Ga naar de inhoud
Website
🧱 CFC 215Corrosiebescherming en brandwerendheidHoofdstuk 2 van 10 van de rubriek

Oppervlaktevoorbereiding: straalstralen, reinigingsgraad en verkregen ruwheid

Na dit hoofdstuk kunt u de vereiste reinigingsgraad voor dragende staalconstructies bepalen, de verkregen oppervlakteruwheid meten en de kritische termijn voor het aanbrengen van de corrosiewerende primer strikt beheren om hercontamination van de ondergrond te voorkomen.

Belangrijk om te onthouden

  • De reinigingsgraad Sa 2 ½ verwijdert walshuid en garandeert de hechting van verfsystemen.
  • De ruwheid met middelgroot profiel (Ra 6 tot 10 µm) zorgt voor de mechanische verankering van de coatings.
  • De eerste laag primer moet absoluut worden aangebracht voordat enige vliegroest op de ondergrond ontstaat.
  • Geen enkele verflaag kan een afgeraffelde of niet-conforme oppervlaktevoorbereiding compenseren.

Reinigingsgraad en ruwheid van constructiestaal

De duurzaamheid van een corrosiewerend systeem hangt voor meer dan 80% af van de kwaliteit van de oppervlaktebehandeling. Op constructiestaal verhindert de aanwezigheid van walshuid, roest, vetten of hygroscopische zouten de directe hechting van primers. Stralen met abrasief materiaal blijft de meest effectieve methode om het metaal blank te maken en het vereiste verankeringsprofiel te creëren.

De reinigingsgraden door stralen zijn geclassificeerd van Sa 1 tot Sa 3. Voor staalconstructies die zijn blootgesteld aan corrosiviteitsklassen C3 tot C5 is reinigingsgraad Sa 2 ½ (zeer grondig stralen) de minimale standaardeis.

ISO 8501-1 et ISO 12944

Bij reinigingsgraad Sa 2 ½ moet het oppervlak vrij zijn van olie, vet, vuil en van bijna alle walshuid, roest en eerdere coatings. Alleen lichte sporen in de vorm van vlekken of strepen mogen achterblijven. Voor zones die onderhevig zijn aan extreme belasting of onderdompeling is reinigingsgraad Sa 3 (sauber metall/blank metaal) vereist, waarbij absoluut elke schaduw of spoor wordt geëlimineerd.

Oppervlakteprofiel (Ruwheid)
Topografie gecreëerd door de inslag van stalen stralingsmiddelen (grenaille). Deze wordt gekenmerkt door de piek-tot-dalhoogte (Rz) of de gemiddelde ruwheid (Ra). De norm ISO 8503-1 definieert de visueel-tactiele vergelijkingsmonsters (profielen Fine, Medium, Coarse).
Ruwheidseisen volgens het type corrosiewerende primer
Type primerRuwheidsklasse (ISO 8503-1)Ruwheid Rz (µm)Ruwheid Ra (µm)
Alkydharsen / Lichte zinksilicatenFijn (F)25 - 403.2 - 6.3
Epoxy met hoog vastestofgehalte / PolyurethanenMiddel (M)40 - 756.3 - 12.5
Dikke passiveringslagen / MetallisatieGrof (G)> 75> 12.5

Omstandigheden voor het aanbrengen van de primer en overschildertijden

Zodra het staal is gestraald tot de vereiste reinigingsgraad, is het blanke metaal extreem reactief voor omgevingsvocht. Vliegroest (flash rusting) kan binnen enkele tientallen minuten optreden als de hydrometrische omstandigheden ongunstig zijn. Het is daarom noodzakelijk om het tijdsinterval tussen het stralen en het aanbrengen van de eerste verflaag strikt te begrenzen.

  1. Stofvrij maken en controle van de reinheidVerwijder achtergebleven stralingsmiddel en stof door industrieel zuigen. Controleer het stofgehalte volgens ISO 8502-3 (kleefbandtest, reinheidsklasse ≤ 2).
  2. Controle van atmosfeeromstandighedenMeet de staaltemperatuur, die ten minste 3 °C boven het dauwpunt moet liggen. De relatieve luchtvochtigheid moet lager zijn dan 85%.
  3. Aanbrengen van de shopprimer (Shop Primer)Breng de eerste laag aan binnen de voorgeschreven termijn. In een geconditioneerde werkplaats is deze termijn meestal niet langer dan 4 uur. Op de bouwplaats moet deze worden teruggebracht tot minder dan 2 uur.

