İçeriğe geç
Web sitesi
🧱 CFC 281Çimento veya anhidrit şap: seçim ve uygulamaBaşlığın 10 bölümünden 4. bölümü

Su: su fazlalığı, kaybedilen dayanım, artan rötre ve unsu yüzey

Şantiyede, kuralı zorlamadan şapı daha hızlı çektirmek için harmanı akışkan hale getirmek cazip ama yıkıcı bir reflekstir. Bu bölüm; karıştırma fiziğini, basınç ve eğilme dayanımlarındaki drastik düşüşü ve perdahlama sırasında yukarı çıkan serbest suyun neden olduğu yüzey kusurlarını detaylandırmaktadır.

Akılda tutulması gerekenler

  • Karıştırma suyunun fazlalığı, nihai mekanik dayanımın üçte birine varan kısmını yok edebilir.
  • Optimal su-bağlayıcı oranı, yıkıcı bir kılcal gözeneklilik oluşturmadan hidratasyonu garanti eder.
  • Fazla su buharlaşarak başıboş çatlaklara zemin hazırlayan büyük boyutsal büzülmeye (rötreye) yol açar.
  • Kamaşma (ressuage), ince malzemeleri yüzeye taşıyarak kaplama uygulamasına uygun olmayan gevşek ve unsu bir kabuk oluşturur.

Su-bağlayıcı oranı, kompaktlığı ve dayanım sınıfını belirler

Geleneksel çimentolu bir şapta su iki farklı işlev görür: bağlayıcıyı kimyasal olarak hidrate etmek ve harmana yerleşimi için gereken plastisiteyi kazandırmak. Yalnızca kimyasal kristalleşme reaksiyonu için gereken miktar azdır. Şap ustası, pompalamayı veya mastarla çekmeyi kolaylaştırmak için mikser kazanındaki su miktarını artırdığında, bu fazladan su priz alma sürecine katılmaz. Taze hamur içinde fiziksel bir hacim kaplar ve kurumanın ardından yoğun bir boşluk ağı oluşturur.

Su-bağlayıcı oranı (S/Ç)
Harman içerisindeki çimento kütlesine oranla efektif su kütlesinin bölümü. Sıkıştırılmış geleneksel bir şap harçları için bu oran, öngörülen mekanik dayanımlara ulaşmak amacıyla 0,40 ile 0,45 arasında salınmalıdır.

SIA 251 normu, basınç ve eğilme çekme dayanımı sınıfları konusunda kesin gereksinimler belirler. Akışkanlık kazanmak için oranı 0,45'ten 0,60'a çıkarmak, 28 günlük dayanımı yaklaşık yüzde 30 ila 35 oranında düşürür. C25 sınıfı elde etmek için formüle edilmiş bir harç, bu durumda C16 veya C20 sınıfı seviyesine geriler. Bu düşüş, yüzen şapın özellikle sıkıştırılabilir yalıtım alt katmanları üzerinde, zımbalanma yüklerini karşılama kapasitesini doğrudan tehlikeye atar.

Su-çimento oranının şap harcının fiziksel özellikleri üzerindeki doğrudan etkisi
Su/çimento oranıHarç kıvamıBasınç dayanımı (28 g)Büyük patolojik risk
0,38 ila 0,42Nemli toprak, sert sıkıştırmaC25 ila C30 sınıfına uygunAz dozajlıysa sıkıştırma zorluğu
0,45 ila 0,50Plastik, kolay ayarlanabilirC20 ila C25 sınıfına uygunIlımlı rötre, kontrol edilen gözeneklilik
0,55 ila 0,65Çok akışkan, görünür kamaşmaC16 sınıfının altına düşüşUnsu yapı (farinage), çatlama, boşluklar

Kamaşma, diferansiyel rötre ve yüzey bölgesinin dağılması

Su fazlalığı derhal kamaşma olayını tetikler: ağır ageregeler yerçekimiyle formun altına doğru inerken, serbest su kot alma yüzeyine doğru göç eder. Bu yükselen sütun, bağlayıcının en ince unsurlarını sürükleyerek çimento şerbeti adı verilen parlak ve hamurumsu bir film tabakası oluşturur. Bu üst katman, yerel olarak 0,80'den yüksek, felaket niteliğinde bir su-bağlayıcı oranına sahiptir ve bu da onu her türlü aşınma direncinden mahrum bırakır.

