Akılda tutulması gerekenler
- SIA 232/1 standardı karşı çıta yüksekliklerini ve asgari havalandırma açıklıklarını belirler.
- Saçaktaki sürekli hava girişi, geçişi kemirgenlere karşı koruyan delikli bir ızgara gerektirir.
- Mahyadaki çıkış, havalandırmalı mahya bandı veya çatı eğimine göre kalibre edilmiş havalandırma kiremitleri ile sağlanır.
- Lifli yalıtım malzemelerinin kabarması, gerekli hava boşluğunu korumak için daha yüksek bir karşı çıtalama gerektirir.
Teknik kurallara göre saçaktaki giriş ve mahyadaki çıkış kesitlerini boyutlandırmak
Kiremit altı havalandırması vazgeçilmez bir ısıl ve mekanik görev üstlenir: yaşam alanından gelen artık su buharını tahliye etmek, kaplama altındaki kazara sızıntıları kurutmak ve yaz radyasyonuyla depolanan ısıyı dağıtmak. Hava boşluğu yetersiz boyutlandırılmışsa veya kesintiye uğramışsa, yoğuşma suyu karşı çıtalarla temas halinde birikir. Oksidasyon uçları bağlantı elemanlarını kemirir, çıtalar mantar etkisiyle bozulur ve alt çatı örtüsü dışarıdan görünür hiçbir belirti vermeksizin ahşap çatıyı çürütür.
Kaplama altındaki havalandırma boşluğu, mertek uzunluğu ve çatı eğimi dikkate alınarak saçaktan mahyaya kadar sürekli olacak şekilde boyutlandırılmalıdır.
norme SIA 232/1
Bu sürekli süpürmeyi sağlamak için SIA 232/1 standardı, saçakta genellikle hizmet verilen çatı yüzeyinin binde ikisine karşılık gelen ve düşük saçak hattının metre tülü başına asgari iki yüz santimetrekarelik bir taban değeri olan bir hava giriş kesiti zorunlu kılar. Bu hava girişi, en az yirmi milimetre serbest kalınlığa sahip sürekli bir yarık ile elde edilir. Bu açıklık, gerçek yararlı geçiş kesitini daraltmadan böcekleri ve kemirgenleri engellemek üzere kalibre edilmiş, tenekecilik işi veya sentetik malzemeden yapılmış delikli bir havalandırma ızgarası veya saçak tarağı ile korunmalıdır.
| Çatı yüzeyindeki konumu | Gerekli asgari hava kesiti | Hava boşluğunun asgari kalınlığı | Uygulama detayı |
|---|---|---|---|
| Saçak (alt hava girişi) | Metre tül başına 200 cm² | İlk çıta altında 20 mm serbest alan | Delikli alın bandı veya havalandırma tarağı |
| Tipik hava boşluğu (eğim boyu < 10 m) | Karşı çıtalar üzerinde sürekli kesit | 45 ila 50 mm (45x50 mm çıtalar) | Her mertek eksenine oturan karşı çıtalar |
| Tipik hava boşluğu (eğim boyu ≥ 10 m) | SIA 232/1 uyarınca artırılmış kesit | En az 60 mm | Çift çıtalama veya 60x60 mm çıtalar |
| Mahya ve sırt (hava çıkışı) | Çatı yüzeyinin metre tülü başına 100 cm² | 20 mm çift taraflı tahliye boşluğu | Kuru montaj havalandırmalı mahya bandı veya havalandırma kiremitleri |
Mahyada ve sırtlarda sıcak ve neme doymuş hava serbestçe dışarıya tahliye edilebilmelidir. Çıkış kesiti, saçak giriş kesitinin en az yarısını, yani bağlanan her çatı yüzeyi için metre tül başına asgari yüz santimetrekareyi temsil etmelidir. Havayı tamamen engelleyen takviyeli harçla örülmüş mahyalar yasaktır; bunların yerine kuru montaj havalandırmalı mahyalar tercih edilir. Metal braketler üzerine sabitlenmiş bir yükseltme latası kullanılır; bunun üzerine mahya kiremitlerinin altına çivilenmiş, alüminyum veya çinkodan pileli eteklere sahip esnek havalandırmalı bir mahya bandı oturur.