Qua veiligheid op de werkplek genereren zand- en straalwerkzaamheden fijn inhaleerbaar stof en hoogfrequent geluid. Volgens de gezondheidsbesluitvorming en de veiligheidsverordening voor machines moeten straalcabines zijn uitgerust met een gefilterd afzuigsysteem dat de omgevingsluchtkwaliteit op peil houdt en het personeel beschermt met luchtdichte adembeschermingsmiddelen met verse-luchttoevoer.

Reinigingsgraden volgens ISO 12944 en controle van de voorbereiding

De oppervlaktevoorbereiding door straalstralen of zandstralen bepaalt de mechanische hechting en de duurzaamheid van het corrosiewerende systeem op het constructiestaal. Geen enkele verf, hoe hoogwaardig ook, kan een ondergrond compenseren die achtergebleven walshuid, niet-verwijderde roest of verontreiniging door oplosbare zouten vertoont. De beoordeling van de oppervlaktetoestand is gebaseerd op de criteria van de norm ISO 12944 en ISO 8501-1.

Oppervlaktereinigingsgraden door stralen en toepassingsgebieden
Graad (ISO 8501-1)OmschrijvingVerkregen visueel uiterlijkGebruik in de staalbouw
Sa 1Licht stralenVrij van zichtbare arcadebreuken en vuil. Vastzittende walshuid en roest blijven achter.Niet toegestaan voor corrosiewerende verf op dragende constructies.
Sa 2Grondig stralenVrijwel vrij van walshuid en roest. Lichte insluitingen blijven bestaan.Tijdelijke shopprimer of beschutte constructies in C1/C2.
Sa 2 ½Zeer grondig stralenZeer lichte sporen in de vorm van vlekken of strepen. Grijs metaalachtig oppervlak.Minimale standaard voor staalskeletten en gemengde gevels.
Sa 3Stralen tot blank metaalMetaal volkomen blank gemaakt, gelijkmatige metaalkleur zonder enige schaduw.Zeer agressieve omgevingen (C5/CX) of zinkmetallisatie.

Op de bouwplaats of in de fabriek controleert de voorman de reinigingsgraad door directe visuele vergelijking met het ISO-oppervlaktevergelijkingsmonster, onder geschikte verlichting. Vóór het stralen moet alle aanwezigheid van vetten, oliën of bewerkingszouten worden verwijderd door ontvetten met oplosmiddel of door hogedrukreiniging, omdat het stralingsmiddel deze verontreinigingen anders in de poriën van het staal slaat.

Ruwheidsprofiel en termijn voor het aanbrengen van de primer

Het stralen creëert een verankeringsprofiel (ruwheid) dat wordt gekenmerkt door zijn piek-tot-daldiepte (Rz of Ry). Onvoldoende ruwheid verhindert de mechanische verankering van de epoxy- of zinksilicaatprimer, wat leidt tot een risico op onthechting (delaminatie) onder thermische of mechanische spanning van de gevel.

Oppervlakteruwheid (Rz)
Gemiddelde van de profieldiepten gemeten op het gestraalde oppervlak. Voor corrosiebescherming door verf op staalconstructies ligt de beoogde ruwheid over het algemeen in het profiel « Middel » (Rz tussen 40 en 75 µm).
  1. Controle van de omgevingMeet de relatieve luchtvochtigheid (max. 85%) en controleer of de staaltemperatuur ten minste 3 °C boven het dauwpunt ligt.
  2. Controle van ruwheid en ontstoffingMeet het Rz-profiel met een naaldruwheidsmeter of een replicas tape. Voer de kleefbandtest (ISO 8502-3) uit om de afwezigheid van straalstof te garanderen.
  3. Aanbrengen van de eerste laag (termijn)Breng de corrosiewerende primer onmiddellijk na het ontstoffen aan. In een geconditioneerde werkplaats is de maximale termijn 4 uur. Op de bouwplaats daalt deze termijn vaak tot minder dan 2 uur.

Beheer van straalnon-conformiteiten en oppervlakteherstel

Bij staalconstructies en gemengde gevels verbiedt een defect in de oppervlaktevoorbereiding dat na het stralen wordt vastgesteld, elke doorgang naar de spuitcabine. Wanneer de vereiste reinigingsgraad (Sa 2 ½ of Sa 3 volgens de norm ISO 12944) niet wordt bereikt, of als er vliegroest ontstaat doordat de aanbrengtermijn van de primer is overschreden, kan de tijdelijke laag het gebrek aan hechting niet compenseren. De werkplaats moet de spuitlijn onderbreken en het oppervlak herstellen voordat er gespoten wordt.

