Ga naar de inhoud
Website
🧱 CFC 250Drinkwater: inleiding, bescherming en watermeterHoofdstuk 5 van 10 van de rubriek

Waterbehandeling: filter, ontharder, wettelijke grenzen en onderhoud

Na dit hoofdstuk kunt u een filtratie- en onthardingsstation op de drinkwaterinvoer dimensioneren en opstellen. U beheerst het nauwkeurig inregelen van de resthardheid om kalkaanslag te voorkomen zonder corrosie op metalen leidingen te veroorzaken, de afvoeraansluiting met luchtspleet conform de SSIGE-richtlijnen en het volledige periodieke onderhoudsprotocol.

Belangrijk om te onthouden

  • De mechanische voorfiltratie beschermt de harsen en het kraanwerk tegen abrasie door sedimenten.
  • De resthardheid moet worden ingesteld tussen acht en twaalf Franse graden om corrosie te voorkomen.
  • De afvoer van pekelwater vereist een volledige luchtspleet om elk risico op sanitaire terugstroming uit te sluiten.
  • De controle van de hardheidsgraad en het bijvullen van zout waarborgen de levensduur van de binneninstallatie.

De resthardheid inregelen en het leidingnet beschermen tegen corrosie

De installatie van een waterontharder met ionenwisselaarhars op een drinkwaterdistributie beantwoordt niet alleen aan een comfrequest van de gebruiker, ze bepaalt rechtstreeks de levensduur van het binnenste leidingnet. Wanneer het ruwe water een hoge hardheid vertoont, verstopt de neerslag van calciumcarbonaat en magnesiumcarbonaat snel de warmtewisselaars voor de productie van sanitair warm water, blokkeert het de kleppen van thermostatische mengkranen en tast het de afdichtingen aan. De hardheid blindelings verlagen naar nul Franse graden veroorzaakt echter een ernstige kalk-koolzuurverstoring. Water dat volledig gedemineraliseerd is qua calcium en magnesium vernietigt de natuurlijke beschermlaag aan de binnenzijde van metalen leidingen en wordt agressief, wat putcorrosie op koperen of verzinkt stalen buizen in de hand werkt.

  1. Eerste meting van de ruwwaterhardheidMeet met behulp van een colorimetrische titratieset met vloeibaar reagens de exacte waarde van het leidingwater op de aftapkraan van de meter. Elke toegevoegde druppel komt overeen met één Franse graad (°fH). Noteer deze referentiewaarde op het inbedrijfstellingsformulier.
  2. Afstelling van het geïntegreerde mengventielDraai de schroef van de micrometrische bypass op de stuurkop van de ontharder geleidelijk open. Deze naaldnaaldklep injecteert een deel gefilterd ruw water terug in het ontharde water dat uit de harsfles stroomt om de gewenste hardheidsgraad samen te stellen.
  3. Gestabiliseerde controle op het controle-aftappuntLaat het gemengde water gedurende twee minuten stromen via een aftapkraan die direct stroomafwaarts van het toestel is geplaatst. Voer een tweede meting uit met het reagens om te controleren of de resthardheid strikt tussen 8 en 12 °fH ligt voordat de instelling wordt verzegeld.
Classificatie van de waterhardheid in Franse graden (°fH) en gedrag op sanitaire installaties
Hardheidsbereik (°fH)Kwalificatie van het waterImpact op leidingen en wisselaarsAanbevolen actie door de installateur
0 tot 7Zeer zachtAgressief voor metalen, risico op oplossing van beschermende patinalagenVerplichte verhoging van de hardheid via de mengbypass
8 tot 15Zacht tot matig hardOptimaal evenwicht, geen thermische kalkafzetting, chemische neutraliteitStandaard instelbereik voor onthard water in distributie
16 tot 25Matig hardGeleidelijke kalkaanslag in warmwatercircuits boven 60 °COptionele ontharding afhankelijk van de eisen van de warmwaterbereiders
Meer dan 32Zeer hardSnelle kalkaanslag op leidingen, dompelaars en kraanwerkOntharding aanbevolen met behoud van een minimale resthardheid

De aannemer is aansprakelijk voor de conformiteit van het werk en de afstemming van de gebruikte materialen op de waterkenmerken, conform art. 364 CO dat de aansprakelijkheid van de aannemer tijdens de uitvoering van de werken regelt. Een verkeerde afstelling van het mengventiel waardoor water met 0 °fH in een oud leidingnet van verzinkt staal wordt gestuurd, spreekt de garantie van de installateur aan bij vroegtijdige perforatie door spleetcorrosie. Voor een standaardinstallatie in een eengezinswoning vertegenwoordigen de materiaalinvestering en de inbedrijfstelling een bedrag in de orde van 2500 tot 4200 CHF, afhankelijk van de berekende piekdebieten.