Yalıtımın kabarmasını engellemek ve hava boşluğunun kesit profilini korumak
Havalandırmanın en savunmasız noktası, mertekler arasına yerleştirilen ısı yalıtımı ile alt çatı örtüsü arasındaki arakesitte bulunur. Tavan arası tadilatlarında veya cam yünü ya da ahşap lifli yalıtım malzemelerinin montajı sırasında, yalıtım şiltesinin uyguladığı baskı genellikle alt çatı örtüsü şeridini yukarı doğru bombe yaptırır. Bu lokal ezilme, hava boşluğunu çıtalara doğru kapatır ve yükselen akışı boğar. Ahşap çatı ve karşı çıtalar bu durumda ev mantarı ve diğer odun tahripçisi mantarların hızla gelişmesine elverişli, durgun bir nem cebinde kalır.
- Mertekler üzerindeki kullanılabilir yüksekliği kontrol etmekYalıtımın nominal kalınlığının mertek yüksekliğinden en az kırk milimetre daha az olduğunu veya alt çatı örtüsünün yukarı doğru herhangi bir deformasyonu önleyen rijit ve sürekli bir mesnet üzerine oturduğunu doğrulayın.
- Uygun kesitte bir karşı çıtalama uygulamakHer mertek boyunca, alt çatı örtüsü ve çivi sızdırmazlık bantları üzerine en az kırk beş milimetre kalınlığında karşı çıtaları çivileyin veya vidalayın.
- Yalıtımı aşık üstünde sonlandırmakYalıtımı saçak ızgarasına doğru kaymasına izin vermeden aşağı doğru yönlendirmek için taban aşığı üzerine pahlı bir dayama tahtası sabitleyin.
- Mahyadaki boşluğu kontrol etmekHavalandırmalı bir mahya başlığı ile kaplanan yüksek buhar geçirgenliğine sahip alt çatı örtüsü durumu hariç, hava boşluğunun bağlantısına izin vermek için alt çatı örtüsü şeritlerini mahya ekseninin beş santimetre altında sonlandırın.
Düşük eğimli çatılarda veya eğim boyu kesintisiz on metreyi aştığında, baca etkisiyle oluşan doğal ısıl çekiş belirgin şekilde zayıflar. Bu yük kayıplarını telafi etmek için karşı çıtalama kalınlığını altmış milimetreye çıkarmak ve çatının üstten son üçte birlik kısmına şaşırtmalı olarak tamamlayıcı havalandırma kiremitleri eklemek zorunlu hale gelir. Bu ek açıklıklar mahyadan önce hava akışını tahliye eder ve mahya altında sıcak hava aşırı basınçlarını önler.
Çatı penetrasyonlarında, sırtlarda ve derelerde hava akışının sürekliliği
Saçaktaki giriş kesiti ve mahyadaki çıkış kesitinin teorik hesabı, enine bir engel havalandırma kanalını kestiği anda anlamını yitirir. Sürekli bir çatı yüzeyinde karşı çıtalama doğrudan bir ısıl baca oluşturur. Bir tavan penceresi, baca kanalı veya çatı penceresi devreye girdiği anda, yükselen akış sızdırmaz bir engelle karşılaşır. Herhangi bir yan yönlendirme veya hava takviyesi düzenlenmezse, yapının altında kalan boşluk nemin biriktiği hareketsiz bir hava cebine dönüşür.
Noktasal engellerin etrafından dolaşmak için usta, karşı çıtaları yeterli bir açıklıkla kesmeli veya çok yönlü dolaşıma izin veren çapraz bir karşı çıtalama düzenlemelidir. Geniş çatı penetrasyonları kasanın bağımsız havalandırılmasını gerektirir: engelin alt yüzeyinde sıkışan hava bir tahliye kiremitinden dışarı çıkabilmeli, aynı zamanda yeni bir hava girişi de lento/kirişin hemen üst tarafındaki eğimli yüzeyi beslemelidir. Bu önlem alınmazsa, lentonun üzerine serilen kiremitler hiçbir hava süpürmesinden yararlanamaz.
| Çatı detayı | Oluşan havalandırma engeli | Gerekli düzeltici önlem | SIA 232/1 standardı gerekliliği |
|---|---|---|---|
| Çatı penceresi veya güvercinlik | Bir veya daha fazla mertek aksında hava boşluğunun tamamen kesilmesi. | Alt alın tahtası altına bir havalandırma kiremiti ve lento üstüne bir hava girişi yerleştirilmesi. | Kesintiye uğrayan merteklerin toplamına eşdeğer serbest kesitin korunması. |
| Duman kanalı veya tesisat şaftı | Üst damlalık altında ölü bir bölge oluşturan noktasal engel. | Komşu aralıklara yönlendirme koridoru oluşturmak için bitişik karşı çıtaları açılı kesmek. | Metal kasa etrafında korunan asgari 20 mm geçiş gabarisi. |
| Havalandırmalı sırt hattı | Mahyada doğrudan doğal çıkış olmaksızın yanal hava akışlarının birleşmesi. | Açık gözenekli metal bantlı özel bir havalandırmalı mahya altı uygulaması. | Sırt hattı boyunca dışarıya doğru sürekli hava tahliyesi. |
| Gömme dere hattı | Birleşen yüzeylerin kesim dibinde hava girişinin daralması. | Bir emiş kanalı açmak için eğik çıtaların çiftlenmesi ve alt çatı örtüsünün kaydırılması. | Dere oluğu bağlantılarıyla sıkıştırılmamış serbest geçiş kesiti. |
Çok sayıda sırt ve dere içeren karmaşık çatılarda temel kural, karşı çıtalar arasındaki her aralığın doğrudan bir çıkışa sahip olması gerektiğini belirtir. Sırt harçla veya havalandırmasız bir mahya bandıyla kapatılırsa, sıcak hava kısa merteklerin tepesi altında hapsolur; bu da ahşap taşıyıcının erken yaşlanmasını hızlandırır.
