Ga naar de inhoud
Website
🧱 CFC 232Metingen, controles en veiligheidsrapportHoofdstuk 3 van 10 van de rubriek

Aardlekschakelaar testen: aanspreekstroom, tijd en de testknop

Dit hoofdstuk behandelt de metrologische controle van een aardlekbeveiliging. U leert het onderscheid te maken tussen de mechanische controle en de elektrische meting met de installatietester, de helling- en pulsmethode toe te passen, de werkelijke aanspreekstroom en aanspreektijd volgens NIBT te meten en deze twee waarden correct vast te leggen in het meetprotocol bij het veiligheidsrapport.

Belangrijk om te onthouden

  • De testknop controleert uitsluitend het mechanische stangenstelsel zonder ooit de werkelijke elektrische gevoeligheid van het apparaat te meten.
  • De NIBT vereist een nauwkeurige meting van de aanspreekstroom en de aanspreektijd met een gekalibreerde installatietester.
  • De toelaatbare aanspreekdrempel ligt dwingend tussen 50 % en 100 % van de toegekende verschilstroom.
  • De twee gemeten grootheden moeten worden vastgelegd in het meetprotocol dat bij het veiligheidsrapport hoort.

De geïntegreerde testknop: een mechanische validatie zonder metrologisch bewijs

Op verdeelkasten bevat elke aardlekbeveiliging (DDR) een testdrukknop op het frontpaneel, vaak aangeduid met de letter T. Veel vakmensen bezwijken nog steeds voor de verleiding om deze knop in te drukken tijdens snelle inbedrijfstellingstests om de werking van de uitschakelinrichting te valideren. Deze gewoonte vormt een grote technische fout. De geïntegreerde testknop sluit slechts een intern weerstandscircuit dat een fase aan de voedende zijde verbindt met een nulgeleider of een andere fase achter de meettransformator. Deze brug creëert een kunstmatige onbalans, maar deze teststroom is door de fabrikant doelbewust gekalibreerd op een hoge waarde, vaak tussen 150 % en 250 % van de toegekende verschilstroom (IΔn), precies om een krachtige impuls te garanderen.

Technische vergelijking tussen de geïntegreerde test en de metrologische controle
Geanalyseerde parameterGeïntegreerde testknopMultifunctionele installatietester
Gegenereerde lekstroomOnbekend (ruwe vaste waarde, vaak 1.5 tot 2.5 IΔn)Gekalibreerd in nauwkeurige stappen of lineaire helling
Meting van werkelijke drempel (mA)Onmogelijk (geen waarde-indicatie)Exacte meting van de werkelijke aanspreekstroom
Meting van de duur (ms)Onmogelijk (alleen gehoormatige beoordeling)Exacte tijdmeting tot op de duizendste seconde
Aanraakspanning (Uc)Niet bewaakt tijdens de testVoorafgaande controle zonder uitschakeling vóór de test
Validatie voor het protocolNiet ontvankelijk voor OIBT-documentenVerplichte numerieke waarden voor het RaSi-dossier

De periodieke bediening van deze drukknop is de verantwoordelijkheid van de beheerder van de installatie om bewegende delen die onderhevig zijn aan stof of langdurige stilstand gangbaar te houden. Voor de elektromonteur die de eerste controle of de eindcontrole uitvoert, vormt deze knop in geen geval een meetinstrument. De conformiteit van het werk vereist het kwantificeren van de werkelijke gevoeligheid van de meettransformator en de uitschakelkinematica.

Metingen van aanspreekdrempel en aanspreektijd volgens NIBT-eisen

Om te voldoen aan de normatieve eisen van de NIBT wordt de test van een aardlekschakelaar uitgevoerd met behulp van een periodiek gekalibreerd multifunctioneel meetinstrument. De aansluiting vindt direct plaats op de klemmen van de DDR of stroomafwaarts op de contactdozen van het beveiligde circuit, waarbij een perfecte continuïteit met de beschermingsleiding (PE) wordt gewaarborgd. Het apparaat injecteert een golfvorm die is aangepast aan de klasse van de DDR (sinusoïdaal voor type AC, pulserend gelijkgericht voor type A, of vlak gelijkgericht voor type B) om een vertekende diagnose bij moderne installaties met gelijkrichters of frequentieregelaars te voorkomen.