De hydraulische aansluiting, de afvoer en het onderhoud beveiligen

De montage van de behandelingsketen vereist een strikte geometrische opstelling direct bij de binnenkomst van de leiding in de technische ruimte. Allereerst monteert de installateur direct na de watermeter en de algemene terugslagklep verplicht een fijne mechanische filter, bij voorkeur met handmatige of automatische terugspoeling, voorzien van een roestvrijstalen zeef met een filtratiefijnheid tussen 80 en 100 micrometer. Deze filter onderschept zandkorrels, roestdeeltjes die uit het openbare distributienet zijn losgekomen en hennep- of vlasresten. Zonder dit onderdeel dringen de onzuiverheden door in het harsbed van de ontharder, bekrassen ze de keramische schijven van de volumetrische meerwegklep en veroorzaken ze continue interne lekkages naar het riool.

Om dit biologische risico weg te nemen, steunt de beveiliging tegen vervuild terugstromend water op twee essentiële organen. Aan de toevoerzijde wordt de ontharder gevoed via een controleerbare onderbreker of een door de SSIGE goedgekeurde terugslagklep, aangevuld met een handmatige bypassgroep met drie kranen om het toestel te isoleren zonder de algemene toevoer van het gebouw te onderbreken. Aan de afvoerzijde moeten de afvoer van het regeneratiepekelwater en de overloopleiding van het zoutvat uitmonden boven een afvoertrechter met een onafhankelijke sifon, met een zichtbare luchtspleet van ten minste 20 millimeter boven het overloopniveau, conform de normvoorschriften inzake de bescherming van drinkwater.

  • Halfjaarlijkse controle van de vervuilingsgraad van de inlaatfijnfilter en bediening van de terugspoeling tot volledige spoeling van zichtbare onzuiverheden.
  • Maandelijkse controle van het niveau van regeneratiezout in zuivere tabletten gecertificeerd volgens de Europese norm inzake natriumchloride voor drinkwaterbehandeling.
  • Jaarlijkse reiniging van de aanzuigkorf voor pekel en desinfectie van het ionenwisselaarhars met een geschikt bactericide middel tijdens het geplande onderhoud.
  • Chemische vergelijkende test van de ruwe hardheid en de resthardheid met behulp van indicatordruppels om de kalibratie van het mengventiel te valideren.
  • Vervanging van de O-ringen van de stuurkop en smering van bewegende, aan wrijving blootgestelde delen uitsluitend met siliconenvet van voedingskwaliteit.

Zorgvuldig onderhoud dat wordt genoteerd in een onderhoudsboekje bij het toestel voorkomt bacteriologische verontreiniging van de harsen, wat vaak voorkomt wanneer het toestel onderbenut wordt of slecht geventileerd is. Bij langdurige afwezigheid van waterafname van meer dan een maand moet de sanitair installateur een geforceerde regeneratie voorschrijven, gevolgd door een grondige spoeling van het harsbed vóór elke drinkwaterconsumptie.

Inbedrijfstellingscontroles en kalibratie van de resthardheid

Het inregelen van een waterontharder met ionenwisseling bestaat niet uit het verwijderen van alle kalk uit het leidingnet. Water dat onthard is tot 0 °fH wordt agressief en lost het calciumcarbonaat op dat de natuurlijke beschermlaag vormt op de binnenwanden van koperen of verzinkt stalen buizen. Om een duurzaam kalk-koolzuurevenwicht te handhaven volgens de richtlijn SSIGE W3/E1, stelt de sanitair installateur het geïntegreerde mengventiel zo in dat er permanent een resthardheid tussen 8 en 12 Franse graden (°fH) wordt verkregen, met een toelaatbare ondergrens van 7 °fH. Het verlagen van de hardheid onder deze grens versnelt putcorrosie, tast soldeerverbindingen aan en verhoogt onnodig het natriumgehalte in het drinkwater.