Hava hapsolması kaynaklı bozulmalar ve kaplama öncesi kontroller
Isı yalıtımı çok yukarı itildiğinde veya montajdan sonra şiştiğinde, havalandırma boşluğu çıtalara doğru sıkışır. Bu hapsolmanın sonuçları sinsidir çünkü binanın içinden veya dışından görülmez. Duvarları aşan su buharı yüklü hava soğuğa doğru göç eder. Saçak ile mahya arasında yeterli ısıl çekiş olmaması nedeniyle bu nem, kiremitlerin altında ve alt çatı örtüsünün üst yüzeyinde yoğuşur. Çam karşı çıtalar bu durumda odun tahripçisi mantarların üremesini tetikleyen sürekli bir nemlenmeye maruz kalır.
Havalandırma kesitinin görsel kontrolü, zorunlu olarak kiremitlerin çivilenmesinden önce gerçekleştirilir. Usta, hiçbir yalıtım tepe noktasının mesleki kurallarca öngörülen asgari 20 mm güvenlik payını azaltmadığını doğrulamak amacıyla, genellikle uzun veya düşük eğimli çatılarda 45 veya 50 mm olan, karşı çıtanın gerekli kalınlığına karşılık gelen kalibre edilmiş bir mastar kullanır. Saçakta, kuşlara ve kemirgenlere karşı koruma ızgarası hesaplanan giriş kesitiyle uyumlu etkili bir delikli yüzeye sahip olmalıdır: kötü katlanmış bir etek veya aşırı sık bir tarak, gerçek geçiş yüzeyini genellikle yarı yarıya azaltır.
Mahyada çıkış kesiti her türlü talaş kalıntısından, örtü kırpıntılarından veya yanlış konumlandırılmış yapışkan sızdırmazlık bantlarından arındırılmalıdır. Mahya altı elemanlarının bağlantısı, üzerine ek havalandırma eteği örtülen iki alt çatı örtüsü yüzeyi arasında en az 50 mm net bir boşluk bırakılmasını gerektirir. Çatı kaplamacısı, başka bir iş kolu tarafından kurulan ahşap karkasın veya yalıtımın mevzuata uygun havalandırma kesitlerinin elde edilmesini engellediğini şantiyede tespit ederse, Borçlar Kanunu (CO) kaplama montajından önce firmanın sorumluluğunu bertaraf etmek amacıyla yapı sahibine bildirimde bulunulmasını zorunlu kılar.
Havalandırmanın tehlikeye girmesi durumunda iş durdurma ve düzeltme prosedürü
Çatı kaplamacısı çatıda ısı yalıtımının alt çatı örtüsünü bombe yaptırdığını ve hava boşluğunu kapattığını tespit ettiğinde, çıtalama işlemine kesinlikle devam edilmemelidir. Boğulmuş bir hava boşluğu, hapsolan nemin etkisiyle karşı çıtaların ve merteklerin hızlı mantar tahribatına yol açar. art. 365 al. 3 CO uyarınca, işin gereği gibi yürütülmesini tehlikeye sokan bir durum ortaya çıkarsa, yüklenici bunu yapı sahibine bildirir. Tenekeci-çatı kaplamacısı uygunsuzluğu fotoğraflarla destekleyerek şantiye jurnaline kaydeder ve herhangi bir kiremit montajından önce şantiye yönetimine yazılı bir bildirim iletir.
- Kalan hava kesitlerinin tespitiÖrtünün üst yüzeyi ile çıtanın alt yüzeyi arasındaki gerçek boşluğu ölçün. SIA 232/1 standardına göre, saçaktaki giriş kesiti ve mahyadaki çıkış kesiti, ısıl çekişi sağlamak için öngörülen asgari yüzeylere uygun olmalıdır.