  1. 1. Serbest suyun hızlı buharlaşmasıBina havalandırması veya şantiye hava akımlarının etkisi altında, yüzeyde biriken su çok hızlı bir şekilde buharlaşarak yüzey çimentosunu prizini alması için gereken nemden mahrum bırakır.
  2. 2. Unsu (farinage) bir bölgenin oluşmasıSilikat kristalleri düzgün bir şekilde bağlanmaz. Şapın üst tabakası tozutur, tırnak altında dağılır ve mekanik çekme gerilmelerini destekleyemez hale gelir.
  3. 3. Plastik rötre ve çatlamaSuyun uzaklaşmasıyla bağlantılı ani hacim kaybı, iç çekme gerilmeleri yaratır. Şap aşırı derecede büzülerek köşelerde kıvrılmaya (tuilage) ve baştan başa geçen çatlaklara neden olur.

Bu unsu yapı, sonraki imalat grupları tarafından işlerin teslim alınmasını tehlikeye atar. Unsu bir zemin, yapışma astarlarının veya yapıştırıcıların yüzey kopması nedeniyle ayrılmasını önlemek için, tüm bozulmuş kabuğun sağlam harca kadar kazınmasını gerektiren ağır bir zımparalama zorunlu kılar. Ek olarak, artan plastik rötre, SIA 251 normunun öngördüğü fraksiyonel derzler arasındaki panelleri deforme ederek kenarları yukarı kaldırır ve çevre şeritleri seviyesinde şap altında boşluklar oluşturur.

  • Mikserin teslimat fişinde öngörülen su kütlesine titizlikle uyun.
  • Noktasal akışkanlık ihtiyacını ham suyla değil, sertifikalı plastikleştirici katkı maddeleriyle telafi edin.
  • Çekilen şapı, yüzey film tabakasının erken buharlaşmasını engellemek için derhal hava akımlarından koruyun.
  • Herhangi bir zımparalamadan önce yüzey dayanımını doğrulamak için kareleme veya kazıma yöntemiyle sertlik testi gerçekleştirin.

Şantiyede karıştırma suyunun sapması ve mekanik dayanım düşüşü

Şantiyede, bir ekip kuralı daha hızlı çekmeye veya basma hortumlarından geçişi kolaylaştırmaya çalıştığında miksere veya şap pompasına su ekleme cazibesi yaygındır. Bu eylem, nemli toprak kıvamındaki bir harcı akışkan ve şekillendirilebilir bir hamura dönüştürür, ancak sertleşmiş malzemenin iç yapısını doğrudan tahrip eder. Çimento tanelerini tamamen hidrate etmek için, bağlayıcı kütlesinin yaklaşık % 25 ila % 28'ine karşılık gelen bir su miktarı kimyasal açıdan yeterlidir. Harcı işlenebilir kılmak için eklenen ilave su esas olarak serbest haldedir ve kaçınılmaz olarak buharlaşacak bir hacim kaplar.

Su-bağlayıcı oranını nihai dayanımına bağlayan fiziksel kanun affetmez. Oran, fabrika formülasyonu veya SIA 251 normu tarafından öngörülen hedef değerleri aşar aşmaz, her litre fazla su, oluşum aşamasındaki kalsiyum silikat hidratlarının arasına girer. İlk haftalarda tahliye olurken, bu serbest su yoğun bir kılcal mikro gözenek ve vakum ağı bırakır. Mineral iskelet kompaktlığını kaybeder. Başlangıçta C25 sınıfına ulaşmak için formüle edilmiş bir çimento şapı, karıştırma suyunun aşırı tüketiminin etkisiyle sıklıkla C16 veya C12 sınıfı seviyesine geriler; bu da onu şartnamede öngörülen dinamik veya statik zımbalanma yüklerini taşıyamaz hale getirir.

