Ga naar de inhoud
Website
🧱 CFC 214Traditionele kapconstructie: spanten, gordingen en kepersHoofdstuk 5 van 10 van de rubriek

Een spantconstructie schoren: driehoeksmeting, gordingen en verankering tegen opwaartse druk

Na dit hoofdstuk kunt u tijdelijke schoren dimensioneren en aanbrengen om het hijsen te beveiligen, de definitieve driehoeksmeting in het vlak van de dakvlakken en spanten uitvoeren, en verankeringen tegen opwaartse winddruk vergrendelen overeenkomstig de beginselen van geschiktheid voor het gebruik en constructieve veiligheid van de norm SIA 260.

Belangrijk om te onthouden

  • Een niet-griehoekse spantconstructie stort onder haar eigen gewicht in zodra de kraan wordt losgekoppeld.
  • De tijdelijke montageschoring blijft op haar plaats tot de volledige bevestiging van de definitieve stijve elementen.
  • De lengtegordingen en Andreaskruisen dragen de windbelastingen rechtstreeks over op de dragersteunpunten.
  • De verankering tegen opwaartse druk activeert de massa van het metselwerk door middel van beslag en doorgaande draadeinden.

Het hijsen beveiligen: tijdelijke driehoeksmeting tegen onmiddellijk kantelen

Zolang een dakconstructie niet is voorzien van een schoringsnetwerk, gedraagt deze zich als een scharnierend mechanisme dat niet in staat is de minste horizontale component op te nemen. Op het moment dat de kraanmachinesteller de hijsbanden ontspant, ondergaat een traditioneel spant dat op zijn muurplaten rust asymmetrische krachten of een eenvoudige vlaag thermische wind. Zonder diagonaalstut leidt het kantelen van één onderdeel tot het instorten van het geheel door een domino-effect. De norm SIA 260 herinnert eraan dat de constructieve veiligheid en de geschiktheid voor het gebruik moeten worden gegarandeerd voor alle ontwerpsituaties, inclusief de tijdelijke uitvoeringsfasen.

Tijdelijke driehoeksmeting voor montage
Systeem van stempels, houten schoren of sjortrossen dat vanaf het plaatsen van het eerste spant wordt aangebracht om de geometrie van de constructie te fixeren vóór het spijkeren van de definitieve onderdelen.
  1. Bevestiging en blokkering van het eerste drager-elementHet eindspant of de eerste travee met de kraan oprichten. Vóór het loskoppelen van het hijsgereedschap twee instelbare schoorstempels aan de voet van de spantbenen verankeren en deze op de betonplaat of betonbalk vastzetten met geschikte ankerpluggen.
  2. Dwars-driehoeksmeting van de spantkopTwee schoren diagonaal spijkeren vanaf de nok van het opgerichte spant tot aan de vloer of op een stevig verankerde muurplaat, onder een hoek van vijfenveertig tot zestig graden om elke longitudinale vervorming te verhinderen.
  3. Doorlopende verbinding van de volgende traveeënHet tweede spant plaatsen en de twee constructies onmiddellijk verbinden met behulp van nokgordingen en tussengordingen. De exacte hart-op-hartafstand fixeren met behulp van latten in Andreaskruis op het vlak van de spantbenen alvorens de hijshaak los te maken.

Tijdelijke houten balken moeten een minimale doorsnede hebben van 45 bij 100 millimeter en op elk kruispunt met ten minste twee spijkers van voldoende lengte worden vastgespijkerd. Het gebruik van lijmklemmen is ten strengste verboden voor het opnemen van axiale kantelkrachten: alleen mechanische verbindingen door directe spijkerverbindingen, schroeven met volledige schroefdraad oder boutverbindingen garanderen de vereiste borging tegen windstoten tijdens de werkzaamheden op de bouwplaats.