- Hava boşluğunun açılmasıSorunlu çıta sıralarını sökün. Mineral yün içeriden zorlanarak itilmişse montajcılardan düzeltme talep edin veya yalıtımı sızdırmazlık şeridini delmeden aşağı doğru itmek için boyuna takoz çıtaları sabitleyin.
- Uçların ve ızgaraların kontrolüHavalandırmalı saçak çıtalarının veya havalandırma taraklarının kiremit altındaki hava geçişini daraltmadığını kontrol edin. Mahyada, havalandırmalı mahya altlarının veya delikli metal mahya bantlarının serbest ve sürekli bir tahliye kesiti sunduğundan emin olun.
- Gabarinin karşılıklı kabulüÇatı kaplama elemanlarının dübellenmesi veya vidalanmasından önce eğim hatlarının tüm uzunluğu boyunca karşılıklı bir kontrol düzenleyin. Serbest kesitin yeniden sağlandığını şantiye yönetimi tarafından onaylanan bir düzeltme tutanağına kaydedin.
Ahşap çatının dayanıklılığı doğrudan bu kesintisiz yükselen hava akışına bağlıdır. Kiremitlerin alt yüzeyi ile doğrudan temas eden deforme olmuş bir alt çatı örtüsü, kaplama altındaki yoğuşmanın tahliyesini ortadan kaldırır. Bu hava hapsolması, tahrip edici küflerin gelişmesini ve taşıyıcı ahşapların çürümesini hızlandırır.
Sıkça sorulan sorular
Kiremit kaplama altında saçakta ne kadar hava giriş kesiti bırakılmalıdır?
SIA 232/1 standardına göre, saçaktaki hava giriş kesiti, ilgili çatı yüzey alanının en az binde ikisine karşılık gelmeli ve metre tül başına iki yüz santimetrekarelik bir geometrik eşiğe sahip olmalıdır. Usta, delikli bir saçak çıtası veya kuş önleme ızgarası takar. Bu eleman, kaplama altı havalandırması için gereken hava geçişini korurken boşluğu kemirgenlere ve böceklere karşı korur.
Mertekler arasındaki yalıtımın alt çatı örtüsünü bombe yapması ve havayı engellemesi nasıl önlenir?
Mineral yünün veya ahşap lifinin yukarı doğru şişmesini önlemek için kalınlığı kontrol altında tutulan bir şilte talep edilmeli veya mertek altına enine takoz çıtaları uygulanmalıdır. Yalıtım üfleme veya esnek tipte ise, örtü altındaki rijit bir panel veya yarı rijit bir donatı hava boşluğunu garanti eder. Çatı kaplamacısı çıtalamadan önce gabariyi kontrol eder; yalıtım ile örtü arasındaki her türlü doğrudan temas ısıl dolaşımı boğar.
Etkili bir hava çıkışı sağlamak için mahyada hangi çözüm benimsenmelidir?
Mahyadaki çıkış, SIA 232/1 standardına göre saçak kesitinin yarısına eşdeğer asgari bir kesit, yani mahyanın metre tülü başına en az yüz santimetrekare gerektirir. Mahya kiremitleri altına havalandırmalı metal mahya bantları veya havalandırma için tasarlanmış pişmiş toprak mahya altı kiremitleri monte edilir. Bu parçalar kış fırtınalarında toz kar sızıntılarını önlerken tavan arası tepesinde sıcak ve nemli hava birikmesini engeller.
Havalandırma kesiti hatalı bir çıtalama nedeniyle tıkanmışsa şantiyede nasıl tepki verilmelidir?
Karşı çıtalar gerekliliklerden daha düşük bir kalınlığa sahipse veya enine çıtalar yükselen akışı kesiyorsa çatı kaplamacısı kaplama montajını durdurmalıdır. Kusuru şantiye yönetimine yazılı olarak bildirir ve en az kırk milimetrelik bir hava boşluğunu yeniden sağlamak için karşı çıtaların değiştirilmesini talep eder. Düzeltme yapmadan işe devam etmek, daha sonra ortaya çıkacak nem kaynaklı hasarlarda uygulama hataları nedeniyle firmanın sorumluluğunu doğurur.
Alıntılanan metinler ve standartlar
- SIA 232/1Eğimli çatılar: tasarım, hava boşluklarının boyutlandırılması ve kaplama uygulaması kuralları
- CO art. 365İşin gereği gibi yürütülmesini tehlikeye sokan bir durum ortaya çıkarsa yüklenicinin yapı sahibine bildirimde bulunma yükümlülüğü (al. 3)