Su-bağlayıcı oranının standart dozajlı çimento şapının performansları üzerindeki etkisi
Harç kıvamıEfektif su/bağlayıcı oranı28 g basınç dayanımı28 g eğilme dayanımıKuruma davranışı
Nemli toprak (mekanik olarak sıkıştırılmış)0,40 ila 0,4525 ila 30 N/mm² (C25 sınıfı)F5 ila F6Düşük rötre, homojen kuruma, minimum kılcal gözeneklilik
Plastik (manuel çekim kolaylığı)0,50 ila 0,5518 ila 22 N/mm² (C20 sınıfı)F4Ilımlı rötre, artan gözeneklilik, uzatılmış kuruma süresi
Su fazlalığı nedeniyle akışkan (şantiye sapması)0,65 ila 0,7510 ila 14 N/mm² (C12 sınıfı)F2 ila F3Kritik rötre, başıboş çatlama, masif kamaşma

Katlanmış hidrolik rötre, kıvrılma ve unsu yüzey

Bu aşırı bol suyun tahliyesi, geleneksel bir yüzen şap için beklenen nominal değerlerden çok daha yüksek bir hidrolik rötroyu beraberinde getirir. Bu hacimsel rötre, eserin kalınlığı içinde homojen bir şekilde gerçekleşmez. Hava akımlarına ve bina havalandırmasına doğrudan maruz kalan üst yüzey, ayırıcı polietilen film veya termal ve akustik yalıtım ile temas halindeki alt yüzeye göre suyunu çok daha hızlı kaybeder. Bu buharlaşma gradyanı, şap plakalarının kıvrılmasından sorumlu olan asimetrik bir büzülme üretir.

Köşeler ve kenarlar kalkarak mekanik bir konsol oluşturur. Binanın sonraki işletmeye alınması veya zemine yük bindirilmesi sırasında, bu kalkan kenarlar aşırı eğilme gerilmelerine maruz kalır ve bu da fraksiyonel derzler veya süpürgelikler boyunca net kırılmalara neden olur. Ek olarak, su fazlalığı priz evresi boyunca sürekli bir kamaşma üretir: su yüzeye doğru yükselirken en ince unsurları, kumun kil partiküllerini ve çözünür hidratları beraberinde sürükler, bu sırada ağır ageregelerin dipte çökelmesine izin verir.

Şapın mekanik performanslarını yok etmeden kıvamını ve pompalanabilirliğini garanti etmek için, şap ustası pompalama sırasında su ekleyerek kıvamı asla ayarlamamalıdır. Aşırı yorgunluk olmadan çalışmak için gereken işlenebilirlik sadece agerege granülometri eğrisinin (kirletici ince malzemeler içermeyen temiz 0/4 veya 0/8 kumlar) ayarlanmasıyla ve su düşürücü standartlaştırılmış plastikleştirici katkıların dahil edilmesiyle elde edilir. Bu katkılar, elektrostatik itme yoluyla bağlayıcı taneciklerini dağıtarak yığınlar içinde hapsolmuş suyu serbest bırakır ve matrisin kompaktlığını bozmaz. Öngörülen oranlara sıkı sıkıya uyulması, iç kohezyonu garanti eder, boyutsal rötroyu stabilize eder ve yüzey kohezyon kontrolü sırasında ufalanan bir yüzeyle ilgili anlaşmazlıkları önler.

Su basmış bir şapın onarım protokolleri ve iyileştirilmesi

Karıştırma suyu fazlalığı harcın kompaktlığını mahvettiğinde, şantiyedeki tespit kesindir: masif kamaşma, ufalanan şerbet kabuğu, adımlar altında sürekli tozuma ve diferansiyel rötre nedeniyle erken çatlama. SIA 251 normunun gerekliliklerine uygun olarak, şap ustası bitiş işleri gruplarına bozulmuş bir taban teslim edemez. Herhangi bir yıkım kararından önce, hasarın kapsamını ölçmek ve yüzeyin mekanik olarak yeniden rehabilitasyonunun teknik olarak uygulanabilir olup olmadığını belirlemek için alt tabakanın metodolojik bir nitelendirilmesi şarttır.