Analytische en hydraulische parameters die bij de inbedrijfstelling moeten worden gecontroleerd
Gecontroleerde parameterMethode of instrumentSSIGE-streefwaardeCorrigerende maatregel
Totale ruwe hardheidComplexiometrische titratieLokale netwaardeUitwisselingscapaciteit van het apparaat instellen
Gemengde resthardheidTitratievloeistof (druppels)8 tot 12 °fH (minimaal 7 °fH)Naaldschroef van de mengbypass bijstellen
Toegevoegd opgelost natriumStoichiometrische berekeningMinder dan 200 mg/l in totaalResthardheid verhogen bij zeer hard water
Drukverschil filterManometers stroomop- en -afwaartsDelta P minder dan 0,5 barTerugspoeling activeren of zeef vervangen
Luchtspleet afvoerRechtstreekse geometrische metingMinimale afstand van 20 mmAfvoer boven de sifon herpositioneren

Periodiek onderhoud, zouttoevoer en microbiologische preventie

De exploitatie van een onthardingsstation vereist een methodische nauwkeurigheid om vervuiling van de harsen en bacteriële besmetting te voorkomen. Een verwaarloosd apparaat verzamelt minerale deeltjes, vormt steriele zoutkoeken en kan het harsbed veranderen in een broedplaats voor micro-organismen. De richtlijnen SSIGE W3 en de hygiënevoorschriften voor binneninstallaties voor drinkwater leggen een strikt onderhoudsschema op met onder meer controle van het regeneratiezout, regelmatige vervanging van de stroomopwaartse filterelementen en periodieke desinfectie van de harskolom.

  1. Reiniging van de stroomopwaartse fijnfilterControleer de filterzeef die direct stroomafwaarts van de meter is geplaatst. Bedien bij een terugspoelmodel de afsluiter om zand en roestdeeltjes te verwijderen; vervang bij een filter met wegwerppatroon het filterelement elke zes maanden om drukverlies en bacteriegroei te voorkomen.
  2. Controle van de bak en losmaken van het zoutControleer de toestand van de zoutvoorraad. Breek compacte zoutkoeken die een harde brug boven het water vormen met een kunststof gereedschap om het vat niet te doorboren. Zuig slib en onoplosbare deeltjes op de bodem van het vat eenmaal per jaar op alvorens nieuwe tabletten toe te voegen.
  3. Chemische desinfectie van het harsbedInjecteer een specifieke chloorhoudende desinfectieoplossing tijdens een geforceerde regeneratiecyclus. Deze ingreep is minstens eenmaal per jaar vereist tijdens het contractuele onderhoud, evenals na elke langdurige stilstand van het gebouw van meer dan vier weken, om eventuele bacteriële biofilm te elimineren.
  4. Controle van de luchtspleet van de afvoerControleer het lozingspunt van het spoelwater op het riool. De afvoerslang moet in de open lucht uitmonden boven een trechtersifon met een minimale luchtspleet van 20 mm. Deze hydraulische onderbreking voorkomt elke terugstroming van afvalwater of bacteriën naar de ontharder bij verstopping van het leidingnet.
  5. Definitieve hardheidsmeting en sanitair logboekVoer na de volledige spoelcyclus een titratie uit van het gemengde water aan de controlekraan. Noteer de gemeten resthardheid, de datum, de referentie van het gebruikte zout en de uitgevoerde werkzaamheden in het onderhoudsboekje dat bij het toestel is bevestigd.

Onthardingsschade: versnelde corrosie, storingen en corrigerende maatregelen

Een slecht beheerste behandeling veroorzaakt snelle beschadigingen aan de binneninstallatie. Het optreden van bruin water in verzinkt stalen leidingen of blauwgroene sporen op koper duidt op chemische agressiviteit als gevolg van te zacht water. Als de resthardheid daalt onder de door de SSIGE-richtlijnen aanbevolen ondergrens, lost de beschermende kalk-koolzuurpassiveringslaag op, waardoor het blanke metaal wordt blootgesteld aan opgeloste zuurstof. De eerste reactie op de bouwplaats bestaat erin de handmatige bypasskraan volledig in de bypassstand te zetten om direct ruw leidingwater te leveren, en vervolgens de totale hardheid te meten met een volumetrische titratieset.