Definitieve driehoeksmeting, gordingen en voetverankering tegen opwaartse druk

Zolang de draagconstructie gemonteerd is, neemt de definitieve schoring de klimaatbelastingen op die op de gevels en dakvlakken worden uitgeoefend om deze over te brengen naar de funderingen of naar de stijve betonwanden. Dit netwerk voorkomt het uitbuigen buiten het vlak van de gedrukte staven zoals spantbenen of tussenstaven, terwijl de geometrische vervormingen van het dak worden geneutraliseerd overeenkomstig de norm SIA 260.

Definitieve driehoeksmetingssystemen en constructieve functies
Constructief orgaanPlaatsingWijze van krachtopnameAanbevolen bevestigingen
Longitudinale gordingenKnoop onder de nok en midden van de spantbenenDruk en behoud van de hart-op-hartafstandHoutbouten of constructieschroeven met brede kop
Andreaskruis in het dakIn het vlak van de sporen / dakvlakkenDiagonale trek of druk afhankelijk van het materiaalGespannen gegalvaniseerde stalen strippen of gespijkerde bielsen
Schoring onder de nokTussen makelaars of spantstijlenLongitudinale driehoeksmeting tegen geveldrukHalfthouts verbonden schoren, borstverbinding of connectoren
Schoorbanden en okselstukkenOnder de gordingen ter hoogte van de spantenAxiale stabilisatie tegen het kippen van de gordingenBorstverbinding of dubbelconische ankerpennen

De onderdruk die wordt uitgeoefend door scherende wind of wervelingen onder de dakoverstekken veroorzaakt opwaartse krachten die vaak groter zijn dan het eigen gewicht van de kale spantconstructie. De verankering ter hoogte van de muurplaten en spantvoeten vereist een nauwkeurige berekening om het ballastgewicht van de ruwbouw te benutten.

De werkgever ziet toe op de toepassing van de algemene preventieregels zoals gedefinieerd in art. 82 LAA, door gebruik te maken van gecertificeerd verankeringsmateriaal dat volgens de stand van de techniek is goedgekeurd om het vallen van constructieve elementen te voorkomen. Het aandraaien van de moeren van de trekstangen moet systematisch worden gecontroleerd vóór het leggen van de sporen, aangevuld met het ombuigen van de verzinkte trekstrippen die zijn vastgespijkerd met rillnagels die speciaal bestemd zijn voor metalen verbindingselementen.

Overdracht van horizontale krachten en stabiliteit volgens de norm SIA 260

Een spantconstructie die is geplaatst zonder actieve driehoeksmeting gedraagt zich als een vervormbaar mechanisme: onder een windvlaag of een asymmetrische belasting worden de verbindingen belast op zuivere buiging in plaats van axiale krachten op te nemen. De norm SIA 260 definieert de grondslagen van het ontwerp van draagconstructies en herinnert aan de eis van een duidelijke, ononderbroken en directe krachtverdeling tot aan de funderingen. Voor de timmerman hangt de totale stabiliteit niet af van de massa van het gebruikte hout, maar van de continuïteit van het schoringsnetwerk in de drie dimensies van het bouwwerk.

Op de bouwplaats is de definitieve driehoeksmeting van een zadeldak opgebouwd rond de verbinding tussen opeenvolgende spanten of portaalspanten. Het meest robuuste systeem combineert gording-tussenstaven, nokverbindingen en een windlegger die in het vlak van de sporen of onder de spantbenen is geïntegreerd. De horizontale gordingen, geplaatst ter hoogte van de trekbalken of tussentrekbalken, voorkomen het zijdelings kippen van de gedrukte staven en verbinden de spanten onderling om dynamische belastingen te verdelen.