  1. Controle van de aanraakspanningHet instrument injecteert eerst een stroom die lager is dan een derde van de uitschakeldrempel om de theoretische aanraakspanning Uc te berekenen. Als deze spanning de toelaatbare veiligheidsgrens van 50 V in droge ruimten overschrijdt, blokkeert het apparaat de test om elk risico op een ongeval uit te sluiten.
  2. Meting van de aanspreekstroom via hellingmethodeDe tester past een lineair stijgende helling van verschilstroom toe, die over het algemeen start bij 30 % of 50 % van IΔn met progressieve stappen. De gemeten uitschakeldrempel moet dwingend tussen 50 % en 100 % van de nominale waarde van het apparaat liggen, oftewel tussen 15 mA en 30 mA voor een aardlekschakelaar van 30 mA.
  3. Meting van de uitschakeltijd bij IΔnZodra de drempel is vastgesteld, genereert het apparaat direct de nominale vollegolfwaarde IΔn. De interne chronometer registreert de exacte tijd tussen het ontstaan van de fout en de volledige opening van de polen. Deze handeling wordt uitgevoerd bij positieve fase (0°) en vervolgens bij negatieve fase (180°) om de meest ongunstige waarde aan te houden.

In het geval van selectieve uitschakelinrichtingen van type S die onderverdelers beveiligen, valt de aanspreektijd binnen een verschoven tijdsbereik om de hiërarchie van cascadeschakelingen te waarborgen. De installateur legt deze specifieke grootheden vast na te hebben gevalideerd dat er geen uitschakeling plaatsvindt bij een halve meting (0.5 IΔn gedurende de voorgeschreven wachttijd), wat de immuniteit tegen voorbijgaande netstoringen bevestigt.

Werkprotocol met de multifunctionele meter: stroomhelling en dynamische meting

Om de conformiteit van een aardlekbeveiliging (DDR) volgens de eisen van de NIBT te valideren, mag de elektromonteur niet vertrouwen op de mechanische knop op het frontpaneel. De metrologische controle wordt uitsluitend uitgevoerd met een installatietester die voldoet aan de toepasselijke meetnormen, direct aangesloten stroomafwaarts van de aardlekautomaat of aardlekschakelaar, bij voorkeur op het verst verwijderde aansluitpunt van het eindcircuit. Het meetapparaat injecteert gekalibreerde signalen tussen de fase en de beschermingsleiding (PE) om de effectieve uitschakeldrempel en de vlamboogduur afzonderlijk te beoordelen.

  1. Voorafgaande controle van de aanraakspanning (Uc)Vóór elke daadwerkelijke uitschakeling stuurt het meetapparaat een niet-uitschakelende teststroom uit (gewoonlijk minder dan een derde van de nominale waarde) om de foutlusimpedantie te bepalen en de verwachte aanraakspanning te berekenen. Als deze spanning de door de NIBT vastgestelde conventionele grenswaarde van 50 V voor droge ruimten overschrijdt, blokkeert het instrument automatisch de sequentie om het ontstaan van een gevaarlijk potentiaal op de met de aardleiding verbonden metalen delen te voorkomen.
  2. Niet-uitschakeltest bij 50 % van IΔnHet apparaat injecteert een sinusvormige of gelijkgerichte golf met een stroomsterkte die exact gelijk is aan de helft van de toegekende stroom (bijvoorbeeld 15 mA voor een apparaat van 30 mA) gedurende een vooraf ingestelde tijd. De DDR mag onder geen beding openen. Een voortijdige uitschakeling bij deze waarde duidt op een permanente lekstroom die al aanwezig is op het beveiligde net, of op voortijdige veroudering van de ferromagnetische kern of de elektronische uitschakelketen.
  3. Meting van de gemeten aanspreekstroom via geleidelijke hellingHet instrument genereert een lekstroom die stijgt in stappen van enkele milliampères. Zodra de vermogenscontacten openen, bevriest het display de exacte waarde. Deze gemeten aanspreekstroom moet dwingend tussen 50 % en 100 % van de toegekende waarde IΔn liggen (tussen 15 mA en 30 mA voor persoonsbeveiliging). Met deze meting kan de beschikbare gevoeligheidsreserve op het installatietraject worden gekwantificeerd.
  4. Meting van de aanspreektijd bij volledige nominale stroomDe tester past een duidelijke impuls toe die gelijk is aan 1x IΔn door de injectie te synchroniseren met de fasehoek van de wisselstroomgolf (0° en vervolgens 180° om rekening te houden met de polarisatie van de fouten). De interne chronometer registreert de exacte tijd die verstrijkt tussen het optreden van de stroom en de volledige uitschakeling van het circuit. De test moet op beide halve golven worden herhaald om de symmetrische respons van het mechanisme te valideren.
Grenswaarden voor uitschakeling volgens de voorschriften van de NIBT
Type DDRToegepaste teststroomToegestaan bereik van gemeten stroomMaximaal toegestane uitschakeltijd
Algemeen momentaan (30 mA)1x IΔn (golf 0° en 180°)15 mA tot 30 mA300 ms
Algemeen momentaan (30 mA)5x IΔn (150 mA)15 mA tot 30 mA40 ms
Selectief type S (300 mA)1x IΔn (300 mA)150 mA tot 300 mA130 ms tot 500 ms
Selectief type S (300 mA)5x IΔn (1500 mA)150 mA tot 300 mA50 ms tot 200 ms