  1. Yüzey ve derin kohezyonun değerlendirilmesiŞantiye şefi, mekanik dayanımı test etmek için keski veya karbür uçla çizerek bir kareleme gerçekleştirir. Harç beş milimetreden fazla bir derinlikte ufalanıyorsa veya kıvrılma etkisiyle köşelerde boş ses veriyorsa, su fazlalığından kaynaklanan dayanım kaybının tüm harç levhası kalınlığını etkileyip etkilemediğini doğrulamak için karot alımı zorunludur.
  2. Kumlama veya elmaslı zımparalama ile ağır kabuk kazımaUnsu yüzey filmi tamamen ortadan kaldırılmalıdır. Basit bir süpürme yasaktır: ekip, sert bağlayıcılı elmas segmentlerle donatılmış ağır bir zemin zımpara makinesi veya kapalı devre kumlama makinesi kullanır. Operasyon, yapışmayan şerbeti, sağlam ageregelere ve sağlam bir matrise ulaşana kadar aşındırır.
  3. Endüstriyel vakumlama ve derinlemesine mineralizasyonEndüstriyel elektrik süpürgesiyle eksiksiz toz alma işleminin ardından, çıplak hale getirilen alt tabaka bir mineralleştirici emprenye maddesi veya solventsiz akışkan bir epoksi astar alır. Bu işlem, artık ince malzemeleri bloke eder ve fazla suyun buharlaşmasıyla oluşan kılcal gözenekliliği sağlamlaştırır.
  4. Düzgünlüğün yeniden tesisi ve çatlakların tasfiyesiStabilize olmuş rötre çatlakları pah yapılarak açılır, her yirmi santimetrede bir oluklu metal zımbalar yardımıyla köprülenir ve ardından çift bileşenli bir dolgu reçinesiyle dolana kadar dökülür. Lifli, kendiliğinden yayılan bir tesviye şapı (ragréage), ardından planya işleminden kaynaklanan kalınlık kaybını telafi eder.

Sıkça sorulan sorular

Normal bir hidratasyon şerbeti ile su fazlalığından kaynaklanan unsu yüzey nasıl ayırt edilir?

Normal bir şerbet, standart yüzey zımparalama/hafif zımpara ile giderilebilen düzenli ve ince bir kalsiyum karbonat filmi oluşturur. Su dozaj aşımından kaynaklanan unsu bir yüzey, tırnak veya tornavida basıncı altında derinlemesine ufalınır. Sürekli olarak yıkanmış çimentonun beyaz veya grimsi tozunu yayar ve yapışma astarı almaya uygun olmayan dikey kamaşma kanallarıyla oyulmuş, çok gözenekli alttaki matrisi ortaya çıkarır.

Mastarla çekmeyi kolaylaştırmak için su eklemek neden aşırı kıvrılmaya (tuilage) neden olur?

Fazla su, kamaşma yoluyla yüzeye doğru göç ederek şapın altı ile üstü arasında çok belirgin bir nem gradyanı oluşturur. Suyla doymuş ve ince malzemelerle zenginleştirilmiş üst kısım, alt katmandan çok daha büyük bir hidrolik rötreye maruz kalır. Bu diferansiyel büzülme, yüzen şapın kenarlarını ve köşelerini kaldıran çekme gerilmeleri üretir ve çevre şeritleri boyunca kıvrılma olgusunu güçlü bir şekilde artırır.

Plastifizan bir katkı maddesi, şantiyede çok fazla suyla karıştırılmış bir harcı kurtarmayı sağlar mı?

Hayır. Plastifizan veya su düşürücü, işlenebilirliği korurken gereken su miktarını azaltmak için zorunlu olarak ilk karıştırma sırasında dahil edilmelidir. Karıştırma suyu halihazırda mikser taşıyıcısının kazanına fazladan sokulduysa, bir katkı maddesi eklemek su-bağlayıcı oranını sıkılaştırmaz. Hasar geri döndürülemezdir: katkı maddesi, kompaktlığı yeniden tesis etmeden veya nihai mekanik dayanımın ani kaybını önlemeden akışkanlığı daha da artıracaktır.

Zayıflatılmış bir şapın yine de korunabileceğini hangi şantiye testi doğrular?

Kontrol, SIA 251 normuna göre disk yapıştırma yoluyla yüzeyden kopma testine dayanır. Metal diskler reçine ile kazınmış yüzeye yapıştırılır ve ardından dinamometre ile koparılır. Ölçülen doğrudan çekme gerilmesi yapı tipi için talep edilen sözleşme değerine ulaşıyorsa ve kırılma şapın gövdesinde gerçekleşmiyorsa, onaylanmış bir takviye sisteminin uygulanmasının ardından alt tabaka korunabilir.

Alıntılanan metinler ve standartlar

  • SIA 251Yüzen şaplar, yapışık şaplar ve ayırıcı katman üzerindeki şaplar: harçların hazırlanması, uygulama, mekanik dayanımlar ve yüzey durumu kontrolü için reçeteler

Aynı başlık altında