Rol van de definitieve stabilisatie-elementen bij een traditioneel dak
Constructief orgaanBelangrijkste belastingKarakteristiek verbindingsmiddelMechanische functie
Longitudinale gordingAxiale trek / drukBoutverbinding of borstverbinding op tussentrekbalkBehoud van de spantafstand en anti-kippen
Andreaskruis onder sporenOverheersende trek (of druk)Gespannen metalen strip of hout gemonteerd met rillnagelsDakvlakdiafragma dat de overdracht naar de gevels verzorgt
Gording-tussenstaaf (schoorband)Diagonale drukBorstverbinding voor- en achteraan met houtdraadbout of constructieschroefLongitudinale driehoeksmeting die de buiglengte van de gordingen beperkt
SpantbeenschoorTrek / afschuivingSchuin geplaatste schroeven met dubbele draad of gespijkerd schetsplaatVormvastheid van het dakvlak bij wind loodrecht op de nok

Om de doeltreffendheid van deze verbindingen te garanderen, moet de speling bij de montage vanaf het plaatsen worden geëlimineerd. Een schoring met speling op de penverbindingen of borstverbindingen komt pas onder belasting na een initiële vervorming van het dak, wat de luchtdichtheid van de aansluitingen in gevaar brengt en het verankeringsbeslag voortijdig vermoeit.

Verankering tegen opwaartse druk: berekening van de borging en uitvoering bij de steunpunten

De onderdruk die wordt veroorzaakt door scherende wind of turbulentie onder een dakoverstek veroorzaakt trekkrachten die het eigen gewicht van het dak vaak overschrijden. De verankering tegen opwaartse druk moet de massa van de onderliggende ruwbouw activeren. Een muurplaat die louter op een betonlaag is geplaatst of oppervlakkig is pluggepen, vormt een grote onderbreking in de constructieve veiligheidsketen.

De verankering van muurplaten en spantvoeten maakt gebruik van draadeind-ankerpennen die chemisch zijn verankerd in de plaat of de ringbalk van gewapend beton, dan wel van trekhoeken met hoge weerstand die zijn vastgespijkerd met geprofileerde ankernagels. Het gebruikte staal moet worden beschermd tegen corrosie en worden gedimensioneerd met sluitringen van voldoende dikte om te voorkomen dat de houtvezels dwars worden geplet onder invloed van het aandraaien en de opwaartse trekkrachten.

  1. Uitzetten en boren van de uitsparingenDe assen aftekenen op de schone betonlaag. Verticaal boren met inachtneming van de verankeringsdiepte en de afstand tot de randen zoals voorgeschreven door de houtconstructeur om het afbrokkelen van de betonlaag te voorkomen.
  2. Chemische verankering en plaatsen van de muurplaatDe boorgaten borstelen en uitblazen. De verankeringshars injecteren, de draadeinden door langzame rotatie inbrengen. De bitumineuze afdichtingsband plaatsen en vervolgens de muurplaat, geboord op de overeenkomstige diameters.
  3. Mechanische bevestiging en gecontroleerd aandraaienBrede sluitringen plaatsen die voldoen aan de constructienormen en de moeren borging met een borgmoer. In het geval van een spantvoet de klossen of de trekbalk verbinden met zijdelings verankeringsbeslag dat in de draagmuur is verankerd.
  4. Verbinding spoor-gording met anti-opwaartse drukbeugelsVersterkingshoeken spijkeren of gekruiste schroeven met volledige schroefdraad onder 45° aanbrengen op elke kruising van spoor en muurplaat, zodat de zuigkracht van de druiprand rechtstreeks op het metselwerk wordt overgebracht.

Raadpleeg /soumissions/ voor de volledige prijsberekening van het beslag, speciale ankerschoenen en zware verankeringsharsen volgens de lokale windzones, om de hoeveelheden af te stemmen op het plan van de ingenieur.

Beheer van onvoorziene stabiliteitsproblemen en verankeringsfouten op de bouwplaats

Tijdens het monteren van een spantconstructie wijst het optreden van een onvoorziene uitbuiging op een spantbeen, de vervorming van een metalen strip of het losraken van een draadeind op de ringbalk van gewapend beton op een onmiddellijke onderbreking van de krachtoverbrengingsketen. Bij deze gebreken mag de constructie aan het einde van de werkdag niet worden achtergelaten zonder conserveringsmaatregelen. De windbelasting op niet-gestabiliseerde spanten veroorzaakt een risico op kettinginstorting door een domino-effect.