Metrologische vastlegging en verwerking van gegevens voor het veiligheidsrapport

De Zwitserse wetgeving, gebaseerd op de OIBT en de technische regels van de NIBT, verplicht de installateur met een installatievergunning om een grondige eindcontrole uit te voeren vóór de inbedrijfstelling van een verdeelkast. De ruwe resultaten mogen niet opgeslagen blijven in het tijdelijke geheugen van het multifunctionele instrument: zij vormen het technische fundament van het meetprotocol dat is bijgevoegd bij het veiligheidsrapport (RS). Twee afzonderlijke numerieke grootheden moeten dwingend worden gedocumenteerd voor elk aardlekorgaan: de exacte waarde van de gemeten aanspreekstroom (uitgedrukt in milliampère) en de vlamboogdooftijd (uitgedrukt in milliseconden).

De vermelding van slechts « conform » of « getest » op de zelfcontroleformulieren is niet-ontvankelijk bij opleveringscontroles door de netbeheerder of tijdens de onafhankelijke periodieke controle. Het NIBT-testprotocol vereist een duidelijke identificatie van de afgaande groep (groepnummer en aanduiding van de ruimte), de kenmerken van het apparaat (nominale stroomsterkte In, gevoeligheid IΔn, type A, B of F, momentaan of selectief karakter), evenals het registratienummer van het gebruikte meetapparaat om de metrologische herleidbaarheid en de geldigheid van de jaarlijkse kalibratie te waarborgen.

  • Aanduiding van het beveiligde circuit en exacte locatie in de onder- of hoofdverdeelkast.
  • Constructietype van het aardlekorgaan: gevoeligheid voor pulserende (Type A) of vlakke (Type B) gelijkstroomcomponenten.
  • Werkelijke aanspreekteststroom (mA) geregistreerd bij de geleidelijke hellingtest.
  • Effectieve uitschakeltijd (ms) bij nominale stroom bij de meest ongunstige fasehoek.
  • Berekende resterende aanraakspanning (V) op de installatie op het moment van de signaalinjectie.
  • Verklaring van de vrije werking van de mechanische testknop onder reële spanningsomstandigheden.

Procedure bij non-conformiteit en verhelpen van aardlekfouten

Wanneer een aardlekautomaat of aardlekschakelaar niet slaagt voor de metrologische controle, moet de elektromonteur de oorzaak van de storing vaststellen vóór elke definitieve validatie van het werk. Twee grote afwijkingen komen vaak voor op de bouwplaats: het volledig uitblijven van uitschakeling als gevolg van het vastzitten van het mechanische slot, en een drempelwaarde buiten de tolerantie. De beperking van de geïntegreerde testknop blijkt precies hier: een handmatige impuls bevestigt alleen de mechanische soepelheid zonder de reactie van de magnetische meettransformator te bevestigen of conformiteit met de NIBT-eisen te bewijzen.