  1. Isolatie en spoelingSluit de afsluiters stroomop- en stroomafwaarts van de ontharder. Open de bypass om de continuïteit van de voorziening te waarborgen. Spoel de eindtrajecten van het gebouw overvloedig door om het agressieve of te zoute water uit de standleidingen te verwijderen.
  2. Controle van de filtratiestraatControleer de verschildrukmanometer van de stroomopwaartse filter. Bij een te hoog drukverlies door verstopping van de zeef voert u een terugspoeling uit of vervangt u het filterelement om debietdalingen te voorkomen die de regeneratiecycli verstoren.
  3. Herinregeling van het mengventielStel de in de stuurkop geïntegreerde micrometrische schroef voor proportionele menging bij tot de resthardheid stabiliseert tussen 8 en 12 Franse graden. Valideer de meting na ten minste vijf minuten aanhoudend aftappen.
  4. Inspectie van het zoutvat en de onderbrekingBreek aangekoekt zout op de bodem van het vat om verzadigde pekel te herstellen. Controleer de afvoertrechter: de drukloze overstort met vrije luchtspleet moet intact zijn om elk risico op terugstroming naar het drinkwaternet uit te sluiten.

Veelgestelde vragen

Waarom is het verboden om water in een residentieel gebouw tot 0 Franse graden te ontharden?

Een hardheid van nul verwijdert de calcium- en magnesiumionen die essentieel zijn voor de vorming van de beschermlaag op de metalen wanden. Het water wordt agressief, lost het zink van verzinkt staal op of tast koper aan, wat leidt tot plaatselijke lekken en verkleuring van het water. De SSIGE-richtlijnen verplichten het handhaven van een resthardheid tussen 8 en 12 Franse graden om de levensduur van het net te waarborgen en het kalk-koolzuurevenwicht te bewaren.

Hoe moet worden gereageerd als er na een regeneratie een zoute smaak aan de kranen wordt vastgesteld?

Deze zilte smaak duidt op een onvolledige spoeling van de kationharsen of een probleem met een interne klep van de stuurklep. Isoleer de ontharder onmiddellijk via de technische bypass. Start een geforceerde spoelcyclus terwijl u de inlaatwerkdruk controleert, die voldoende moet zijn om de pekel uit te drijven. Spoel het binnennet overvloedig door en vervang de zuigerafdichtingen of het aanzuigpatroon als het probleem op de stuurkop aanhoudt.

Welke luchtspleet moet worden aangebracht op de pekelafvoerleiding van de ontharder?

De flexibele afvoerslang van de ontharder mag nooit rechtstreeks en waterdicht worden aangesloten op de afvalsifon. Conform de richtlijnen SSIGE W3 en de norm voor de beveiliging tegen vervuiling van drinkwater moet er een drukloze overstort via een totale luchtspleet van ten minste twintig millimeter boven de opvangtrechter worden voorzien om elke bacteriële terugstroming of terugheveling vanuit het riool naar het toestel te verhinderen.

Met welke frequentie moeten de stroomopwaartse filter worden gereinigd en het harsbed worden gedesinfecteerd?

De mechanische filter moet elke twee tot zes maanden worden teruggestroomd of van een nieuw patroon worden voorzien om dichtslibben en bacteriegroei (biofilm) te voorkomen. Bij de ontharder wordt het zoutvat jaarlijks gereinigd om onoplosbaar slib te verwijderen. De harsen ondergaan elk jaar een specifieke chemische desinfectie, vaak automatisch geactiveerd door een ingebouwde chloreringscel bij elke regeneratie volgens de richtlijnen van de fabrikant.

Geciteerde teksten en normen

  • Directive SSIGE W3Richtlijnen voor drinkwaterinstallaties, algemene principes voor ontwerp, plaatsing en exploitatie.
  • Directive SSIGE W3/E1Beveiliging van drinkwater tegen terugstroming en verontreiniging in binneninstallaties.

In dezelfde rubriek