  1. Tijdelijke opvanging met staalkabels en kabeltakelsBreek de kinetische kracht door gekruiste staalkabels aan te brengen voorzien van spanschroeven of doorgangskabeltakels, rechtstreeks bevestigd aan de spantbeenknooppunten en verankerd aan de koppen van de draagplaten.
  2. Vaststelling en kennisgeving van de gebrekenIndien een afwijking aan het metselwerk of de steunpunten de regelmatige verankering van de spantconstructie in gevaar brengt, informeert de timmerman de opdrachtgever hierover volgens CO.
  3. Validatie van de technische correctieLaat het herstel van de gebrekkige bevestigingen, het herdimensioneren van de gordingen of het aanvullend chemisch pluggen valideren door de houtconstructeur alvorens enige tijdelijke voorzieningen te verwijderen.

De voortijdige demontage van tijdelijke diagonalen is de voornaamste oorzaak van hijsongevallen. De schoringsstrippen of constructiepanelen moeten volledig zijn vastgespijkerd en vastgebout alvorens de hijsbanden van de kraan los te maken of de tijdelijke klemmen te verwijderen. Raadpleeg de herstelratios op /soumissions/ om de financiële impact van onvoorziene constructieve verstevigingen te schatten.

Veelgestelde vragen

Mag men de kraan loskoppelen vóór de volledige bevestiging van de gordingen?

Nee. Een geïsoleerd spant heeft geen eigen dwarsstijfheid. Alvorens de hijsband van de autokraan los te maken, moet het onderdeel verplicht stijf worden gemaakt door twee schuine tijdelijke diagonalen op de grond of worden verbonden met een reeds stijve travee door middel van stijve tijdelijke gordingen. Zonder deze mechanische verbinding kantelt het onderdeel onder zijn eigen gewicht of onder een thermische windvlaag.

Wat te doen als een ankerdraadeind zot draait bij het aandraaien?

Het aandraaien op koppel van een draadeind garandeert de weerstand tegen opwaartse druk van de muurplaat. Als het draadeind zot draait, is de chemische of mechanische verankering gebrekkig. Er moet een nieuwe verankering worden geboord die ten minste drie diameters is verschoven, het gat moet worden schoongeblazen, een geschikte hars moet worden geïnjecteerd en een bredere metalen plaat moet worden geplaatst om de trekkracht op te nemen.

Hoe zorgt men voor stabiliteit bij sterke wind als het dak niet is belat?

In de tussenfase grijpt de windbelasting rechtstreeks aan op de spantbenen en de gordingen. Als de beplanking of het leggen van stijve diafragma's wordt uitgesteld, moeten de timmerlieden alle tijdelijke houten schoren handhaven of gespannen metalen strippen met een spanschroef kruisen. Deze elementen nemen de horizontale krachten op om de nog onvolledige muurplaatverbindingen te ontlasten.

Kan een metalen schoringsstrip houten gordingen vervangen?

Gegalvaniseerde strip werkt alleen op zuivere trek onder invloed van de wind op de gevel. Houten gordingen werken zowel op trek als op druk, terwijl ze de geometrische afstand tussen opeenvolgende spanten constant houden. Het vervangen van gordingen door strippen zonder technische goedkeuring stelt het dak bloot aan zijdelings kippen door instabiliteit van de gedrukte onderdelen.

Geciteerde teksten en normen

  • OTConst art. 17bescherming tegen het instorten van bouwelementen of het vallen van voorwerpen en materialen: op de werkplekken en doorgangen moeten maatregelen worden genomen zodat de werknemers niet in gevaar worden gebracht.
  • COmateriaal en terrein: de aannemer is aansprakelijk voor de goede kwaliteit van het materiaal dat hij levert; indien het door de master geleverde materiaal of het door hem aangewezen terrein gebrekkig wordt bevonden, of indien een andere omstandigheid de regelmatige of tijdige uitvoering van het werk in gevaar brengt, informeert hij de master hierover onmiddellijk, op straffe van het dragen van de gevolgen (lid 3).

In dezelfde rubriek