  1. 1. Stroomafwaarts circuit isolerenKoppel de actieve geleiders stroomafwaarts van de aardlekschakelaar los. Deze handeling isoleert de permanente lekstromen die worden gegenereerd door verbruikers of isolatieslijtage, die de stroomhelling vertekenen en vroegtijdige uitschakelingen veroorzaken.
  2. 2. Testen op de klemmenSluit de multifunctionele meter direct aan op de afgaande klemmen van het apparaat. Voer de volledige cyclus uit: stroomhelling om de werkelijke gevoeligheid te kwantificeren, vervolgens dynamische injectie om de aanspreektijd onder de juiste fasehoek te valideren.
  3. 3. Apparaat vervangenAls de gemeten aanspreekstroom hoger blijft dan de toegekende waarde of als de openingsduur de normatieve toleranties overschrijdt, wordt het materiaal als niet-conform verklaard. Improviseren is uitgesloten: vervang het betreffende onderdeel onmiddellijk.
  4. 4. Resultaten vastleggenHerhaal de test op het nieuwe apparaat totdat conforme waarden worden verkregen. Noteer de effectieve drempel en de aanspreekduur in de testformulieren die bestemd zijn voor het definitieve controledossier.

Het veiligheidsrapport dat aan de eigenaar wordt overhandigd en ter beschikking van de netbeheerder wordt gehouden, vereist absolute documentaire nauwkeurigheid. De elektromonteur certificeert de conformiteit van elk uitschakelorgaan. Vertoont een door de opdrachtgever geleverde stof een gebrek of brengt zij de uitvoering van het werk in gevaar, dan stelt de aannemer de opdrachtgever daarvan onmiddellijk in kennis volgens art. 365 CO al. 3. De herstelmaatregelen garanderen zo de bescherming van personen vóór de administratieve afronding van het installatiedossier.

Veelgestelde vragen

Waarom volstaat de mechanische testknop niet bij de opleveringscontrole?

De testknop bedient een interne weerstand die een plotselinge kunstmatige lekstroom opwekt. Deze handeling bewijst enkel dat het mechanische slot en de slagpen niet vastzitten. De uitschakeltijd en de werkelijke gevoeligheid van de meettransformator worden daarentegen niet gemeten. Om aan de NIBT-eisen te voldoen, kan alleen met een gekalibreerde multifunctionele installatietester deze fysische grootheden worden gekwantificeerd en de bescherming van gebruikers worden gewaarborgd.

Wat zijn de twee verplichte waarden die op het meetprotocol moeten worden ingevuld?

De elektromonteur moet nauwkeurig de gemeten aanspreekstroom vastleggen, verkregen via een geleidelijke stroomhelling, evenals de aanspreektijd die is gemeten bij een dynamische injectie op de nominale toegekende waarde. Het vermelden van slechts een kwalitatieve aanduiding zoals « conform » of « aangesproken » is onvoldoende. Deze twee numerieke waarden vormen het onmisbare metrologische bewijs dat vereist is in het testprotocol bij het veiligheidsrapport om de installatie te valideren.

Waarom schakelt een aardlekschakelaar soms uit onder het toelaatbare bereik van 50 %?

Volgens de NIBT mag een aardlekbeveiliging niet uitschakelen onder de helft van zijn toegekende stroom, oftewel 15 mA voor een nominale waarde van 30 mA. Een voortijdige uitschakeling duidt vrijwel altijd op de aanwezigheid van een permanente lekstroom op de stroomafwaartse geleiders. Condensatoren van elektronische filters of gedeeltelijke isolatiefouten tellen op bij de stroom van de meter. De installateur moet de afgaande groepen openen om het apparaat onbelast te testen.

Hoe moet een selectieve aardlekbeveiliging van type S correct worden gecontroleerd?

Een apparaat van type S heeft een opzettelijke tijdvertraging om de selectiviteit tussen voeding en afgaande zijde te waarborgen. Bij de dynamische meting met de multifunctionele tester kiest de installateur dwingend het selectieve profiel om een valse tijdafwijking te voorkomen. Het apparaat injecteert de nominale stroom en controleert of de aanspreektijd binnen het door de NIBT gedefinieerde bereik blijft. De controle via hellingmethode wordt vervolgens uitgevoerd om de stroomdrempel te valideren.

Geciteerde teksten en normen

  • CO art. 365materiaal en terrein: de aannemer is aansprakelijk voor de goede hoedanigheid van het door hem geleverde materiaal; indien het door de opdrachtgever geleverde materiaal of het door hem aangewezen terrein gebrekkig wordt bevonden, of indien een andere omstandigheid de regelmatige of tijdige uitvoering van het werk in gevaar brengt, stelt hij de opdrachtgever daarvan onmiddellijk in kennis, op straffe van aansprakelijkheid voor de gevolgen (al. 3)

In dezelfde rubriek