  1. Vaststelling van vliegroest of verontreinigingAls de maximale tijd tussen het stralen en het aanbrengen van de primer (meestal 4 tot 6 uur, afhankelijk van de omgevingsluchtvochtigheid) is overschreden, maakt de vorming van een verse roestfilm of de afzetting van vettig stof de ondergrond ongeldig. Visuele inspectie en de kleefbandtest bevestigen de mate van verontreiniging.
  2. Corrigerende behandeling door licht stralen (Sweep-blasting)Om vliegroest te verwijderen zonder het bestaande verankeringsprofiel te vernietigen, wordt een lichte straalbewerking uitgevoerd (« sweep blast ») met een fijn straalmiddel bij gereduceerde druk. Deze bewerking herstelt de oorspronkelijke reinigingsgraad en reactiveert de vereiste middelgrote tot hoge ruwheid volgens de norm EN ISO 8503.
  3. Plaatselijke bijwerkingen en montagezonesOp lasnaden die op de bouwplaats zijn uitgevoerd of bij bijwerkingen van boutverbindingen is automatisch stralen niet praktisch. Mechanisch bikken of schuren met een roterende schijf (graad St 3) wordt dan toegepast, gecombineerd met een strikte ontvetting met oplosmiddel voordat de bijwerkprimer wordt aangebracht.
  4. Validatie van de thermo-hygrometrische omstandighedenVoordat de eerste laag opnieuw wordt aangebracht, controleert de voorman of de staaltemperatuur 3 °C boven het dauwpunt ligt en of de relatieve luchtvochtigheid onder de 85% blijft. Deze metingen worden vastgelegd in het zelfcontrolerapport van de werkplaats.

Uitvoeringsgeschillen over de reinheidsgraad worden opgelost door directe vergelijking met de ISO 8501-1 referentie-afbeeldingen in aanwezigheid van de kwaliteitscontroleur. Als de ruwheid onvoldoende is door het gebruik van een versleten of verkeerd gecalibreerd straalmiddel, kan het vereiste verankeringsprofiel uit de projectspecificaties alleen worden hersteld door het onderdeel opnieuw door een automatische straalmachine met hoekig straalmiddel te halen.

Veelgestelde vragen

Hoe moet u reageren als er vliegroest verschijnt vóór het aanbrengen van de primer?

Het verschijnen van vliegroest wijst op het overschrijden van de toegestane termijn of een te hoge luchtvochtigheid in de werkplaats. Het aanbrengen van de primer wordt onmiddellijk geblokkeerd. Het oppervlak moet droog worden nagestraald (sweep blast) of mechanisch worden voorbewerkt om de vereiste reinigingsgraad Sa 2 ½ te herstellen voordat er verf wordt aangebracht. De omgevingsomstandigheden moeten weer onder de 85% relatieve luchtvochtigheid worden gebracht.

Wat is het verschil tussen reinigingsgraad Sa 2 ½ en graad Sa 3?

Reinigingsgraad Sa 2 ½ (zeer grondig stralen) stoort zich alleen aan zeer lichte sporen van schaduw of verkleuring op het staal. Reinigingsgraad Sa 3 (stralen tot blank metaal) eist een oppervlak dat volkomen vrij is van alle resten, walshuid, roest of verf, met een volkomen gelijkmatige metaalkleur. Sa 3 is voorbehouden aan zeer agressieve omstandigheden of toepassingen onder water.

Kan stralen op grote constructies worden vervangen door mechanisch schuren?

Nee. Schuren met een haakse slijper produceert niet de scherpe ruwheid (verankeringsprofiel) die nodig is voor de hechting van corrosiewerkende verfsystemen met een dikte van meer dan 160 micrometer. Schuren polijst het metaal en classificeert het hoogstens als St 3, wat is voorbehouden voor kleine bijwerkplekken of lassen op de bouwplaats, maar niet is toegestaan voor het hoofdframe.

Wat is de maximale tijd tussen het stralen en de eerste verflaag?

De standaardtermijn is maximaal 4 uur in een geconditioneerde werkplaatsatmosfeer, en moet worden teruggebracht tot minder dan 2 uur bij een hoge omgevingsluchtvochtigheid of een agressieve atmosfeer. Als de staaltemperatuur het dauwpunt tot op minder dan 3 °C nadert, ontstaat er vrijwel onmiddellijk roestvorming en mag de primer niet worden aangebracht.

Geciteerde teksten en normen

  • ISO 12944Verven en vernissen - Corrosiebescherming van staalconstructies door verfsystemen
  • ISO 8501-1Visuele beoordeling van de oppervlakkige reinheid - Reinigingsgraden van stalen ondergronden
  • EN ISO 8503Karakteristieken van de oppervlakteruwheid van gestraalde stalen ondergronden

In dezelfde rubriek