niet aan de zon is blootgesteld, zoals de onderzijden van luifels of de binnenste sponningen. Een uniform verlies van kleurintensiteit zonder blaarvorming na twee jaar onder intense zonnestraling is een standaard klimatologische veroudering. Een schilferend afbladderen van de laag, onderliggende blaarvorming of verlies van hechting wijzen daarentegen op een hechtingsgebrek van de poedercoating in de werkplaats dat aan de gevelbouwer toe te rekenen is.
Wat te doen als de bouwleiding de garantieinhouding blokkeert wegens zwart geworden siliconenvoegen?
Het verschijnen van oppervlakkige schimmels op een afdichtingskit is het gevolg van omgevingsvocht en het stagneren van micro-organismen, wat een gebruikelijk onderhoudsverschijnsel is. De aannemer betwist de financiële blokkering per aangetekende brief, herinnert aan het verbruiksartikelkarakter van de aansluitvoegen die aan buitenvervuiling zijn blootgesteld, en eist de volledige vrijgave van de garantieinhouding of van de bankborgstelling die haar contractuele einddatum heeft bereikt.
Geciteerde teksten en normen
- norme SIA 118Algemene voorwaarden voor de uitvoering van bouwwerken
- CO art. 367na de oplevering onderzoekt de opdrachtgever de staat van het werk zodra dit naar behoren mogelijk is en meldt hij de gebreken aan de aannemer; voor een onroerend werk heeft hij 60 dagen om ze te melden en een kortere contractuele termijn is nietig (lid 1bis, in werking sinds 1 januari 2026); elke partij kan om een onderzoek door deskundigen verzoeken (lid 2)
- COuitsluiting van de rechten van de opdrachtgever wegens gebreken aan het werk wanneer de gebrekkige uitvoering hem persoonlijk toe te rekenen is (opdrachten gegeven in strijd met de formele waarschuwingen van de aannemer of enige andere oorzaak)
